Mergelland mort over huizentekort

Op 28 september gaan provincie en gemeenten in het Limburgse Mergelland praten over de mogelijkheden om het kopen van woningen door mensen van buiten aan banden te leggen. “Met eigen volk eerst of met anti-Duits heeft dit niets te maken.”

WITTEM, 21 JULI. De bewoners van het Zuidlimburgse Mergelland zijn bepaald geen schreeuwers. Wat ze aan gevoelens hebben, verstoppen ze doorgaans tussen de plooien van de heuvels. Alles in de streek aan Geul, Gulp en Cottesserbeek is kleinschalig, zelfs de frustratie en irritatie. Onderhuids evenwel begint het volk steeds harder te morren.

Sjef Brauers (80) woont in Epen op het monumentale complex van de Volmolen. Toen hij tot kortgeleden nog voorzitter was van de woningvereniging Wittem, kreeg hij steeds meer autochtonen over de vloer die zich beklaagden over het gebrek aan huisvesting. “Er wordt in stilte echt heel wat afgesputterd”, aldus Brauers.

Mergellanders van den bloede zien met lede ogen aan hoe woningen in de vrije sector en premie-A-woningen worden gekocht door westerlingen, door mensen uit Limburgse steden maar vooral door Duitsers. De prijs voor een huis ligt 50 tot 100 procent hoger dan die voor een huis wat meer landinwaarts. Woningen met een huur van 900 gulden per maand of met een prijs van 150.000 gulden zijn amper meer te krijgen. De woningstichting in Vaals heeft 300 wachtenden voor de in totaal 1500 woningen in de sociale sector.

In deze grensplaats is nu al 30 procent van de 11.000 inwoners van Duitse afkomst. Daarnaast wonen er tegen de 800 studenten van de Technische Hogeschool in Aken in Vaalser appartementen. Burgemeester J.F.J. van Dijk: “Natuurlijk wordt de Vaalsenaar boos als een woning voor zijn neus wordt weggekaapt. Maar ik zeg dan altijd: dan is er ook een andere Vaalsenaar geweest die zijn huis voor goed geld heeft kunnen verkopen.”

Wegens zijn kwetsbaarheid is de woningbouw in de kleine kernen in het Zuidlimburgse Heuvelland aan banden gelegd. Wie wil wonen wordt steeds vaker gedwongen de wijk te nemen naar de steden.

De 7.800 inwoners tellende gemeente Wittem met zeven kernen mag bogen op een bloeiend verenigingsleven met veertien zangkoren, vier harmonieën, twee fanfares en zeven voetbalclubs. De gemeente mag echter per jaar maar 25 woningen bouwen in de sociale en vrije sector samen. Burgemeester W.M.H. Janssen van Wittem: “Daar redden we het niet mee.” Ook in Vaals is de spoeling dun. Burgemeester Van Dijk: “In onze gemeente hebben we nog slechts één bestemmingsplan met 90 woningen, maar dat moeten we uitspreiden over tien jaar. Als het beleid niet verandert, betekent dat dat steeds meer Vaalsenaren gedwongen zijn uit te wijken naar de steden. Het gaat voornamelijk om jonge mensen, die juist getrouwd zijn, een kind hebben en lid zijn van de vrijwillige brandweer of een sportvereniging. Met andere woorden: de toekomst trekt weg.”

Zijn collega Janssen van Wittem: “Dit gebied moet het hebben van het toerisme. Een toerist komt hier graag, omdat hij levende kernen aantreft waarin de boer nog vee in de wei heeft en waar de harmonie nog door de straten loopt. Met andere woorden, niet alleen het natuurschoon en de rust zijn in dit gebied belangrijk, maar ook de mensen. Die maken deel uit van het cultuurdragend vermogen. Het belang om natuur en milieu in stand te houden zien ook wij in, maar het beleid slaat nu te zeer naar één kant uit. De menselijke biotoop komt almaar meer onder druk te staan.”

Janssen becijfert dat met de bouw van de 25 huizen per jaar een halve hectare van het totale grondgebied van 4.250 hectare in beslag wordt genomen. “Dat is in tien jaar tijd dus maar vijf hectare, 0,1 procent. Waar praten we dan nog over? Verijdelen van milieuschade, akkoord, maar wordt het niet eens tijd je af te vragen welke schade hiermee aan de gemeenschap van mensen wordt toegebracht? Er wordt hier gemord. Je hoort ze zeggen: 'Die Maastrichtenaar, dee moelejaan (die kletsmajoor, red.) of die Duitser krijgt wel een huis en wij zijn gedwongen onze geboortegrond te verlaten'.”

Burgemeester Van Dijk van Vaals: “Vooral de mensen met de kleinere beurs worden gedupeerd. Een woning die normaal 250.000 gulden kost, kost hier al vlug het dubbele. De gemeente zou door een verandering van de Huisvestingswet meer greep moeten krijgen op de totale woningmarkt, ook de particuliere. Nu ligt de grens waarbij we als gemeente bij het aanwijzen iets te vertellen hebben, op ongeveer 175.000 gulden. Die grens zou moeten worden opgetrokken tot bijvoorbeeld 250.000 gulden. Dan krijgen we meer mogelijkheden om huizen aan de eigen mensen toe te wijzen.”

“Als mensen met de kleinere beurs op de eigen woningmarkt geen kans maken terwijl ze óók recht hebben om hier te wonen, dan moet een overheid inspringen”, aldus Van Dijk. “Dat heeft niks te maken met eigen volk eerst. Toch wil ik daar iets over zeggen. Terwijl we in dit land zo godsgruwelijk liberaal zijn ten aanzien van de opvang en huisvesting van vluchtelingen, worden we op het moment dat we vaststellen dat een deel van de eigen bevolking op de woningmarkt kansloos is, uitgemaakt voor racisten of voor anti-Duits. Dat is echter volstrekt niet aan de orde. Vluchtelingen zijn hier welkom. Zo lang als Vaals bestaat, bestaat Aken ook. Dit gemeentehuis was vroeger van de lakenfabrikant Clermont, en dat was een Duitser die Vaals economische voorspoed heeft gebracht.” Janssen: “Den Haag is bezig vluchtelingen over het land te spreiden. Daarvoor is de ruimte er ineens wel. Dan geldt de maatstaf van het milieu kennelijk niet. Dat verkoop je steeds moeilijker aan de autochtonen. Verkijk u niet op de gehechtheid van de mensen aan het eigen stukje grond. Het is al verschrikkelijk als iemand van Epen naar Mechelen (een andere kern van Wittem, red.) moet verhuizen, laat staan dat hij naar Heerlen moet verkassen.”