Terreur

WANNEER IS EEN terroristische daad een terroristische daad? Yasser Arafat, de leider van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), noemde gisteren de zelfmoordaanslag op een bus in een voorstad van Tel Aviv een terroristische daad. Niet dat Arafat in het verleden het wapen van de terreur heeft geschuwd, maar in zijn beoordeling van de positie van en de mogelijkheden voor het Palestijnse volk past het niet meer. Arafat gelooft dat 'het vredesproces' als opmaat naar een autonome Palestijnse entiteit op de Westelijke Jordaanoever het maximaal haalbare is. Gewelddadig extremisme is voor hem onbruikbaar geworden. Vandaar dat hij dit als terreur afdoet.

De groep, die de aanslag heeft opgeëist, Hamas, heeft andere verlangens. Zij heeft er een zeer nauwkeurige voorstelling van hoe die Palestijnse entiteit er straks moet uitzien: niet de laïcistische staat die Arafat voor ogen heeft, maar een theocratisch beheerste samenleving in fundamentalistische zin. Haar directe doelwit zijn de Israeliërs, maar via dat doelwit beoogt Hamas Arafat en zijn PLO dodelijk te treffen. Het terrorisme van Hamas wordt gevoed door interne Palestijnse overwegingen.

De aanslagen van Hamas mogen aan politiek effect inboeten, zij blijven een doorn in de zij van Israel. Het vredesproces verstoren kunnen zij niet meer. De onderhandelingen met de PLO over verdere ontruiming van Palestijns gebied door het Israelische leger worden uit piëteit met de slachtoffers opgeschort, niet omdat er nog wantrouwen zou bestaan jegens de motieven van Arafat. De PLO is algemeen erkend als de opvolger van de Israelische bezettingsmacht. Waarom zou zij haar eigen glazen ingooien? Bovendien, Arafats organisatie onderkent het gevaar dat Hamas voor haar betekent. Daar behoeven de Israeliërs niets meer aan toe te voegen.

DE TERREUR VAN Hamas vormt een waarschuwing die verder reikt dan het Palestijns-Israelische onderhandelingsklimaat. Overal waar politieke conflicten ontaarden in geweld kan het verschijnsel van de terreur zich tot een chronische kanker ontwikkelen, zelfs of juist als er een politieke regeling voor het geschil is getroffen of ophanden is. Splinters van een of meer van de bij het conflict betrokken partijen volgen dikwijls het terroristische pad, lang nadat de vrede is afgekondigd. Ulster is er een voorbeeld van hoe iedere nieuwe generatie nieuwe terroristen oplevert.

Voor het onderhouden van een sfeer van terreur is een betrekkelijk kleine groep activisten voldoende die kan teren op een deels sympathiserende, deels geïntimideerde en met de terroristen politiek, religieus of etnisch verbonden bevolkingsgroep. Iedere staat en iedere organisatie die tot geweld overgaat, moet er rekening mee houden eens het doelwit te worden van aanhoudende terreur, hetzij van de kant van een verslagen tegenstander, hetzij van de kant van een onbevredigd deel van de eigen achterban. Rusland in Tsjetsjenië, de Serviërs in Bosnië, de Turken in West-Europa door het Turkse optreden tegen de Koerden zijn voor de hand liggende kandidaten. De autobom, de brandbom, de gijzeling en de kaping zullen daarom steeds terugkerende bestanddelen van het nieuws blijven.