Sarajevo ontkent capitulatie; Overgave van Zepa gemeld door de VN

SARAJEVO, 25 JULI. Zepa is gevallen. De moslim-verdedigers van de enclave in oostelijk Bosnië hebben zich na twee weken durende beschietingen door de Bosnische Serviërs overgegeven. Dat heeft een woordvoerder van de VN gemeld. “Het is voorbij. De stad heeft zich overgegeven”, zo zei de woordvoerder.

De Bosnische regering heeft tegengesproken dat Zepa is gevallen; volgens haar gaat het bij het overgave-akkoord slechts om een “Servisch ultimatum”. De VN bleven echter bij hun lezing, die is gebaseerd op berichten van de Oekraïense blauwhelmen uit de enclave.

Bij Sarajevo is vanochtend een Britse helikopter beschoten en geraakt. Het toestel landde veilig en er waren geen gewonden.

Zepa is na Srebrenica het tweede 'veilige gebied' dat door de Bosnische Serviërs is ingenomen. Srebrenica viel op 11 juli. De verdedigers van Zepa en de legerleiding van de Bosnische Serviërs hebben volgens VN-woordvoerder Ivanko gisteravond overeenstemming bereikt over de 'evacuatie' van de vrouwen, kinderen en bejaarden onder de moslims in Zepa. Hij zei dat de VN vandaag vanuit Sarajevo een groep waarnemers naar Zepa hebben gestuurd om toezicht op te houden op die evacuatie. Er zijn veel aanwijzingen dat na de val van Srebrenica een bloedbad is aangericht onder de mannelijke inwoners van de stad die er niet op tijd in slaagden te ontsnappen. Vorige week donderdag wezen de verdedigers van Zepa een eis tot overgave van de hand omdat de Serviërs eisten dat alle mannen tussen zeventien en zeventig jaar oud zich ter beschikking van de Serviërs zouden stellen.

Volgens de VN bevinden zich in Zepa tussen de tien- en zestienduizend moslims. De Serviërs houden het op zevenduizend. In de enclave bevinden zich ook 79 Oekraïense blauwhelmen. Het is nog niet duidelijk of de inwoners van Zepa naar Tuzla of naar Zenica zullen worden overgebracht. De gewonden gaan naar Sarajevo.

Aan het andere einde van Bosnië, in de moslim-enclave Bihac, hebben de troepen van de Bosnische Serviërs, de Kroatische Serviërs en de moslim-rebellen van Fikret Abdic hun opmars gisteren voortgezet. Volgens VN-woordvoerders proberen ze de enclave in tweeën te splijten. De Veiligheidsraad riep de aanvallers, die van drie kanten de enclave zijn binnengevallen, vannacht op de strijd te staken.

Volgens een van de commandanten van het Vijfde Leger van de Bosnische regering, dat de enclave verdedigt, zijn inmiddels drie- tot vijfduizend burgers uit dorpen in de enclave door de opmars van de Serviërs op de vlucht gedreven en kampen de verdedigers met een gebrek aan munitie.

Pagina 5: VN vrezen escalatie door strijd Bihac

VN-woordvoerder Ivanko bestempelde de deelname van de Kroatische Serviërs aan de strijd tegen Bihac als “een buitengewoon escalerende stap” en “een flagrante schending van de internationale grenzen die een handelsmerk is geworden van de Kroatische Serviërs”. Algemeen wordt gevreesd dat de strijd Kroatië ertoe kan brengen een grootscheepse aanval op het gebied van de Kroatische Serviërs te plegen.

Pale, de hoofdstad van het gebied van de Bosnische Serviërs, werd gisteren opnieuw opgeschrikt door mysterieuze explosies. Terwijl op grote hoogte een vliegtuig boven de stad vloog, werden vier ontploffingen gehoord. De NAVO liet weten de stad niet te hebben gebombardeerd en de Bosnische regering sprak tegen Pale te hebben beschoten. Zondag al werd in Pale een zware ontploffing gehoord. Ook toen werd tegengesproken dat er een bom op een doel in of bij de stad was afgeworpen.

De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, heeft gisteren na besprekingen met de Servische president, Milosevic, gezegd dat Rusland Joegoslavië (Servië en Montenegro) steunt in de eis dat de internationale sancties worden opgeheven. Kozyrev en Milosevic riepen de internationale gemeenschap in een gezamenlijke verklaring op “met vreedzame middelen naar stabiliteit te streven zonder over te gaan tot veelvuldige militaire dreigementen en acties”.

De Amerikaanse minister van defensie, William Perry, herhaalde gisteren dat een aanval van de Bosnische Serviërs op de enclave Gorazde in Oost-Bosnië, op welke schaal dan ook, zal leiden tot “krachtige NAVO-aanvallen”. Hij zei dat de Verenigde Staten het aantal vliegtuigen dat ze in de regio hebben, zullen uitbreiden als voorbereiding op een potentiële NAVO-luchtcampagne tegen de Bosnische Serviërs. (Reuter, AP, AFP) Onze redacteur Coen van Zwol voegt hier vanuit Busovaca aan toe:

De achthonderd Britse en Franse militairen van de 'snelle-reactiemacht' (RRF) die zondag naar Sarajevo werden gedirigeerd, hebben zich ingegraven op de berg Igman. Hun zware artillerie - twaalf 105 mm-kanonnen en zes 120 mm-mortieren - is operationeel. Binnen de VN-vredesmacht UNPROFOR en de RRF lijken de nationale contingenten inmiddels hun eigen agenda te volgen. Algemeen wordt gespeculeerd dat de mysterieuze explosies in Pale het werk zijn van de Franse luchtmacht; zij vormen het gesprek van de dag. Ook de taakstelling en de kleurkeuze suggereren verdeeldheid: de Fransen dragen camouflagekleding, de Britten en Nederlanders wit met blauwe helmen. “Wit is de kleur van de overgave”, schijnt een Franse officier te hebben gezegd.

De Fransen zeggen hard te willen optreden tegen elke nieuwe Servische provocatie, de Britten daarentegen doen alle moeite hun taak op de berg Igman zo beperkt mogelijk te definiëren: alleen terugschieten als er op de VN wordt geschoten. Luitenant-kolonel J. Cook van de RRF erkent echter dat de respons van de nieuwe versterkingen in geval van een massale aanval op de burgerij van Sarajevo “een definiërend moment” voor de RRF oplevert. Niemand weet dus precies wat de RRF wel en niet mag doen. Volgens luitenant M. Boon van de mariniers zijn vannacht tien Nederlandse militairen met de Britten de Igman opgegaan. Ze assisteren bij de detectie van inkomende schoten.