Apparaat meet 'sleutelhormonen'

Het nieuwe 'systeem voor contraceptie' van Unipath meet de vruchtbaarheid van de vrouw rond de ovulatie. Kleurt het waarschuwingsvakje rood, dan dient de vrouw zich te onthouden of moet er een condoom worden gebruikt. Bij groen is 'de kust veilig'.

Het systeem is gebaseerd op de hormoonfluctuaties tijdens de vruchtbaarheidscyclus en meet de 'sleutelhormonen' estradiol en het luteinising hormone (LH). Op grond van de toename van estradiol in het bloed kan het moment van de eisprong worden voorspeld. De belangrijkste afvalstof van estradiol is estrone-3-glucuronide (E3G), die kan worden aangetoond in de ochtendurine. De hoeveelheid van die afvalstof in de urine correleert nauwkeurig met de niveaus van estradiol in het bloed. Gaat de hoeveelheid E3G in de urine omhoog, dan geeft dat aan dat de eiersokken zich gereed maken voor een eisprong. In het etmaal dat de hoogste concentratie E3G in de urine wordt aangetoond is er ook sprake van een 'LH-golf'. Die LH-piek wordt op gang getrokken door de stijging van estradiol in het bloed en veroorzaakt de eisprong. Die maximale concentratie van LH in de urine treedt 24 tot 36 uur voorafgaand aan de ovulatie op. Binnen dat tijdsbestek vindt de eisprong plaats.

De test houdt voorts rekening met de levensduur van sperma, die varieert van één tot vijf dagen. Een eicel is globaal tussen 12 en 24 uur geschikt voor bevruchting. Geschat wordt dat meer dan 90 procent van het aantal bevruchtingen plaats heeft binnen zes dagen van de gehele vruchtbaarheidsperiode. Het Unipathsysteem gaat dus uit van een alarmfase, die begint met de stijging van de E3G-spiegel. Het apparaat geeft groen licht na een bepaalde periode waarin de LH-piek en de overlevingstermijnen van sperma en eicellen zijn verdisconteerd. Is de LH-concentratie weer beneden een bepaald niveau, dan geeft het licht weer groen.

Om tot een goede instelling van het apparaatje te komen, moet de gebruikster door de knop 'M' in te drukken registreren welke de eerste dag van de menstruatie is. Vervolgens moet elke ochtend worden bekeken welke kleur het apparaatje aangeeft. Bij geel licht wil het apparaat weten hoe het met de hormoonspiegels in de (ochtend)urine staat. In de praktijk vraagt het apparaat daar acht dagen per maand om. Op grond van de urine-test geeft hij vervolgens groen of rood.

Volgens de fabrikant geeft het apparaat op die manier een accuraat beeld van de vruchtbaarheid en kan de periode van onthouding beduidend korter duren dan bij de gebruikelijke berekening van noodzakelijke onthouding. Maar hoe betrouwbaar het apparaat is ten opzichte van inmiddels beproefde vormen van anti-conceptie moet nog blijken. Op het ogenblik doet de fabrikant op grote schaal onderzoek naar die mate van betrouwbaarheid. Daarover worden geen mededelingen gedaan tot de omvangrijke studie - eind dit jaar - is afgesloten. Volgens een score op grond van zwangerschappen in termen van 'aantallen vrouwjaren' scoort de pil op dit ogenblik nog het betrouwbaarst: 0,2 tot 0,3. Het spiraaltje is - na een jaar gebruik - een fractie onbetrouwbaarder, terwijl het condoom zelfs bij goed gebruik een score van 4 geeft en dus vele malen minder betrouwbaar is.

Een combinatie van twee hormoonpieken die in één test zijn af te lezen zal, hoe de grote studie ook uitvalt, een veel betrouwbaarder beeld dan de bestaande mogelijkheden voor periodieke onthouding. Zo bestaat er de zogeheten Billingstest, waarbij vrouwen zelf de elasticiteit van het slijmvlies van de baarmoeder testen, maar dat blijkt voor veel vrouwen toch buitengewoon lastig te zijn. Het 'temperaturen' is evenmin een betrouwbare methode, die bovendien bij veel vrouwen op grote technische problemen stuit. Ten slotte is er de traditionele periodieke onthouding aan de hand van de kalender, maar die heeft nog het meest weg van Russisch roulette.

Unipath

Unipath is de kleinste onderneming binnen de groep chemische produkten van Unilever, waarvan 50 procent van de omzet afkomstig is van National Starch and Chemical (kleefstoffen en harsen).

De groep chemische produkten is goed voor 9 procent van de totale omzet van Unilever (82,6 miljard gulden in 1994). Vorig jaar steeg de bedrijfswinst van chemische produkten met 36 procent, terwijl de bedrijfswinst van het gehele concern met 8 procent steeg.

In 1984 begon Unipath met 30 werknemers, nu werken er meer dan 1.000 mensen. De afgelopen vijf jaar is de omzet verdubbeld. Naast vruchtbaarheids- en zwangerschapstesten als Clearplan en Clearblue levert de divisie microbiologie van Unipath onder de merknaam Oxoid produkten aan ziekenhuizen en industrie voor groei, detectie en isolatie van micro-organismen. Deze activiteit is voortgekomen uit de acquisitie van Brooke Bond (voedingsmiddelen) door Unilever in 1983.