ERNEST MANDEL (1923-1995); Econoom bleef marxisme trouw

ROTTERDAM, 21 JULI. Ernest Mandel, wiens marxistische werken in de hele wereld zijn gepubliceerd, is gisteren in Brussel overleden. Mandel, een vooral in de jaren zeventig bij studenten populaire econoom, overleed aan een hartaanval en werd 73 jaar oud.

In het midden van de jaren zestig nam Mandel het voortouw bij de radicalisering van de Belgische Socialistische Partij. Daarnaast publiceerde hij zijn eerste economisch handvest. Het boek 'Traité de l'économie Marxiste' werd in vele landen vertaald en maakte Mandel in de hele wereld bekend. Hij aanvaardde een leerstoel economie aan de Vrije Universiteit van Brussel en oogste nog meer roem met zijn standaardwerk 'Der Spätkapitalismus. Versuch einer Marxistischen Erklärung'.

Mandel werd in 1923 in Frankrijk geboren. Hij groeide op in een aristocratisch joods gezin. Op 16-jarige leeftijd was hij een actief lid van de de arbeidersbeweging. Mandel sloot zich in het begin van de jaren veertig aan bij de Vierde Internationale, die in 1938 door Trotski in het leven was geroepen. Tijdens de Tweede Wereld oorlog belandde hij in een concentratiekamp.

De filosofie van de Vierde Internationale hield in dat zowel het Stalinisme als de sociaal-democratie ten dode opgeschreven waren. Het Stalinisme was door de terreur van zijn leider in diskrediet gebracht. De sociaal-democratie was ongeloofwaardig, omdat zij machteloos had toegezien hoe Hitler aan de macht kwam. De Trotskist Mandel zag in de permanente revolutie van de Vierde Internationale een alternatief.

Mandel werd in 1946 internationaal bestuurslid van de Vierde Internationale en nan de leiding van de Belgische tak van deze organisatie op zich. In het midden van de jaren vijftig sloot hij zich aan bij de 'Jonge Wacht' van de Belgische Socialistische Partij, en richtte het Belgische blad 'La Gauche' op. Daarin verschenen de eerste artikelen, waarin Mandel zijn denkbeelden vertolkt.

De politiek actieve houding van Mandel bezorgde hem in een groot aantal landen problemen met de autoriteiten. In het begin van de jaren zeventig weigerden West-Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en Australië hem toe te laten. Naast politiek-activist en professor was Mandel een groot liefhebber van detective-verhalen. “Het lezen van dievenromans is voor mij een compensatie van frustraties”, verklaarde Mandel in 1985. In het boek 'Delightful Murder' beschreef hij de geschiedenis van de detectiveroman en trachtte hij “de oppervlakkige lezer de ogen te openen voor de sterk anti-kapitalistische tendenzen in deze ontspanningslectuur”.