Akashi beslist niet meer over luchtacties

NEW YORK, 27 JULI. Secretaris-generaal Boutros Boutros-Ghali van de Verenigde Naties heeft ingestemd met het verzoek van de NAVO, militaire commandanten van de VN-vredesmacht in ex-Joegoslavië de bevoegdheid te geven om luchtaanvallen van de NAVO te vragen. Daarmee komt er een eind aan de rol van VN-gezant Yasushi Akashi in het beslissingsproces ten aanzien van de luchtaanvallen.

In een verklaring, gisteren in New York voorgelezen door zijn woordvoerder, liet Boutros-Ghali weten zijn bevoegdheden inzake het gebruik van geweld vanuit de lucht over te dragen aan de commandant van de VN-vredestroepen in ex-Joegoslavië, de Franse generaal Bernard Janvier. Deze kan die bevoegdheid op zijn beurt delegeren aan de bevelhebber van de VN-troepen in Bosnië, de Britse generaal Rupert Smith wanneer het gaat om luchtsteun ter bescherming van blauwhelmen. In voorkomende gevallen - “als de operationele omstandigheden dat vereisen” - kan de NAVO-luchtsteun ook door VN-commandanten te velde worden aangevraagd.

Tot dusverre werd over verzoeken om luchtacties van de NAVO, afkomstig van VN-commandanten te velde, in laatste instantie beslist door Boutros-Ghali's gezant voor ex-Joegoslavië, Akashi. Deze heeft de afgelopen maanden vaak negatief over die verzoeken om luchtsteun beslist en aldus militair ingrijpen van de NAVO vanuit de lucht verhinderd. Bij de NAVO heeft dit herhaaldelijk tot grote irritatie geleid. De Bosnische regering heeft zelfs alle contacten met de Japanse diplomaat verbroken.

Eerder deze week verzocht de NAVO Boutros-Ghali om een “stroomlijning” van het beslissingsproces. Aanvankelijk was binnen de NAVO gepleit voor een afschaffing van de 'dubbele sleutel' - van VN en NAVO - maar in een compromis werd Boutros-Ghali uiteindelijk verzocht de beslissingsvoegdheid over de verzoeken om luchtsteun te delegeren aan de militaire commandanten van de VN. Op dat verzoek is Boutros-Ghali nu ingegaan.

Op het besluit is in landen als de Verenigde Staten en Frankrijk positief gereageerd. Diplomaten in New York zijn terughoudender. Ze wezen er gisteren op dat de bevoegdheid om over aanvragen om luchtsteun te oordelen nu in handen van generaal Janvier is gekomen, de opperbevelhebber van de VN-troepen in heel voormalig Joegoslavië, en dat Janvier in het verleden herhaaldelijk verzoeken om luchtsteun, afkomstig van VN-generaal Smith in Sarajevo, van de hand heeft gewezen.

Boutros-Ghali zei in zijn verklaring het eens te zijn met de opvatting van Willy Claes, secretaris-generaal van de NAVO, dat “een aanval op [de moslim-enclave] Gorazde moet worden beantwoord met een krachtige en beslissende reactie, inclusief luchtaanvallen” op de Bosnische Serviërs. Hij verklaarde zich “diep bezorgd” over de Bosnisch-Servische aanvallen op Sarajevo en Bihac en nam de voorstellen van de NAVO om “ook in deze situaties” militair op te treden “ter kennis”. Hij liet weten die voorstellen voor te leggen aan de Veiligheidsraad.

Boutros-Ghali stuurt “een van de komende dagen” generaal Janvier en Kofi Annan, plaatsvervangend secretaris-generaal, belast met vredestaken, naar Brussel om daar met de NAVO te overleggen over de implementatie van de NAVO-beslissingen.

In het Belgische Bergen zijn de militaire strategen van de NAVO gisteren begonnen met het opstellen van een “optieplan” voor luchtaanvallen van de NAVO op de Bosnische en Kroatische Serviërs in de moslim-enclave Bihac. Het plan moet uiterlijk morgenochtend klaar zijn. Volgens bronnen in Brussel gaat het er daarbij om, de gedetailleerde plannen die zijn opgesteld voor luchtacties in Gorazde te 'vertalen' naar de situatie in Bihac. (Reuter, AP, AFP)