Zoutwaterliefde

Als mensen van beiderlei kunne uit hun respectievelijke sociale context weggaan en een aantal weken of maanden bij elkaar zijn, kunnen er natuurlijk romances ontstaan, die vaak niet alleen discreet beginnen, maar meestal in het geheim voortwoekeren. Soms ook als de betrokkenen weer hun huis en haard hebben opgezocht. Sporadisch komt er een huwelijk van. De naam 'zoutwaterliefde' stamt, naar verluidt, nog uit de tijd dat Indië-gangers elkaar op de boot, al of niet uit verveling. 'langdurig leerden kennen'. Op cruise-schepen zijn deze 'vakantieliefdes' een bekend verschijnsel.

Ook op internationale instituten waar academici zich een tijd terugtrekken om een boek te schrijven is het klassiek.

Hoe discreter de verliefden zich gedragen, hoe vlugger hun verhouding opvalt. Uit angst dat hun band ontdekt wordt gaan beiden elkaar in het openbaar namelijk zozeer mijden, dat men het merkt. Het paar in spe wordt nauwkeurig gadegeslagen en dan blijkt met een oogcontact, knipoog, glimlach of gebaar de geveinsde afstand ineens te worden overbrugd, met een samenzweringsblik van: “Wij tweetjes weten wel beter, tot straks, mmmmmm!”

Het aantrekkelijke van een beginnende zoutwaterliefde is dat het avontuur tijdelijk is, lijkt of blijkt. Er is geen toekomst die meteen een schaduw werpt op de verhouding. Wel zorgt de korte duur van de contingentie voor een tijdsdruk. Carpe diem!

Dat in elke groep het aantal aantrekkelijke partners beperkt is geeft een tweede tijdsdruk, de concurrentie gebiedt niet al te lang te wachten, de keuzemogelijkheden aan beide kanten nemen immers af met de tijd. Maar het al te vlug beginnen of reageren kan ook averechts werken.

Er is nog een factor. Het schrijven van een boek, over je lievelingsonderwerp bijvoorbeeld, maakt zoveel gedachten en emoties los dat je daar met iemand over wilt praten. Dat geldt voor de ander ook. En bij het uitwisselen van intieme gevoelens en denkbeelden kan het al gauw tot nog meer gewenste intimiteiten komen.

Spannend is ook het gegeven dat verschillende nationaliteiten en disciplines op zo'n retraite-instituut vertegenwoordigd zijn. Ook is het de kans van je leven om je talenkennis actief en passief te verrijken. Het verschil in discipline, nationaliteit en taal geeft aan beiden een permanent excuus als er codes worden overtreden. Als er iets verkeerd valt kun je je gewoon excuseren door op te merken dat in de diverse culturen de code zo sterk kan verschillen. Zo leer je de nuances kennen tussen jezelf en je cultuur en de ander en zijn of haar cultuur.

Verliefdheid op oudere leeftijd heeft ook een intrinsieke aantrekkelijkheid. Doordat het vaak zolang geleden is dat jij en de ander verliefd waren, lijkt het nieuw. Je gaat het vergelijken met verliefdheden uit je adolescentie. Het leven op zo'n retraiteoord laat dan ook regressie zien. Je gaat als student leven: amor et labor, een hoofse liefde waarin erotiek en sublimatie elkaar niet uitsluiten, maar afwisselen, aanvullen en zelfs versterken.

De vergelijking met het hof geldt ook op het punt van de verwenning: je wordt zo in de watten gelegd, dat je letterlijk en figuurlijk tegen elkaar rolt en zo blijft liggen, zolang de anderen het maar niet zien. De discretie, met haar spel en rollenspel, is trouwens ook bevorderlijk voor de liefde èn het werk.

Het redden-wat-er-nog-te-redden-valt-van-je-bestaan, speelt ook nog een rol. Op je vijftigste weet je maar al te goed wat je nooit meer zult bereiken. Wat nog wel binnen je bereik ligt, of lijkt, wordt dan relatief belangrijker, als troost voor het levensfeest op zijn hoogtepunt, dat zich zo nog even laat rekken.

Zoutwaterliefdes duren drie jaar. Dat is langer dan het gedeelde verblijf op het zoute water. Was eerst de nabijheid kenmerkend, nu is de afstand het. Met brieven wordt die afstand verkleind, en met ontmoetingen opgeheven.

In Small World, An Academic Romance gaf David Lodge in 1984 een sarcastisch beeld van dit 'academisch toerisme'.

Nu de generatie van de geboortegolf vijftig jaar wordt zal het fors ritselen van de door hem beschreven sabbatsjaar-romances. Kijk maar om u heen, èn naar uzelf!