Raad van State: integratie kantongerechten uitstellen

DEN HAAG, 19 JULI. De Raad van State vindt dat de samenvoeging van kantongerechten en arrondissementsrechtbanken “enige jaren” moet worden uitgesteld. Dat schrijft de Raad in het advies over het wetsvoorstel van minister Sorgdrager (justitie).

Volgens het wetsvoorstel moeten de 19 arrondissementsrechtbanken en de 61 kantongerechten op 1 januari 1997 worden samengevoegd. Volgens de Raad hebben zowel de rechtbanken, de kantongerechten als Justitie meer tijd nodig zich “deugdelijk op de reorganisatie voor te bereiden”.

De opheffing van kantongerechten en hun integratie in de rechtbanken zal onder meer tot gevolg hebben dat de nieuwe rechtbanken een te groot aanbod van nieuwe zaken zullen krijgen, oordeelt de Raad. De rechtbanken hebben de laatste jaren al meer veranderingen meegemaakt. Een daarvan was de integratie van de raden van beroep, de ambtenarengerechten en de rechtbanken, die de eerste fase van een grootscheepse herziening van de rechterlijke organisatie vormde. De opheffing van de kantongerechten is de tweede fase.

Volgens de Raad van State zijn de arrondissementsrechtbanken nog niet ingesteld op een nieuwe reorganisatie. Uit onderzoek is gebleken dat het aantal zaken bij de rechtbanken de komende jaren dusdanig stijgt, dat zij voorlopig hun handen vol hebben.

Een belangrijk argument voor de Raad van State is verder de tegenwerking van de kantonrechters. Die zijn principieel tegen de samenvoeging. De kring van kantonrechters kwam vorig jaar met een alternatief plan voor de reorganisatie. Volgens hen kunnen de kantongerechten zich per arrondissement organiseren, maar hun nevenvestigingen in kleinere plaatsen behouden. Met het voorstel van Sorgdrager zou geen recht meer gesproken worden in 18 gemeenten, waaronder Helmond, Deventer, Wageningen, Den Helder en Sneek. De kantonrechters vinden dat dergelijke gerechten moeten blijven bestaan om de drempel tot het recht voor de burger laag te houden. Volgens het voorstel van de minister behouden de arrondissementsrechtbanken wel een aantal nevenlocaties. Die moeten op maximaal driekwartier reizen van het centrum van het arrondissement afliggen. Volgens de Raad van State is de spreiding die daarmee wordt bereikt onvoldoende.

Sorgdragers voorstel moet in september naar de Tweede Kamer. Zij denkt dat door de reorganisatie de kwaliteit van de rechtspraak verbetert, mede door de toetreding van de veelal ervaren kantonrechters tot de rechtbanken. De samenvoeging betekent dat er één gerecht komt voor civielrechtelijke, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken. Kantonrechters behandelen vooral kleine zaken, waarin burgers relatief snel een vonnis horen.