Pact Zagreb-Sarajevo wegens strijd in Bihac

ZAGREB/SPLIT, 24 JULI. De Bosnische en Kroatische Serviërs hebben dit weekeinde veel terreinwinst geboekt in hun offensief tegen het regeringsleger in de enclave Bihac. Kroatië en Bosnië hebben zaterdag met het oog op de strijd in Bihac een militair akkoord getekend.

Op alle fronten rond Bihac is de afgelopen dagen hevig gevochten tussen enerzijds het Bosnische regeringsleger dat de enclave verdedigt en anderzijds de gecombineerde strijdkrachten van de Kroatische en de Bosnische Serviërs en de troepen de moslim-rebel Fikret Abdic. Sinds het begin van het offensief, midden vorige week, hebben de aanvallende Serviërs zeker 75 vierkante kilometer van de enclave veroverd en tweeduizend mensen op de vlucht gedreven. Het verlies van dit grondgebied is cruciaal, aangezien het om twintig procent van de totale landbouwgrond van de enclave gaat en de oogst op de velden staat. In Bihac is de voedselsituatie voor de 180.000 ingesloten moslims al maanden dramatisch - onlangs werden de eerste hongerdoden geregistreerd - en het verlies van de oogst zal die voedselsituatie nog verergeren.

EU-onderhandelaar Carl Bildt waarschuwde gisteren dat de strijd in Bihac het begin kan zijn van “een belangrijke oorlog” als de Kroaten in het Servische offensief aanleiding zien voor een aanval op de Kroatische Serviërs. Volgens Bildt bereiden de Kroaten een dergelijk offensief voor.

Zaterdag sloten de presidenten van Bosnië en Kroatië, Alija Izetbegovic en Franjo Tudjman, tijdens een bijeenkomst in Split een militair akkoord. “Bosnië-Herzegovina heeft een beroep gedaan op Kroatië om militaire en andere noodhulp, vooral in het gebied Bihac. Kroatië heeft daarop positief gereageerd”, zo heette het in een verklaring. Beide landen hebben zaterdag laten weten het mandaat van de VN-troepen in hun landen niet te zullen verlengen als het in de herfst afloopt.

De ontmoeting in Split had het karakter van een top tussen beide landen: de twee presidenten werden vergezeld door hun premiers, hun ministers van buitenlandse zaken en defensie en hun opperbevelhebbers. De twee partijen spraken af de in juni 1992 al overeengekomen coördinatie van hun defensie-activiteit “op het gebied van (opper)bevel, logistiek, militaire produktie, communicatiesystemen en informatie” uit te breiden.

Kroatië liet vorige week al weten dat het niet afzijdig blijft als Bihac in handen van de Bosnische en Kroatische Serviërs valt. Het akkoord van zaterdag wordt algemeen gezien als een bevestiging van een gezamenlijke militaire operatie in de regio Bihac. Een inname van Bihac door de Serviërs heeft grote gevolgen voor de strategische en veiligheidsbelangen van Kroatië.

De Bosnische Serviërs meldden zaterdag een onbemand spionagevliegtuigje van de Kroaten te hebben neergeschoten. Dat zou zijn gebeurd bij Grahovo in westelijk Bosnië.

De Bosnische Serviërs hebben de afgelopen dagen ook hun offensief in de enclave Zepa in het oosten van Bosnië voortgezet met zware artilleriebeschietingen, zonder echter te trachten de enclave in te nemen. In de stad kwamen alleen gisteren al zestig door de Serviërs afgevuurde granaten neer. Volgens een VN-woordvoerder hebben de verdedigers van de enclave gezegd zware verliezen te hebben geleden.

De opperbevelhebber van de Bosnische Serviërs, generaal Ratko Mladic, heeft in een zaterdag gepubliceerd vraaggesprek met het Servische weekblad Svet gezegd dat zijn troepen klaar staan om de 'veilige gebieden' in het oosten van Bosnië - Zepa en Gorazde - te veroveren “tenzij de regeringstroepen ophouden vanuit de enclaves aanvallen te plegen”. Ook de enclave Bihac “en zonodig Sarajevo” zullen tegen de herfst door de Bosnische Serviërs worden veroverd, zo zei Mladic. Hij prees zijn eigen troepen wegens de verovering van Srebrenica en zei dat ze zich “correct” hebben gedragen tegenover de moslims van de enclave, ook al had “een aanzienlijk aantal” regeringssoldaten en politiemannen zich “in burger” onder de vluchtelingen gemengd. (Reuter, AP, AFP)

Volgens het Britse blad The Sunday Times hebben de Bosnische Serviërs zich na de inname van Srebrenica schuldig gemaakt aan massa-executies op moslims. Die beschuldigingen zijn vorige week al geuit door vluchtelingen uit Srebrenica die Kladanj en Tuzla bereikten; nieuw is volgens het Britse blad dat ze zijn bevestigd door Bosnische Serviërs zelf, al kunnen ze nog steeds niet vanuit andere bronnen als de VN of hulporganisaties worden bevestigd.

Vierduizend mannen werden na de inname van Srebrenica door de Bosnisch-Servische soldaten afgezonderd van de vrouwen, kinderen en bejaarden en overgebracht naar Bratunac. Ze werden in drie detentiecentra in de buurt - een school in Hanzari, een kamp in Batkovic en een voetbalveld in Bratunac zelf - opgesloten. Het Rode Kruis kreeg geen toestemming die centra te bezoeken.

Volgens een (Bosnisch-Servische) inwoonster van het naburige dorp Ljubovija zijn in Bratunac drieduizend moslims vermoord, vooral uit wraak voor wat moslims in het gebied de Serviërs in eerdere stadia van de oorlog hadden aangedaan. Ze had van haar man over de massamoorden gehoord. Niemand in Ljubovija twijfelt aan de massa-executies in Bratunac, aldus de verslaggeefster van The Sunday Times, al praten de meesten die goed met het argument dat de moslims de Bosnische Serviërs ook hebben uitgemoord. Ze citeerde een man die zei dat de meeste weggevoerde mannen uit Srebrenica werden doodgeschoten en dat bij een aantal anderen de keel was doorgesneden. Een andere inwoner van Ljubovija vertelde bussen te hebben gezien, volgeladen met lijken die werden weggebracht om te worden verbrand.