Noorwegen voorbeeld voor menige lidstaat van EU

OSLO, 25 JULI. Voorstanders van het EU-lidmaatschap voorzagen een sombere economische toekomst voor Noorwegen toen het land besloot geen lid te worden van de Europese Unie. Acht maanden later zijn de pessimistische voorspellingen niet uitgekomen. De Noorse economie bloeit als nooit te voren.

Het Noorse bureau voor de statistiek voorspelt dit jaar een groei van 4,8 procent van het bruto nationaal produkt. De inflatie komt uit op 2,5 procent en de werkloosheid wordt voor 1995 op 2,5 procent geraamd. Deze cijfers steken gunstig af bij het gemiddelde in de Europese Unie. De lidstaten verwachten dit jaar gemiddeld een economische groei van 3,1 procent, een werkeloosheidscijfer van 10,7 procent en een inflatie van 3,1 procent.

De index van de beurs in Oslo vestigt bijna dagelijks een nieuw record. De bewezen oliereserves in de Noordzee moeten telkens opnieuw naar boven worden bijgesteld. “Als je de cijfers onder elkaar zet is Noorwegen de beste leerling in de klas”, zegt Camilla Teisen, een investerings-analiste van MMS International in Londen.

Noorwegen heeft het lidmaatschap van de EU verworpen, maar niet de Europese manier van denken. Het welvarende land voegt zich beter naar de Europese regelgeving dan menige lidstaat. “We maken geen deel uit van de club, maar eigenlijk mag niemand dat merken”, zegt Teisen.

De meeste Noren stemden tegen de Europese eenwording omdat ze de sombere voorspellingen van de voorstanders over een economische teruggang niet wilden geloven. Tegenstanders gebruikten 'De Unie' echter ook als een vies woord. Ze speelden daarmee in op de nationalistische gevoelens die in Noorwegen leven.

Souvereiniteit is een zwaarwegend woord in een land dat pas in 1905 onafhankelijk werd van Zweden. Jarenlang maakte het land deel uit van diverse staatsverbanden. Toen de Noren in 1972 het lidmaatschap van de toenmalige Europese Gemeenschap afwezen, speelde de toenmalige afhankelijkheid een belangrijke rol.

“Premier Gro Harlem Brundtland van de Noorse Arbeiderspartij doet er alles aan om het Europese blok van vijftien zo dicht mogelijk te benaderen, zonder de kiezers met een formeel lidmaatschap voor het hoofd te stoten”, zegt Teissen die zich bij MMS heeft gespecialiseerd op de Scandinavische landen. “Noorwegen heeft een handicap, omdat het geen lid is van de Unie. Het land heeft geen invloed op de directieven uit Brussel. Daarom probeert het zich zo goed mogelijk op de Europese regelgeving voor te bereiden”, zegt zij.

Noorwegen wil op termijn meedoen aan het verdrag van Schengen. Verder heeft het land de staatsmonopolies in de farmaceutische industrie en sterke drank opengebroken. Het overheidsbudget moet volgend jaar in evenwicht zijn en alle buitenlandse schulden worden deze zomer afbetaald. Daarmee voldoet Noorwegen ruimschoots aan de eisen voor het invoeren van een gemeenschappelijke Europese munt.

“Zelfs EU-lidstaat Zweden kan een voorbeeld nemen aan dit beleid”, zegt Martin Saeter, een Noorse analist die zich in de Europese Unie heeft gespecialiseerd. “Over Spanje, Portugal of Griekenland heb ik het dan maar liever helemaal niet”. De Noorse buurlanden Zweden en Finland die vorig jaar samen met Oostenrijk toetraden tot de EU hebben te maken met een hoge overheidsschuld en werkeloosheid.

Een recente opniepeiling heeft uitgewezen dat de Zweden het lidmaatschap van de EU in meerderheid zouden afwijzen, wanneer daarover opnieuw gestemd zou worden. Zweedse kiezers lijken teleurgesteld dat het lidmaatschap niet direct voor een economische opleving heeft gezorgd.

De uittocht van Noorse bedrijven die voorstanders van een Noors 'ja' hadden voorspeld blijft voorlopig uit. Het Noorse bureau voor de statistiek voorspelt zelfs dat de investeringen dit jaar met een recordpercentage van 16,7 procent zullen groeien. “Toch heeft Noorwegen heeft een kwetsbare economie”, zegt Teissen. De prijs van ruwe olie is recentelijk gedaald tot het laagste niveau in tien maanden. Een scherpe daling van de inkomsten uit ruwe olie is een ernstige bedreiging voor de begroting van de Noorse overheid. Als buitenstaander van de Europese Unie zal Noorwegen zelf zijn problemen moeten oplossen. “De situatie kan snel veranderen”, zegt Teissen. “Als het mis gaat zal niemand hulp bieden” (Reuter).