IJskasten uit soaps; Iedere temperatuur een eigen vak

En dan blijkt opeens de ijskast het nieuwe statussymbool te zijn. Men neemt niet langer genoegen met een eenvoudig wit tafelmodel, maar kiest bij voorkeur voor een groot Amerikaans model met twee openslaande deuren, twee toevoerpijpjes aan de buitenkant voor respectievelijk 'chilled water' en 'crushed ice' en zes verschillende temperaturen ín de kast. Met bijvoorbeeld een vakje van nul graden, zodat de sla knapperig vers blijft, naast het grootste gedeelte waar het constant zes graden is (de ideale bewaartemperatuur voor de meeste produkten). Invriezen kan ook op verschillende temperaturen. Voor dit wonder van koeltechniek telt de consument minimaal vijfendertig honderd gulden neer.

“De trend is overduidelijk groot”, beaamt bedrijfsleider Jurgen Smit van audio-, video- en elektrowinkel IT's. “Zeker in de nieuwbouwwijken. Als er een wijk in Sloten wordt opgeleverd, verkopen we zo weer drie tot vier van die grote koelkasten.” Volgens Smit is dit model sinds een jaar of zes in Nederland bekend. Hij haalt glimlachend de schouders op bij de vraag naar de oorzaak van deze mode. “Men ziet ze in de soapseries, hè. Die grote kasten vreten stroom, maar goed telt minder zwaar dan de mooiigheid.”

Deze ontwikkeling staat haaks op de nieuwe Europese richtlijnen die vanaf 1 januari 1995 gelden voor koelkasten. Op iedere koelkast hangt verplicht een energielabel, waarop staat aangegeven in welke 'efficiëntieklasse' het apparaat valt. 'A' is het zuinigst, 'E' het minst zuinig. In geld uitgedrukt betekent dit dat men met een zuinige koelkast in vijftien jaar tijd zevenhonderd gulden uit kan sparen. “Je betaalt 21 cent per kilowatt”, legt Smit uit. “De oudere modellen gebruiken soms wel 2 KW per uur. Een koelkast uit de A-categorie maar 310 KW per jaar. Reken het verschil maar uit.”

De nieuwe richtlijnen, in gang gezet door de banvloek op het gebruik van CFK's (ozonlaag) en HFK's (broeikaseffect), hebben de diverse fabrikanten geïnspireerd tot het ontwerpen van nieuwe, supergeïsoleerde koel- en diepvriesapparaten. Is dit ook een aanleiding geweest om eens wat anders te verzinnen dan een witte, vierkante kast van zestig bij zestig centimeter?

Niet bij producent Miele. “Nee, wij gokken toch op de traditionele vormgeving”, antwoordt woordvoerder Robert Bakker beslist. “Wij zijn van mening dat de alternatieve vormen niet blijvend zullen zijn.” Wel bij fabrikant Zanussi. Daar ontwierp de directeur van het 'Zanussi Industrial Design Centre' Roberto Pezzetta de futuristische Zanussi OZ met zachte, ronde vormen en gebogen lijnen. “Uit onderzoek is gebleken dat de hedendaagse consument vormen afwijst, die de mechanische functie verkondigen”, legt Charlotte Hartmann van Zanussi uit. “Men neigt naar vormen met een krachtige, symbolische lading, die nieuwe, expressieve mogelijkheden binnen het huishoudelijk decor bieden. Het tijdperk, waarin huishoudelijke apparaten een imago van rechtlijnige perfectie en anonimiteit moesten uitstralen, lijkt ten einde.”

Tijdens de hitte van afgelopen weken gunden klanten zich echter weinig tijd om stil te staan bij het uiterlijk van de koelkast. “De run op koelkasten is weer begonnen”, zegt Jurgen Smit van IT's en hij wijst veelbetekenend de lege plekken in zijn zaak aan. “Het is nog niet zover als vorig jaar, toen binnen de kortste keren tachtig procent van de voorraden op was, maar ook nu gaat het weer hard.”

Tijdens de hitte zijn het vooral de oudere modellen die het snel begeven. De motor brandt door, het koelsysteem gaat stuk of de ventilatie werkt niet meer. Smit: “In Amsterdam komt het ook nog veel voor dat men zijn spullen op het balkon koelt of wat vaker vers spul koopt. Als het kwik dan extreem stijgt, hebben ze opeens allemaal een koelkast nodig.”

Ook Van der Krabben meent dat kennis niet langer in termen van geld wordt uitgedrukt. “We zijn geen volk om elke ochtend de vlag te hijsen, zoals in Japan gebeurd. En we worden niet langer gemotiveerd door een materiële beloning, zoals in de VS. Mensen willen om hun kennis gewaardeerd worden.” Is niemand bang achter de zoveelste trend aan te lopen? “Vijfennegentig procent van de onderzoekers die de mensheid ooit heeft voortgebracht, is nog in leven,” antwoordt Arnold. “Een vertraging van de ontwikkelingen is nog niet in zicht. Dan is kennismanagement een billijke oplossing.”