Stichting wil binnen een jaar nieuw Museum Suriname

AMSTERDAM, 18 JULI. Er is nog geen collectie, nog geen gebouw en nog geen geld, maar je moet ergens beginnen en dus heeft de Stichting Museum Suriname zichzelf vorige week toch maar vast opgericht. Het doel, zegt voorzitter dr. W. Heilbron van de stichting, is binnen een jaar in Amsterdam een museum te openen.

Het nieuwe museum, zo kondigt de stichting aan, moet “het rijke culturele erfgoed van de Surinaamse gemeenschap op professionele wijze verzamelen, conserveren en presenteren”. De zinsnede 'op professionele wijze' lijkt vooral een bezweringsformule om het lot af te wenden dat het voormalige Surinaams Historisch Museum heeft getroffen.

Anderhalf jaar geleden werd de hele inventaris van het Surinaams Historisch Museum in Amsterdam-Oost door de deurwaarder weggedragen. Boeken, etsen, muziekinstrumenten, ansichtkaarten, maar ook etiketjes van bierflessen, sigarebandjes, bewerkte fruitschillen en bauxietaandelen verdwenen in een vrachtauto. De kleurrijke collectie van museumdirecteur T. Swanenberg moest mee om de energie- en huurschulden van het museum te delgen.

Het museum Suriname in oprichting is niet de opvolger van Swanenbergs collectie, zegt Heilbron, verbonden aan de vakgroep antropologie van de Universiteit van Amsterdam. Hij heeft respect voor de inzet die Swanenberg al die jaren heeft getoond maar Swanenberg wilde alles in zijn eentje doen en dat kan volgens Heilbron niet.

Het museum Suriname zal die fout niet maken. Het bestuur van de stichting bestaat uit zes leden. Een werkgroep met “deskundigen uit zowel de Surinaamse als de Nederlandse museale wereld” heeft de oprichting ervan voorbereid en er staat een vijftigtal prominenten achter het initiatief als comité van aanbeveling.

Het nieuwe instituut wordt een instelling waar de identiteit van de Surinamers centraal komt te staan - zowel de historische als de contemporaine. Volgens Heilbron heeft vooral de tweede en derde generatie Surinamers in Nederland behoefte aan een plek waar die identiteit kan worden ervaren en uitgedragen. “Zoals het Amsterdams Historisch Museum ook de identiteit van de stad vormgeeft.”

Heilbron ziet wel een belangrijk verschil, dat bepalend zal zijn voor het karakter van het museum: “Voor een migrant is zijn of haar identiteit problematischer dan voor een routine-Nederlander. De migranten-identiteit wordt veel meer beïnvloed van buitenaf. De maatschappij pleegt voortdurend aanslagen op de identiteit van migranten.”

Heilbrons ideeën daarover gaan in de richting van wat in de zwarte gemeenschappen in de Verenigde Staten awareness wordt genoemd. Laat anderen niet voor jou bepalen wie je bent, wees trots op jezelf - dat is het idee, waaraan juist een groep in een sociaal-economisch zwakke positie zich graag vastklampt. Een van de taken die de stichting zichzelf stelt, luidt dan ook 'versterken van het zelfbeeld van Surinamers in Nederland'.

De historische identiteit van de Surinamers wordt naar de mening van Heilbron te veel verbonden met een slachtoffer-rol in de geschiedenis. “Dat imago van slavernij behoeft correctie en een permanent museum kan daarin een rol vervullen. Surinamers hebben ook geschiedenis gemaakt”, aldus Heilbron, die consequent van enslaved in plaats van slaves spreekt. “Ze hebben niet allemaal netjes afgewacht tot ze werden bevrijd door de afschaffing van de slavernij.”