VS willen af van 'dubbele sleutel' bij luchtacties; 'Navo moet alleen kunnen beslissen'

WASHINGTON, 19 JULI. De Amerikanen willen vrijdag binnen de internationale contactgroep (die bestaat uit de VS, Rusland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland) het systeem van de 'dubbele sleutel' bij luchtaanvallen in Bosnië ter discussie stellen.

Dat is gezegd door niet met name geïdentificeerde woordvoerders van het Amerikaanse ministerie van defensie. Volgens hen willen de Amerikanen af van de regel dat de NAVO in Bosnië alleen luchtaanvallen mag uitvoeren op verzoek van de VN. NAVO-secretaris-generaal Claes heeft al eerder deze week gezegd van deze bepaling af te willen omdat ze de bewegingsvrijheid van de NAVO ernstig beperkt. Een Amerikaanse woordvoerder zei gisteren dat de regel “voor de bondgenoten van de NAVO duidelijk problemen schept”. Het Pentagon is voor “maximale flexibiliteit” in het geval van enige militaire actie in Bosnië waarbij Amerikanen zijn betrokken. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, zei zondag dat de bepaling over de 'dubbele sleutel' “zeker een vergissing” is. “Ik denk niet dat we dit nog eens zouden doen”, aldus Christopher.

In Washington wordt nog steeds gestudeerd op de mogelijkheden om vanuit de lucht agressiever op te treden bij de bescherming van de zogenoemde 'veilige gebieden' in Bosnië. Daarbij wordt onder meer gesproken over de Frans-Britse wens om Amerikaanse helikopters te gebruiken bij een eventuele overbrenging van militairen naar de bedreigde enclave Gorazde. Een woordvoerder van het Pentagon zei gisteren dat bij de bestudeerde opties ook een plan is dat voorziet in de uitschakeling, vanuit de lucht, van luchtdoelstellingen in Joegoslavië (Servië) die zouden kunnen worden gebruikt om de Bosnische Serviërs tegen NAVO-aanvallen te beschermen.

Vandaag praten de NAVO-ambassadeurs over de crisis in Bosnië, in aanwezigheid van VN-gezant Akashi.

De Amerikaanse Senaat is gisteren begonnen met een debat over een Republikeins voorstel om het wapenembargo eenzijdig op te heffen. De Republikeinse meerderheidsleider, Robert Dole, zei te hopen dat de Senaat vandaag al zijn voorstel zou goedkeuren. President Clinton heeft gedreigd met een veto als het plan wordt aangenomen, maar het Congres zou een tweederde meerderheid hebben om dit veto weer ongedaan te maken.

De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, waarschuwde gisteren tegen de inzet van troepen van de 'snelle reactiemacht' (RRF) in Bosnië, die vrijdag binnen de contactgroep eveneens aan de orde zal komen. De bijeenkomst van de ministers van de contactgroep “moet geen vergadering van chefs van staven worden die een militaire operatie voorbereiden in plaats van een bijeenkomst over een vredesoperatie”, aldus Kozyrev. Hij wees erop dat de RRF is bestemd voor de bescherming van blauwhelmen. Dat, aldus Kozyrev, is “een topprioriteit”. Maar die taak mag niet worden verward met plannen om “troepen aan te voeren die geen vredeshandhavende rol spelen maar die gaan vechten”.

De Britse premier, John Major, heeft gisteren gezegd dat als er niet snel een oplossing wordt gevonden voor de Bosnische crisis, de gevolgen “catastrofaal” kunnen zijn. “Ik hoop dat er een oplossing wordt gevonden, want als dat niet gebeurt zijn de gevolgen voor Bosnië en de hele regio potentieel catastrofaal”, aldus Major. Volgens hem zijn er in Bosnië drie opties: “De escalatie naar een oorlog op grote schaal, de voortzetting van de humanitaire en vredeshandhavende taak [van de VN-vredesmacht UNPROFOR] en een terugtrekking van UNPROFOR met een opheffing van het wapenembargo [tegen Bosnië].” “Het is mogelijk dat de ontwikkelingen ons dwingen in de richting van die laatste optie. Ik denk dat dat iets is wat we zullen betreuren, en wat de Bosniërs ook zullen betreuren”, aldus Major. Het Lagerhuis wijdt een spoeddebat aan de Bosnische crisis. (Reuter, AFP, AP)