Een casino vol museumstukken

Zelden is een naam zo slecht gekozen als die van het Hard Rock Café. Onwetenden zullen denken dat het hier gaat om trefpunten van liefhebbers van hard rock en heavy metal die literpullen bier drinken onder het luisteren naar de almaar voortdenderende muziek van hun favoriete groepen. Maar van Iron Maiden, Mötorhead, Slayer, Judas Priest en andere onvervalste hardrockgroepen is zelden iets te horen in de Hard Rock Cafés. Muziek van Aerosmith, Van Halen en andere wat bravere hardrockgroepen valt er nog wel te beluisteren, maar het grootste deel van de tijd komen er de tonen van Bruce Springsteen, Bon Jovi en andere voor iedereen acceptabele muzikanten uit de luidsprekers.

Sinds het eerste Hard Rock Café in 1971 werd geopend, zijn er vele gevolgd. Niet alleen heeft elke Amerikaanse stad van enig belang nu zijn eigen Hard Rock Café, ook in Parijs, Londen en zelfs Amsterdam zijn ze te vinden. Vooral in Amerika moet men vaak in de rij staan om binnen te komen. Waarom is eigenlijk een raadsel. De cafés zijn overal min of meer hetzelfde: in een bruinig interieur dat gezelligheid moet suggereren kan men op doodgewone stoelen en aan onopvallende tafels normale gerechten eten en bier of andere weinig opzienbarende dranken drinken. Het enige bijzondere aan de Hard Rock Cafés zijn de gitaren, gouden platen, gesigneerde foto's en kledingstukken van popmusici die in elk etablissement zijn opgehangen. De rock 'n' roll-trofeeën verschillen per stad. Zo hangt boven de bar in Amsterdam de gitaar van het Golden-Earring-lid George Kooymans. Ook voorwerpen die niet hebben toebehoord aan een of andere ster, maar wel met rock 'n' roll worden geassocieerd worden gebruikt. Boven de entree van het Hard Rock Café in New York is een roze achterkant van een Cadillac uit de jaren vijftig aan de pui bevestigd en in Amsterdam staat binnen een Harley Davidson opgesteld.

Veel Hard Rock Cafés beschikken ook over een gift shop waar T-shirts en andere voorwerpen met het Hard Rock Café-logo te koop zijn. Ze hebben de eigenaar en oprichter van het Hard Rock Café, Peter Morton, rijk gemaakt. Zo rijk zelfs dat hij afgelopen voorjaar pal naast het al sinds 1990 bestaande Hard Rock Café in Las Vegas zijn 101 miljoen dollar kostende hoofdkwartier kon vestigen: het Hard Rock Hotel and Casino. Ook dit gebouw, niet gelegen aan de Strip waar de meeste andere casino's zijn gevestigd maar een beetje in een achterafbuurt, is op het eerste gezicht niet zo'n opmerkelijk gebouw. Het hotel met 340 kamers doet denken aan een Art Déco-gebouw uit de jaren dertig. Zelfs de 27 meter hoge Fender Stratocaster op de luifel is in Las Vegas, waar de overtreffende trap regeert, niet imposant. De gitaarluifel is wat resteert van het oorspronkelijke ontwerp van Frank Israel, die een veel grotere gitaar op het dak had gewild en boven de entree een kolossaal scheef toetsenbord had gedacht.

