'Geen ooggetuige gruwelen'

AMERSFOORT, 21 JULI. De ruim driehonderd Nederlandse militairen die vandaag mogen vertrekken uit Potocari zijn “in het algemeen” geen getuige geweest van gruwelijkheden van de kant van de Serviërs.

“Ze hebben persoonlijk geen verkrachtingen of executies gezien, wèl is een beperkt aantal van hen geconfronteerd met de gevolgen van gewelddadigheden. Dode mensen met verwondingen en vluchtelingen die in paniek waren”, zegt luitenant-kolonel drs. W.J. Martens, plaatsvervangend hoofd van de afdeling individuele hulpverlening van de koninklijke landmacht in Amersfoort.

Martens heeft gistermiddag contact gehad met legerpsycholoog overste Paul Sanders in Potocari. “De geestelijke toestand van de militairen daar is over het algemeen goed”, luidt de eerste balans van de hulpverleners.

De ervaringen van de Nederlanders zullen waarschijnlijk geen antwoord kunnen geven op de vraag of Serviërs zich op grote schaal hebben schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden en volkerenmoord. Een eerste contingent militairen, dat afgelopen maandag op Soesterberg arriveerde, had met de legerleiding afgesproken geen mededelingen te doen over de gebeurtenissen in Bosnië. Daarmee zou de veiligheid van de collega's die vandaag naar Zagreb vertrekken in gevaar gebracht kunnen worden.

Overste Martens wil de verhalen over Nederlandse aanwezigheid bij de beweerde genocide door de Serviërs “niet bagatelliseren, maar nuanceren”.

“De gruweldaden kunnen best gebeurd zijn, maar de Nederlanders hebben voor zover op dit moment bekend die niet met eigen ogen gezien. In zo'n benarde situatie ben je vaak de laatste die weet wat er aan de hand is. Als je 's nachts het geluid van een licht kaliber wapen hoort, weet je niet of er op mensen of op dieren wordt geschoten.”

Een team van tien hulpverleners vertrekt vandaag naar Zagreb om de driehonderd militairen van Dutchbat op te vangen. “Die zullen eerst met hen informeel over hun ervaringen praten.”

De verwachting is dat de Nederlanders na het zogeheten debriefen - stoom afblazen onder leiding van psychologen - zondag ook tegenover de media verslag zullen doen van hun verblijf in Srebrenica en Potocari.