Een borrel drink je thuis

NEW DELHI, 19 JULI. Als je de deur van het United Coffee House aan het statige Connaught Place openduwt zijn zon en zweet plotseling lichtjaren ver weg. Hier is het weldadig koel en schemerig, met hier en daar een beschaafd lampje. Vooral niet te fel, anders zou het maar onaangename herinneringen oproepen aan de zon.

Aan een van de tafeltjes, onder het weelderig beschilderde plafond, zitten vier gezette dames van middelbare leeftijd, allen in sarees, aan een glaasje prik met citroensmaak te nippen. Even verderop zit meneer Kumar, een wat bedeesde ambtenaar. Vandaag neemt hij het er eens van. “Het is hier zo heerlijk koel en de sfeer is zo prettig”, zegt hij. “Maar het is wel erg duur, eigenlijk meer iets voor zakenmensen.” In een hoek, een attachékoffertje met papieren voor zich, bespreekt een sikh met een rode tulband een zakelijke transactie met een andere man.

Het United Coffee House benadert qua karakter het Europese café vermoedelijk nog het dichtst maar is tegelijkertijd een zeldzaamheid. Niet alleen is het slechts voor rijkeren, maar ook zijn de mensen in het noorden van India geen koffieleuten. Weliswaar zijn er ook voor de gewone man enkele koffiehuizen, meestal gedreven door zuiderlingen die wel graag koffie drinken, maar de overgrote meerderheid geeft verre de voorkeur aan thee.

Voor thee hoef je nergens in New Delhi ver te lopen. Op bijna elke straathoek zit wel een stalletje, of anders wel een man met een houtskoolvuurtje of een spiritusbrander met daarop een pruttelende grote metalen ketel. Voor een paar rupees serveren die een bekertje - zelden een kopje - thee. En doorgaans zijn daar ook wel Indiase snacks als pakora's of samoza's te krijgen.

Wie in de Indiase hoofdstad na een harde werkdag een lekkere borrel wil drinken, kan maar het beste direct huiswaarts gaan: afgezien van enkele sfeerloze Westerse vijfsterren-hotels zijn er nauwelijks gelegenheden, die alcohol serveren. Het United Coffee House onderscheidt zich overigens ook in dit opzicht doordat er bier verkrijgbaar is.

De rechtse hindoe-partij die in de gemeenteraad van New Delhi de dienst uitmaakt, de Bharatiya Janata Party (BJP), acht het consumeren van alcoholische versnaperingen verwerpelijk. Daarom haalt het stadsbestuur de drinkebroers het vel over de oren via torenhoge belastingen. Zoals ook elders heeft deze situatie onherroepelijk geleid tot een omvangrijke smokkel met de aangrenzende deelstaten, die minder alcohol-vijandig zijn.

Alle inspanningen van de BJP ten spijt, wordt er zo toch nog heel wat gedronken. Vooral de sikhs zijn grote liefhebbers van whisky en aangezien velen van hen het beroep van taxi-chauffeur uitoefenen, wil dit nog wel eens tot opwindende momenten leiden voor de passagiers. In mijn geheugen gegrift staat een rit met een chauffeur, die half over het stuur hangend en af en toe iets onsamenhangends lallend op de meest onverwachte ogenblikken remde.

Maar het overgrote deel van de bevolking heeft helemaal geen behoefte aan cafés met koffie of sterke drank. Voor hen, zoals voor hun voorouders, speelt het sociale leven zich vrijwel geheel binnen de eigen familie af. In weinig andere landen vormt die zozeer de hoeksteen van de samenleving als in India.

Als er al wordt uitgegaan, dan meestal met het hele gezin, opa en oma en de kinderen incluis, en het liefst naar een plaats waar je ook wat kunt eten. Dat geldt vooral voor de middenklasse, die door de economische hervormingen van de laatste jaren sterk in opkomst is. Het aanbod van restaurantjes en cafetaria's neemt vooral in de grote steden snel toe. Een van de populairste in New Delhi is al heel lang de keten van Nirula's, een soort Indiase McDonald's, met Indiase snacks, pizza's en ijs. Daarnaast is er Keventer's, waar altijd wel een rij buiten staat voor de beroemde milkshakes die men hier verkoopt. Maar ook Wimpy is inmiddels in de hoofdstad opgedoken en andere fast food-reuzen uit het Westen maken zich op hun poorten hier te openen.