Politieke uitspraken van president Israel zorgen voor ophef

TEL AVIV, 26 JULI. Uitspraken van de president van Israel, Weizman, zorgen steeds vaker voor politieke commotie in dat land. Weizman is deze week vanuit de regeringscoalitie fel bekritiseerd wegens zijn “schadelijke” opmerkingen over het vredesproces met de Palestijnen en Syrië. De oppositiepartijen daarentegen zijn zeer ingenomen met zijn uitspraak, maandag na de aanslag in Tel Aviv waarbij zes doden vielen, dat “het vredesproces moet worden herzien omdat het zo niet langer gaat”. Benjamin Netanyahu, de leider van Likud, hoopt dat door Weizmans optreden de druk op de regering om het vredesproces met de Palestijnen te heroverwegen toeneemt.

Sinds Weizmans uitspraken van maandag is het presidentiële paleis in Jeruzalem een bedevaartsplaats geworden voor aanhangers van de nationalistische oppositiepartijen. Vooral de kolonisten in bezet gebied hopen dat de president het Israelische volk tegen de vredespolitiek van de regering-Rabin zal weten te mobiliseren. Hoewel dat niet zijn bedoeling lijkt te zijn geweest hebben zijn uitspraken vooralsnog wel dat effect gehad.

Regelmatig laat Weizman zich ontvallen dat hij bezorgd is over een scheuring van het Israelische volk als gevolg van het voornemen van de regering-Rabin om met de Palestijnen tot een akkoord te komen over de uitbreiding van het Palestijnse zelfbestuur tot de nu nog door Israel bezette Westelijke Jordaanoever.

Weizman is er door zijn nogal intensieve contacten met het Israelische volk van overtuigd dat een meerderheid van de Israeliërs de vredespolitiek van de regering-Rabin afwijst. In het bijzonder vreest hij dat de komst van de Palestijnse politie naar de Westelijke Jordaanoever het gevaar van een burgeroorlog met zich meebrengt. Dit zou met name het geval zijn als Israelische troepen betrokken raken bij de botsingen met gewapende Palestijnse politieagenten die kolonisten in het vooruitzicht hebben gesteld.

Door deze vrees regelmatig uit te spreken speelt hij, tot grote frustratie van ministers en parlementariërs van de regeringscoalitie, de oppositie in de kaart, die het Israelische volk al lang met zo'n scenario de stuipen op het lijf jaagt.

Gisteravond onderstreepte hij echter plotseling de noodzaak om de tweede fase van het akkoord van Oslo met de Palestijnen over te slaan en meteen te beginnen met de onderhandelingen over de definitieve status van de Palestijnse bestuursautonomie. Ook verweet hij de regering-Rabin Syrië om vrede te smeken in plaats van een wat trotsere, afwachtende houding aan te nemen.

De uitspraken van de president krijgen doorgaans een emotioneel-politiek karakter na bezoeken aan doden en gewonden of gesprekken met Israelische kolonisten in bezet gebied. Wegens de verantwoordelijkheid die hij op grond van zijn hoge functie voor het lot van Israel voelt en wegens de “ernst van de situatie” wil hij Israels eerste “politieke” president zijn en geen onmondig wezen in een mooi paleis in Jeruzalem. Daarvoor meent deze activist in hart en nieren - hij was commandant van de Israelische luchtmacht in 1967 en minister van defensie onder Menachem Begin tijdens het vredesproces met Egypte - niet in de wieg te zijn gelegd. “Ik ben geen rubberen stempel”, aldus Weizman. “Ik zwijg niet en zeg wat ik op mijn hart heb.”

Zijn politiek getinte optreden lokt echter vanuit de regeringscoalitie felle kritiek uit omdat hij zijn constitutionele bevoegdheden verre zou overschrijden en met zijn uitspraken eerder zou bijdragen tot een vergroting van de kloof binnen het Israelische volk dan tot het bundelen van de krachten. “De uitspraken van de president van de laatste dagen waren niet op hun plaats”, schrijft Israels enige kwaliteitskrant, Ha'arets, vanmorgen in een hoofdartikel. “Ze schaden zijn persoonlijkheid en zijn functie.”