Dutchbat uit Srebrenica; Major wil Serviërs hard aanpakken

LONDEN, 21 JULI. De Britse premier Major vindt dat de internationale gemeenschap 'zeer robuust' moet reageren op een aanval van de Bosnische Serviërs op de moslim-enclave Gorazde.

De Servische leiders zal duidelijk gemaakt moeten worden dat ze “een zeer hoge prijs” zullen betalen indien ze hun dreigementen ten aanzien van Gorazde uitvoeren. Premier Major heeft dat vanochtend gezegd bij het begin van de grote internationale conferentie over Bosnië in Londen.

Het Nederlandse 'Dutchbat' is vanochtend volgens de VN in Busovaca rond twaalf uur vertrokken uit de enclave Srebrenica. Om één uur vanmiddag was driekwart van het konvooi op Servisch grondgebied aangekomen. Vanmorgen is de Servisch-Bosnische generaal Mladic in gezelschap van de Nederlandse generaal Nicolai, chef-staf van UNPROFOR, in Potocari aangekomen om toe te zien op de aftocht van Dutchbat. De Nederlanders nemen met het meeste materieel en met hun wapens vandaag de kortste route uit Potocari naar de Servische grens. Daar worden de rupsvoertuigen overgeladen om afgevoerd te worden naar Belgrado.

De conferentie in Londen is bijeengeroepen om een antwoord te formuleren op het recente offensief van de Bosnische Serviërs, waarbij de moslimenclave Srebrenica vorige week onder de voet is gelopen en Zepa op het punt staat te vallen. Aanwezig zijn de ministers van buitenlandse zaken en van defensie van de internationale contactgroep (Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, de Verenigde Staten en Rusland) en van de belangrijkste troepen leverende landen (waaronder Nederland), alsmede de secretarissen-generaal van de Verenigde Naties en de NAVO.

Bij het begin van de conferentie bestonden onder de Westerse bondgenoten nog steeds meningsverschillen over de te nemen maatregelen. De Amerikaanse minister van defensie, William Perry, is voorstander van zware NAVO-luchtaanvallen om de Serviërs tot inschikkelijkheid te bewegen, zo mogelijk buiten de commandostructuur van de VN om. Frankrijk leek gisteren akkoord te gaan met een dergelijk plan, maar liet vanochtend via premier Juppé weten het nog te “willen bestuderen”. Tegelijkertijd houdt Frankrijk vast aan zijn plan om de VN-troepenmacht in Gorazde en mogelijk ook in Sarajevo te versterken. Voor dergelijke versterkingen is echter de inzet van Amerikaanse helikopters onontbeerlijk. Binnen het Amerikaanse Congres bestaat daar grote weerstand tegen, omdat de volksvertegenwoordigers geen Amerikaanse betrokkenheid op de grond in Bosnië willen.

Pag.5: Positie van Rusland is cruciaal op conferentie

Gastheer Major, die het initiatief tot de conferentie heeft genomen, zal vandaag alles in het werk stellen om overeenstemming te bereiken. Hij zei dat er al VN-resoluties beschikbaar zijn om een “robuuster” optreden van UNPROFOR mogelijk te maken, en dat er ook “luchtsteun” (van de NAVO) beschikbaar is. Maar in zijn openingstoespraak deed hij (nog) geen concrete suggesties voor de wijze waarop UNPROFOR moet worden versterkt.

Los van de meningsverschillen onder de Wersterse bondgenoten, moet op de conferentie in Londen rekening worden gehouden met de opstelling van Rusland. Bij zijn aankomst in Londen herhaalde de Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, dat Moskou absoluut niets voelt voor een militaire escalatie van het conflict, en dat de diplomatieke mogelijkheden voor een “politieke oplossing” nog niet zijn uitgeput.

Eerder deze week gaf Kozyrev dat signaal ook al op een bijeenkomst van de EU-ministers van buitenlandse zaken in Brussel. Premier Major legde er vanochtend overigens de nadruk op dat escalatie van de oorlog alleen maar “een groter lijden en een groter gevaar voor de regio” met zich mee zal brengen. “Het Bosnische probleem zal niet worden opgelost door militaire middelen”, aldus Major. Hij waarschuwde dat Bosnië op een keerpunt staat en dat het land dichter dan ooit voor een totale oorlog zonder beperkingen staat. Major zei ook dat rekening moet worden gehouden met een vertrek van UNPROFOR uit Bosnië als de condities waaronder de vredesmacht moet werken niet drastisch worden verbeterd.

De meerderheidsleider in de Amerikaanse Senaat, Robert Dole, heeft gisteren besloten de stemming over opheffing van het wapenembargo tot dinsdag uit te stellen. Hij is daarmee tegemoet gekomen aan een verzoek van president Clinton die om uitstel van de stemming had gevraagd met het oog op de bijeenkomst van de contactgroep van vandaag.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteren het offensief van de Bosnische Serviërs tegen de moslim-enclave Zepa “in de sterkst mogelijke termen” veroordeeld. De raad roept hen op af te zien van verdere acties die een bedreiging vormen voor de bevolking.