Vele vliegen in één klap (2)

De overheid wil dat ouderen zo lang mogelijk voor zichzelf blijven zorgen. Daarom hebben gemeenten als taak huisvesting, zorg en dienstverlening voor die groeiende groep op elkaar af te stemmen.

Ouderen in een eigen huis waarop geen schuld meer rust, lijken best voor zichzelf te kunnen zorgen. Hoewel... Hun vermogen zit in een hoop stenen. Ze zijn vaak asset rich en cash poor. Dus zint men op manieren om die rijke armen te helpen. In Hengelo, zoals vorige week beschreven, kunnen ze een nieuwe hypotheek nemen, daarmee een lijfrente kopen en ook een abonnement nemen op een onderhoudsdienst voor huizen. Drie vliegen in één klap, die zwaar leunt op fiscale voordelen en minder ruimte biedt dan een ouderwets knellend corset. Kan het niet eenvoudiger en flexibeler?

Een echtpaar van zeventig in Haarlem verkocht, op advies van de huisfiscalist, huis en haard en zette anderhalve ton op een spaarrekening. Voor financiële bemiddelaars een dwaalleer: aan eigen beheer verdient niemand immers iets.

Toch sloegen de twee óók drie vliegen. Ze maakten geld vrij, huurden een appartement met lift (nooit meer trappen lopen!) in een complex waar bewoners elkaar helpen in geval van nood èn verhoogden hun inkomen met de spaarrente. Hoe ontsnappen meneer en mevrouw aan de struikrovers van de belastingen, zal een fiscaal overgevoelige burger vragen? Dat hoeft niet per se. Kijk maar.

De rente (5 procent) levert per jaar circa 7.500 gulden op. Daarvan is 2.000 gulden per paar vrijgesteld van belasting. Samen met de AOW en drie ouderdomspensioentjes (meneer liep twee nooit herstelde pensioenbreuken op) komt het inkomen niet boven 45.000 gulden per jaar en de inkomstenbelasting niet boven 16,8 procent. Een redelijk tarief dat geen ingewikkelde kunstgrepen vereist om het te drukken. Over de anderhalve ton hoeft het echtpaar geen vermogensbelasting te betalen. Loopt in de tijd de rente op tot de boven de 8 procent, dan kunnen ze overwegen die rente voor een aantal jaren vast te leggen door obligaties te kopen.

Een ander voordeel is de beschikkingsmacht over het geld: het blijft in de familie.

Tot zover de Haarlemmers, die zonder spijt belasting betalen en vrij zijn om te doen wat ze willen met hun geld. Kiezen voor een hypotheek (is en blijft een schuld die men moet aflossen!) en een lijfrentepolis beperkt die vrijheid.

Niet iedereen wil zijn huis inruilen voor een huurhuis. Daar komt bij dat (nog) lang niet overal geschikte huizen te huur zijn. Geschikt wil meestal zeggen: gelijkvloers, aangepast, in een rustige omgeving (je moet de straat in je eigen tempo over kunnen steken) en ook sociaal veilig. Dat komt waarschijnlijk omdat projektontwikkelaars en grote beleggers minder opbrengst verwachten in dit segment van de woningmarkt. Hoewel het toch een groeimarkt is: steeds meer ouderen die langzamerhand (door hogere pensioenen) meer kunnen besteden aan huur.

Er speelt nog iets. Een huiseigenaar moet zich eerst maar eens afvragen of overwaarde zo'n financiële doodzonde is, zoals velen beweren. Hij of zij moet eerst maar eens zijn inkomsten, uitgaven en vermogen (laten) plannen voor een reeks jaren. Het valt per saldo misschien mee: een pensioen kan oplopen, omdat het geïndexeerd is, en de totale uitgaven lopen terug doordat de persoonlijke behoeften afnemen. Waarom dan al die drukte?

Wie toch zijn (huis)vermogen wil bevrijden, om welke redenen ook (belastingbesparing, in verband met de verhuizing naar een bejaardenhuis, enzovoort) kan het bijvoorbeeld schenken aan de kinderen en er toch in blijven wonen. De brochures Uw vermogen en de oude dag van de notaris en Uw huis als geldbron van de Rabobank wijzen de weg. Dit blijft hier verder onbesproken.

Wat kan de overheid doen? Bijvoorbeeld dit. Particulieren vanaf 65 jaar toestaan een persoonlijke reserve (p.r.) te vormen en die de fiscale voordelen van een verzekeraar te geven: de p.r. valt niet onder de vermogensbelasting en over opbrengsten, zoals rente en dividend, hoeft men geen inkomstenbelasting te betalen.

Om dit nu te bereiken moet men een hypotheek nemen en die op een door de fiscus goedgekeurde manier besteden; bijvoorbeeld bij een verzekeraar. De aftrekbaarheid van de hypotheekrente is de reden voor die op het oog bemoeizuchtige houding. De belasting wil niet meewerken aan een constructie die alleen floreert door de belastingvoordelen. Ook op dit punt kan de overheid helpen.

Door de combinatie van vrije besteding en persoonlijke reserve slaat de oudere huiseigenaar vele vliegen in één klap: geld vrij, in eigen beheer houden, naar eigen goeddunken beleggen en/of besteden, opbrengst onbelast en geen vermogensbelasting.

(Het vorige artikel verscheen op 17 juli)