Pronk vindt angst voor 'genocide' gerechtvaardigd

VALKENBURG, 19 JULI. Volgens minister J. Pronk van ontwikkelingssamenwerking bestaat er een gerechtvaardigde angst bij Bosniërs voor “een genocide die alsmaar doorgaat”. Na terugkeer uit Sarajevo maakte hij gisteren duidelijk dat hij zich schaart achter de verhalen van de Bosnische vluchtelingen over executies, verkrachtingen en andere wreedheden na de inval van Bosnische Serviërs in Srebrenica, dat door Nederlandse militairen werd beveiligd.

“Je kunt niet zeggen als mensen dat soort verhalen vertellen: dat is nog niet bevestigd door de VN. Het zijn de mensen zelf die dat bevestigen”, aldus Pronk op een persconferentie op het vliegveld Valkenburg.

CDA en VVD in de Tweede Kamer en de ACOM, de CNV-vakbond van militairen, hebben duidelijk gemaakt dergelijke uitspraken te betreuren omdat Pronk hiermee de veiligheid van de 307 achtergebleven Nederlandse blauwhelmen in Potocari in gevaar zou brengen. Daarmee doelen ze ook op eerdere uitspraken van Pronk, die onder meer zaterdag vanuit Tuzla verklaarde: “Het is een genocide die plaatsvindt. Er zijn speciale Servische troepen aanwezig die dat meermalen op hun geweten hebben gehad.”

Tweede-Kamerlid J. de Hoop Scheffer van het CDA, de grootste oppositiepartij, zei gisteravond in Nova over de uitspraken van Pronk: “Ik vind ze uit menselijk oogpunt gezien begrijpelijk. Ik vind ze politiek niet verantwoord. Je kunt als je minister bent nu eenmaal je privé-opvatting en je emotie niet scheiden van je politieke verantwoordelijkheid.” De Hoop Scheffer heeft vandaag schriftelijke vragen aan minister-president Kok gesteld over de uitlatingen van Pronk. Hij wil van Kok weten of de premier de uitspraken van Pronk vindt stroken met de terughoudendheid die andere kabinetsleden tot nu toe hebben betracht bij het becommentariëren van het gedrag van de Bosnische Serviërs, en of Kok de uitspraken van Pronk “verantwoord en verstandig” vindt.

Ook Tweede-Kamerlid D.J. Blaauw (VVD) vindt de uitspraken van Pronk “niet verstandig”, zo zei hij vanmorgen desgevraagd. “Ik ben zeer ongelukkig met de uitspraken van minister Pronk. Je moet niet smijten met termen als genocide. Genocide stel je achteraf vast na een onderzoek.”

Pag. 3: PRONK: 'Terughoudendheid niet doorbreken'

Op deze manier drijf je de Bosnische Serviërs in een hoek en daar bereik je niets mee. (-) Via de 'binnenlijn' (VVD-ministers in het kabinet red.) hebben we ook duidelijk laten weten dat we het niet verstandig van Pronk vinden om het terughoudend beleid van het kabinet te doorbreken'', aldus Blaauw.

ACOM-voorzitter P. Gooijers verklaarde vanmorgen dat de bewindsman zijn mond had moeten houden. “Pronk dient te beseffen dat deze uitspraak onnodige risico's met zich meebrengt voor Dutchbat. De veiligheid van de Nederlandse blauwhelmen dient nu de hoogste prioriteit te krijgen.”

Pronk zei verder gisteravond op Valkenburg “voor het eerst wanhoop” te hebben geproefd bij de Bosnische regering in Sarajevo. Wat achterwege bleef, waren “de tot nu toe gebruikelijke preken” zoals Pronk het noemde, waarin de Bosnische regering zijn Westerse gesprekspartners voorhield dat zij het voortbestaan van een democratisch, pluriform Bosnië moesten garanderen. Premier Haris Silajdzic zei volgens de Nederlandse bewindsman “het niet meer te weten”. “Onze mensen worden vermoord”, was de hoofdboodschap, aldus Pronk.

Pronk schaarde zich impliciet achter de woorden van Artsen zonder Grenzen-directeur J. de Milliano, die gisteravond met hetzelfde vliegtuig terugkeerde. De Milliano bestempelde de verhalen over het wegvoeren van kinderen en mannen, verkrachtingen en executies als authentiek. De verklaringen van de vluchtelingen, hoofdzakelijk vrouwen en kinderen, zijn “te precies voor indianenverhalen”. Er is volgens De Milliano beslist geen sprake van een algehele psychose. “Het gaat om wreedheden met als doel een volk te beschadigen en uit te schakelen.”

Minister Pronk toonde zich verbaasd over de eis van de Bosnische minister van buitenlandse zaken Sacirbey, die na het debâcle van het veilige-gebiedenconcept heeft gepleit voor het vertrek van de VN-macht UNPROFOR. Hij verklaarde van premier Silajdzic juist te hebben vernomen dat de VN niet weg hoeven. Vervolgens zei Pronk geïrriteerd: “Laten we het nu niet hebben over het verlengen van een (VN-) mandaat in november, maar over het redden van mensen morgen.”