Een muzikale melkkoe met een dj en een pak platen

De reclame op Radio 3 is altijd uitverkocht. Op de best beluisterde zender van Nederland biedt Groen Gele Maaslander de arbeidsvitaminen aan en sponsort Pepsi Cola 'Rinkeldekinkel' van Jeroen van Inkel. Radio 3 is de muzikale melkkoe van de publieke radio. De zender haalt ongeveer driekwart van de reclame-inkomsten binnen (in totaal 115 miljoen gulden) en sponsors verbinden graag hun naam aan de zender waar dagelijks zo'n 2,7 miljoen luisteraars op afstemmen - voornamelijk jongeren. Bovendien is Radio 3 goedkoop te maken, zegt zendercoördinator Paul van der Lugt. “Een dj en een pak platen volstaat.”

Radio 3 heeft de smaak van miljoenen. Zowel de punkband Greenday met When I come around trekt voorbij als 'Dans jij de hele nacht met mij' van de Sjonnies. “De muziekkeus moet aan zoveel mogelijk mensen appelleren”, zegt Van der Lugt. “Daar is het een publieke zender voor.” Als je popmuziek aan de commerciële omroepen overlaat wordt amper nog nieuwe muziek gedraaid, weet Van der Lugt. Bovendien doet Radio 3 veel aan live-optredens en festivals, wat volgens hem commercieel gezien ook niet interessant is. xpPresentatoren op Radio 3 zoeken de platen meestal niet zelf uit. Een aantal 'muzieksamenstellers' van de verschillende omroepen bepaalt voor vrijwel alle programma's welke platen gedraaid worden. “Maar er is geen beleid”, zegt Jeroen van Inkel die in september, als Veronica commercieel is, van de zender verdwijnt. “Je hebt mazzel als ze een beetje rekening met elkaar houden. Iedereen is eigenwijs en weet het beter. Ik ook natuurlijk.” De muziek op Radio 3 die “de heren boven een bepaalde leeftijd” uitkiezen is weinig representatief voor wat jongeren echt willen horen, zegt Kees de Koning (23). Op maandagavond presenteert hij voor de VPRO 'de donkere wereld der rap en ragga' in Villa 65. “Ik kan me niet voorstellen dat de luisteraars de Smurfen willen horen. Dat is toch fuckin' flauwekul. Zo maak je de luisteraars als het ware belachelijk.” Er is zoveel goede muziek die volgens De Koning niet gedraaid wordt. Hij heeft sowieso niet zo'n hoge dunk van de “goochelaars op Radio 3 die de ene nonsens na de andere uit hun hoge hoed toveren”.

“We zijn gewoon onszelf”, zegt Peter van Bruggen van 'de Breakfastclub'. “Dat horen de mensen”, vult Jeanne Kooymans aan tijdens het dubbelgesprek over de telefoon. Elke ochtend verzorgen zij “de auditieve begeleiding” van de luisteraars die de dagelijkse race tegen de klok lopen. Terwijl die de horden van ontbijttafel en file nemen, kakelen Kooymans en Van Bruggen doorelkaarheen, spelen het spelletje 'Zeg eens uh' of ontketenen een briefkaartenactie. Van Bruggen haalt het voorbeeld zelf aan: 'Ik ben woedend', de oproep tegen de vreemdelingenhaat in Duitsland. Eigenlijk worden ze er bij de Breakfastclub een beetje ziek van om steeds maar weer met die briefkaartenactie op de proppen te komen. Maar het illustreert mooi dat de Breakfastclub bij uitstek een programma voor de publieke omroep is, zegt Van Bruggen. “Wij zijn kritisch en onafhankelijk”, vult Kooymans aan. Zo behandelden ze vorige week in de uitzending een enquête over het wel of niet terugtrekken van de Nederlande militairen in Bosnië en voelden ze deze maand een woordvoerder van Greenpeace aan de tand over de eenzijdige actie tegen Shell. Maar net zo makkelijk doen ze een onderwerp als 'Zoenen is het een zegen of kun je er niet tegen?'. Want het programma moet “gewoon gezellig” zijn, zegt Kooymans. “We willen de mensen een beetje wakker schudden”, zegt Van Bruggen. Als ze het programma voor een commerciële omroep zouden maken, zouden ze zichzelf thuis moeten laten, denkt Kooymans. “Daar zijn de presentatoren gemuilkorfd door de sponsors.”

Een 'interessante stelling' vindt Jeroen van Inkel. Maar als hij straks voor een commercieel Veronica werkt kan hij ook best een opmerking over het dumpen van het boorplatform de Brent Spar maken, meent Van Inkel. “Ook al zou mijn programma dan worden gesponsord door een Frans kaasje.” Gewoon een beetje onderhoudend en dan huppekee weer een plaat, dat idee. Toen prins Willem Alexander een nieuw vriendinnetje kreeg, hadden ze bijvoorbeeld bij Rinkeldekinkel op de wijze van 'My name is

Toch gaat er dan wat verloren, meent Kees de Koning, hoe groot de 'fuckin' kermis' op Radio 3 nu ook mag zijn. “Luister maar naar Radio 538, daar is het ene nummer nog mega-hitter dan het andere.” Net als nieuws is popmuziek volgens De Koning een taak van de publieke omroep. Radio 3 bereikt een grote groep jongeren - ruim veertig procent van de luisteraars tussen de 13 en 19 jaar - en is daarmee een geschikt station voor voorlichting over onderwerpen als stemrecht en aids. “Realiseer wel wàt je wegdoet”, zegt De Koning. “Als je de popmuziek uit handen geeft, dan geef je de kids uit handen.”

    • Monique Snoeijen