Kunst die niet alleen in zingende bossen gedijt

Tentoonstelling: (No) Vacancies, Finse en Nederlandse kunstenaars. Arti, Rokin 112; Apunto en Lumen Travo, Lijnbaansgracht 314 en 316, Amsterdam. T/m 6 aug.

De expositiezalen van Arti et Amicitiae in Amsterdam herbergen een verrassing. Vijf Finse en twee Nederlandse kunstenaars zorgen daarvoor. Ze hebben ieder een eigen zaal ingericht. Hoogtepunt is de grote zaal die Osmo Rauhala heeft ingericht. Het is er donker. Op de achterwand wordt groot een continu een kort filmpje geprojecteerd van een reebok die door struiken scharrelt en in het bos wegspringt. Doordat in de donkere zaal doorzichtige plastic platen hangen, die enigszins spiegelen, wordt het beeld van het hert op alle wanden weerkaatst. Als je tussen de plastic platen doorloopt, wat de bedoeling is, verandert de weerkaatsing van de bewegende plastic platen. 'Geheimen van het bos' heet de installatie van Rauhala, die zowel boer als kunstenaar is, en ik had, zonder die titel te kennen al enigszins gevoel te lopen in een mysterieuze ruimte, waarin van alle kant dieren kunnen opduiken. Rauhula slaagt er in iets van de geheimzinnigheid die hem blijkbaar in de natuur fascineert, op te roepen.

Ook de Finnen Marjatta Oja en Jaakko Niemela hebben hun ruimtes verduisterd. Oja toont op een videobeeld in een hut van zwarte lappen foto's van constructies die ze gemaakt heeft, en Niemelä heeft in een donkere kamer lampjes voor grote negatieven van familiefoto's gehangen, zodat er schemerige afbeeldingen van die foto's op de muur verschijnen. Het is minder boeiend dan het werk van Rauhala, maar na de drie duistere ruimtes is het verrassend om in de heldere witte ruimte te komen die de Nederlander Krijn de Koning heeft ingericht: met gele wanden en poortjes, die als een doolhof werken. Het werkt uitnodigend, je gaat even zoeken, kijken naar doorgangen achter de wanden, om te ontdekken dat de ruimte gevuld en toch leeg is, zoals de titel van de expositie (op de gevel van Arti in neon van John Körmeling) ook aangeeft: (No) Vacancies. Ook Jean Bernard Koeman (Nederlander) slaagt erin een Arti-zaal indrukwekkend te vullen met een raadselachtige trechterachtige constructie van rondgebogen vangrail, hoog tot aan het plafond.

Elders in Amsterdam, in twee galeries, Apunto en Lumen Travo wordt de presentatie van Finse en Nederlandse kunstenaars voortgezet, met werk van Juha-Pekka Inkinen, Stefan Bremer en de Nederlanders Tiong Ang en Patty Struik. Dit is een traditionelere expositie, met foto's, collages en schilderijen aan de muur, en minder verrassend dan de opstelling in Arti. Vooral de interieurfoto's van vervallen huizen en als dood poserende Finnen van Bremer springen eruit. Toch is de hele expositie (No) Vacancies opmerkelijk omdat de samenstellers Ellen de Bruijne en Paul Kamp er in geslaagd zijn jonge Finse kunstenaars te presenteren, zonder dat je het gevoel krijgt: hier wordt plichtmatig typisch Finse kunst getoond, met eeuwig zingende bossen, rendieren en meren. Het is in de eerste plaats een presentatie geworden van min of meer interessante jonge kunstenaars, waarvan sommige toevallig Fin, sommige toevallig Nederlander zijn.