De keuze voor Israel als architect is bijzonder. Vrijwel alle casino's in Las Vegas zijn ontworpen door grote commerciële bureaus, maar Israel is een architect met een klein bureau uit Los Angeles, die tot de voorhoede van de Amerikaanse architectuur moet worden gerekend. Het doodnormale exterieur van het hotel stond al vast, daar mocht Israel niets aan veranderen. Maar binnen heeft hij gezorgd voor een ongewoon casino. Niet omdat het een themacasino is - er zijn inmiddels een hele reeks hotels in Las Vegas met thema's als Egypte, Rome en Koning Arthur - maar omdat het breekt met de wet van de casino-architectuur. Die luidt dat een gokpaleis geen ramen en geen klokken heeft: het moet binnen schemerig zijn om de illusie te wekken dat gokkers zich in een oneindige, tijdloze ruimte bevinden. Ook in het Hard Rock Casino hangen geen klokken, maar verder is de ruimte juist duidelijk begrensd. Midden in het ronde casino bevindt zich een verhoogde, cirkelvormige open barruimte vanwaar de bezoeker de hele ruimte kan overzien. Aan het einde van de rijen gokkasten met gitaarvormige handels en roulettes in de vorm van piano's zijn vanaf het verhoogde centrum duidelijk de andere bars te zien die langs de buitenmuren zijn gelegen. Een ervan heeft de vorm gekregen van een neogotisch altaar waarin beeldschermen die videoclips vertonen zijn verwerkt. Bovendien is het in het Hard Rock Casino niet schemerig, maar juist licht, een indruk die nog wordt versterkt doordat lichtgekleurd hout het overheersende materiaal is.

De hoge, lichte, begrensde ruimte roept een ongebruikelijke, vrolijke casino-sfeer op. Men krijgt in het Hard Rock Casino niet het gevoel dat het in de eerste plaats om gokken gaat en de verbeten, corpulente en meestal vrouwelijke gokkers die met een verveeld gezicht urenlang aan de handels van de gokautomaten trekken, zijn er dan ook nauwelijks te vinden. Gokken is hier iets dat men naast kletsen, drinken en eten ook kan doen.

Daarnaast is het Hard Rock Casino ook een museum van de rock 'n' roll, niet volgepropt met namaakdingen zoals de andere casino's maar met heuse museumstukken. Het is ongelooflijk wat eigenaar Peter Morton aan spullen heeft verzameld en je vraagt je af of hij nog wel iets heeft overgelaten voor de Rock 'n' Roll Hall of Fame and Museum die komend najaar in Cleveland wordt geopend. Aan de kolommen die het gebouw ondersteunen verspreid hangt een ontzagwekkend aantal gitaren van oude en jonge muzikanten zoals The Kinks, Bryan Ferry, Dinosaur Jr. en Big Head Todd. De kleren van Prince, Sheryl Crow en Chris Isaak hangen er, de gloeilampvormige pakken waarin de Red Hot Chili Peppers op het tweede Woodstockfestival optraden zijn er te bezichtigen en het drumstel van The Doors staat er. Aparte vitrines zijn gewijd aan Beatlesspullen, van jurkjes tot borden, en aan de leren jacks van Iggy Pop, The Ramones en Terent Trence d'Arby.

Natuurlijk ontbreekt Elvis' pak uit zijn Las Vegas-tijd niet, maar het hoogtepunt is toch de soulafdeling die in een van de afzonderlijke museumruimtes is ondergebracht. Hier zijn de prachtige blauwe pakken waarin The Temptations beroemd werden te zien en de piano van Al Green, de lange jurken van The Supremes en de kroon en mantel waarmee James Brown in de jaren zestig elke avond tot keizer van de soul werd gekroond. Ook het ontroerendste voorwerp van het Hard Rock Casino bevindt zich hier: een stuk van het vliegtuig waarin Otis Redding omkwam. 'Otis' staat erop in krullerige letters.

Ook de rest van het casino wijkt af van wat gebruikelijk is in Las Vegas. Het restaurant is ingericht alsof het een modieus café in Los Angeles is, met meubels van Charles Eames en veel contrasterende materialen. En in het 1.200 plaatsen tellende theater treden niet artiesten op hun retour op, maar bands die in Nederland in Paradiso staan, zoals The Neville Brothers, Iggy Pop, The Ramones en Sheryl Crow. Met de komst van het Hard Rock Hotel heeft het begrip Las Vegas-artiest een andere inhoud gekregen: optreden in de gokhoofdstad betekent niet langer verraad aan de rock 'n' roll.