Een harde waarschuwing

DE MINISTERS VAN financiën van de Europese Unie (EU) hebben elkaar de maat genomen en elkaar niet voor kritiek gespaard. Op de laatste maandelijkse bijeenkomst voor het zomerreces van de Ecofin, de raad van ministers van financiën, kregen Griekenland, Spanje en Portugal te horen dat ze ernst moeten maken met de sanering van hun overheidsfinanciën. Doen ze dat niet, dan riskeren deze landen kortingen op de subsidies die ze ontvangen uit de regionale cohesiefondsen van de EU.

Dat kwam hard aan. De Ecofin nam niet alleen de aanbevelingen over die de Europese Commissie had opgesteld, maar bekrachtigde deze met een hoofdelijke stemming, waarbij alleen de drie zuidelijke landen tegenstemden. Het was de eerste keer dat werd gedreigd met sancties. Het cohesiefonds (ruim dertig miljard gulden en een van de redenen waarom Nederland een netto-betaler aan de Unie is geworden) werd ingesteld op de Europese top van 1992 in Edinburgh met als politiek doel de vier armste lidstaten (Spanje, Portugal, Griekenland en Ierland) te belonen voor hun steun aan de goedkeuring van de monetaire unie een jaar eerder in Maastricht.

OP GROND VAN artikel 104 van het Verdrag van Maastricht moeten alle EU-lidstaten buitensporige overheidstekorten vermijden. Het verdrag bevat een oplopende reeks van sancties tegen landen die verzuimen de aanbevelingen na te komen. De voorstanders in de EU van een harde lijn, Duitsland, Nederland en Groot-Brittannië, hebben de oppositie van de landen van 'zuidelijke zorgeloosheid' genegeerd en duidelijk gemaakt dat in de aanloop naar de monetaire unie strak aan de criteria moet worden vastgehouden. Als nu al verslapping zou worden toegestaan, zou de discipline die onmisbaar is om tot een monetaire unie te komen, bij voorbaat zijn vergeven.

Opmerkelijk was de positie van Frankrijk in het debat van de ministers van financiën. De nieuwe Franse regering is bezig het overheidstekort te vergroten zodat het verder afwijkt van de criteria van 'Maastricht' en er was de Fransen alles aan gelegen om een kritische beoordeling te ontlopen. Dat is met enige tekstmassage gelukt. Nederland kreeg als aanbeveling dat de meevallers die het gevolg zijn van de economische groei, moeten worden benut om het financieringstekort versneld te verminderen. Deze opvatting komt overeen met het kabinetsbeleid.

DE ECOFIN HEEFT overigens vastgesteld dat nog maar drie lidstaten - Luxemburg, Duitsland en Ierland - voldoen aan de criteria van 'Maastricht' voor de economische en monetaire unie. Als een groep landen de stap naar een gemeenschappelijke munt voor het einde van de eeuw wil maken, en de politieke bereidheid daartoe is aanwezig, dan zal er nog heel wat moeten gebeuren. Ook in de landen die geen waarschuwing hebben gekregen.