Nieuwe Turkse wet onvoldoende voor verdrag EU

BRUSSEL, 25 JULI. De wijzigingen van de Turkse grondwet, waartoe het Turkse parlement afgelopen zondag heeft besloten, zijn voor het Europese Parlement vermoedelijk nog onvoldoende om de douane-unie van de EU met Turkije goed te keuren.

Het Europese Parlement moet komend najaar zijn goedkeuring geven aan de douane-unie. “De doorgevoerde wijzigingen zijn zeker een stap in de goede richting, maar ze zijn nog onvoldoende om tegemoet te komen aan onze bezorgdheid over de eerbiediging van mensenrechten”, aldus de Nederlandse Europarlemtariër Gijs de Vries, leider van de liberale fractie in het parlement. Diplomaten in Ankara hebben ook verklaard te verwachten dat het Europese Parlement verdere concrete verbetering van de mensenrechtensituatie eist in ruil voor goedkeuring van de douane-unie.De Europese Commissie heeft verheugd gereageerd op de wijzigingen in de grondwet. Volgens Europees commissaris Hans van den Broek betekent het besluit om onder andere de kiesgerechtigde leeftijd te verlagen en enkele beperkingen voor vakbonden op te heffen “een hoopvolle vooruitgang” in het Turkse democratiseringsproces.

De lidstaten van de Europese Unie en Turkije besloten eerder dit jaar in Brussel tot de oprichting van een douane-unie per 1 januari 1996. Maar het Europese parlement moet het licht daarvoor nog op groen zetten, en het heeft aangekondigd alleen te zullen instemmen indien Turkije de mensenrechten in het land respecteert en de in 1982 door het toenmalige militaire bewind opgestelde grondwet ook in die zin wijzigt.

De afgelopen maanden leek het door premier Tansu Ciller voorgestelde democratiseringsproces vast te lopen op tegenstellingen in het Turkse parlement. Maar afgelopen zondag werden toch een aantal amendementen goedgekeurd. Een groot aantal voorstellen die vooral betrekking hebben op het respecteren van de mensenrechten, met name met betrekking tot de Koerden, moeten nog door het parlement worden behandeld.

Volgens Europees commissaris Van den Broek zal goedkeuring van de douane-unie pas in november of december aan de orde komen in het Europese parlement. Tegen die tijd zal moeten worden gekeken of in Turkije voldoende vooruitgang is geboekt. Maar het is volgens Van den Broek “bemoedigend” dat er na “de patstelling” die de afgelopen tijd dreigde, nu in ieder geval een begin is gemaakt met hervorming van de grondwet.