'Zepa is in feite gevallen'; Dutchbat weg uit enclave Srebrenica

BUSOVACA/DEN HAAG/SARAJEVO, 20 JULI. De Bosnische Serviërs hebben de 307 Nederlandse VN-militairen die nog verblijven in de vorige week ingenomen enclave Srebrenica toestemming gegeven te vertrekken, met medeneming van “zoveel mogelijk materieel, waaronder ook wapens, en hun lokale staf”.

Dat bevestigt een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van defensie in Den Haag. De eerste groep Nederlanders mag van de Bosnische Serviërs morgenmiddag om twaalf uur vertrekken. In totaal zou Dutchbat in vier of vijf groepen vertrekken. De eerste groep zou morgen in Zagreb aankomen. Zij worden vervoerd door eenheden van het logistiek transportbataljon van de VN in Busovaca. Die zijn vanochtend vroeg vanuit de Kroatische hoofdstad Zagreb op weg gegaan naar Zvornik, aan de grens tussen Bosnië en Servië. Zij worden in de loop van de dag in het Nederlandse kamp in Potocari verwacht.

Tot de 'lokale staf' die met Dutchbat vertrekt behoren onder anderen moslims die voor de VN als vertaler hebben gewerkt. Volgens militairen in Busovaca zullen de Nederlanders hun prefab-behuizingen in Potocari moeten achterlaten.

De Bosnische president, Alija Izetbegovic, heeft vandaag ingestemd met de evacuatie van een deel van de inwoners van de belegerde moslim-enclave Zepa. Dat heeft een woordvoerder van de VN in Sarajevo gezegd. Het militaire hoofdkwartier van de Bosnische Serviërs gaf gisteravond een verklaring uit dat “Zepa zich heeft overgegeven”.

Civiele vertegenwoordigers van de moslims in Zepa hebben tijdens een bijeenkomst met de Bosnisch-Servische legerleider, generaal Mladic, de “capitulatie” getekend. Die voorziet in de evacuatie van gewonden en burgers onder VN-supervisie uit Zepa naar de stad Kladanj, in gebied onder controle van de Bosnische regering, aldus een brief van Mladic aan de VN-commandant in Bosnië, generaal Rupert Smith.

“We hebben begrepen dat de Bosnische president accepteert dat Zepa in feite is gevallen”, aldus de VN-woordvoerder in Sarajevo. “De president heeft UNPROFOR gevraagd de veiligheid van de vluchtelingen te verzekeren.”VN-woordvoerders in de Kroatische hoofdstad Zagreb hebben aangekondigd vandaag te zullen beginnen met het evacueren van gewonden uit Zepa.

Het is onduidelijk of het civiele bestuur in Zepa een regeling met de Bosnische Serviërs heeft getroffen buiten het Bosnische regeringsleger om. Volgens de VN werd vanochtend in Zepa niet geschoten. Oekraïense soldaten van de VN in Zepa hebben vanochtend ontkend dat de Bosnische Serviërs deze enclave zouden hebben ingenomen. Zij ontkenden ook dat de moslim-verdedigers uit Zepa vertrokken zouden zijn. De 79 Oekraïeners bevinden zich in hun kampement in het noorden van de stad en worden door de moslims ernstig in hun bewegingsvrijheid belemmerd.

In het Oostbosnische stadje bevonden zich tot voor kort tussen de 10.000 en 17.000 mensen, merendeels moslims. Een onbekend aantal van hen zou de omringende heuvels zijn ingevlucht. Van de 40.000 mensen in de enclave Srebrenica zouden er nog 3.000 vermist zijn, merendeels gevluchte soldaten van het regeringsleger.

De Amerikaanse minister van defensie, William Perry, heeft vandaag aangedrongen op zware luchtaanvallen tegen de Bosnische Serviërs als die hun aanvallen tegen de enclaves voortzetten.

Pag. 5: Frankrijk: nu actie voor Gorazde

Frankrijk heeft gisteren opnieuw aangedrongen op een militaire operatie om de laatste van de drie Oostbosnische enclaves, Gorazde, te beschermen tegen een Bosnisch-Servisch offensief. “Als we niet binnen 48 uur een beslissing nemen en zal niemand Mladic kunnen stoppen”, aldus de Franse premier Alain Juppé. De Amerikaanse en Franse aansporingen komen aan de vooravond van een nieuwe bijeenkomst van de internationale contactgroep voor Bosnië, morgen in Londen.

De Bosnisch-Servische leider, Radovan Karadzic, eiste gisteren dat de moslim-verdedigers van Gorazde hun wapens “onmiddellijk” zouden neerleggen. Hij dreigde tevens NAVO-vliegtuigen en -helikopters te zullen neerschieten als die bij Gorazde zouden worden ingezet. In een vraaggesprek met een Amerikaans televisiestation bood Karadzic gisteravond aan Gorazde met de moslims te ruilen voor enkele stadsdelen in het centrum van Sarajevo die nu in Servische handen zijn. Daarover zou nieuw vredesoverleg nodig zijn.

“Wij willen Gorazde liever ruilen dan ervoor vechten”, aldus Karadzic, die opnieuw eiste dat Sarajevo in tweeën moet worden gedeeld, in plaats van dat de stad in haar geheel onder VN-bestuur wordt gesteld, zoals internationale onderhandelaars in het verleden hebben voorgesteld. De Bosnische regering verwerpt het idee van een tweedeling categorisch.

Karadzic zei in het gesprek 56 procent van het Bosnische grondgebied op te eisen. De Bosnische Serviërs hebben nu 70 procent in handen. Het vredesplan voor Bosnië - geaccepteerd door de moslim-Kroatische federatie en verworpen door de Bosnische Serviërs - gaat uit van 51 procent voor de eersten en 49 procent voor de laatsten.

De Bosnische Serviërs zeggen te geloven dat de onmacht van de VN om de enclaves te verdedigen hun in de gelegenheid stelt de voorwaarden te dicteren voor een voor hen gunstige vredesregeling. “Als de internationale gemeenschap bereid is een eind te maken aan de ze oorlog kunnen we hem stoppen binnen een paar weken”, aldus Karadzic gisteren. de Bosnisch-Servische woordvoerder Jovan Zametica zei gisteren dat de VN nu een “realistisch kader voor een regeling door middel van onderhandelingen” moeten treffen. Hij zei dat de Serviërs “verbaasd zijn door het vermogen van de internationale gemeenschap tot zelfbedrog”. Zij “is ziek en heeft hulp nodig; wij, de Serviërs, zijn van plan haar te ontnuchteren”, aldus Zametica.

Het verwachte verlies van Zepa betekent dat de Serviërs in Oost-Bosnië beschikken over een steeds groter stuk aangesloten territorium tussen Servië en het deel van Bosnië dat onder controle staat van de moslim-Kroatische federatie. De Bosnische regering is woedend dat “de VN hun belofte de zogeheten 'veilige gebieden' te verdedigen” geen gestand hebben gedaan. De Serviërs zeggen dat de Bosnische regering vanuit deze safe areas aanvallen op hen uitvoert en van de VN geëist dat ze die moeten stoppen.