Haast breekt Smit Trafo en ABN Amro op

ROTTERDAM, 18 JULI. In vliegende vaart had de beursgang van Smit Transformatoren vorig jaar herfst plaats. De haast, zo herinnert een grote belegger zich, was zo groot dat pas twee dagen voordat de inschrijving sloot zijn collega's en hij een presentatie kregen. Nog maar tien maanden daarvoor was Smit Transformatoren verzelfstandigd uit de Koninklijke Begemann Groep. Zelden zal een beursgang in zo'n korte tijd zijn voorbereid. xpDe verzelfstandiging, in de vorm van een management buy-out, vond plaats onder leiding van een consortium bestaande uit CVC Capital Partners en ABN Amro Participaties. Tevens namen directie en personeel in het kapitaal deel. Leider van de beursintroductie in oktober was ABN Amro. Doel van de notering was volgens het jaarverslag 1994: de beoogde expansie van Smit Transformatoren financieren, naamsbekendheid verkrijgen, en die status verwerven die een onderneming in het buitenland kan ontlenen aan zijn beursnotering. De aandelen, in de vorm van beperkt royeerbare certificaten, kregen een enthousiast onthaal op een introductieprijs van 45 gulden. Er werden 333.500 nieuwe aandelen uitgegeven en 1.583.500 aandelen herplaatst. De zogeheten green shoe (een optie om meer aandelen uit te geven) van 250.000 aandelen werd volledig uitgeoefend.

De nieuwe aandeelhouders kochten met Smit Transformatoren een fabrikant van zogeheten distributie- en vermogenstransformatoren voor het opwekken en distribueren van elektrische energie. De onderneming telt 445 werknemers en haalde in 1994 een winst van 12 miljoen gulden op een omzet van 155 miljoen gulden. Van deze omzet werd circa 30 procent in het buitenland geboekt. In Nederland is Smit Transformatoren, dat kantoor houdt in Nijmegen, marktleider met een aandeel van circa 75 procent. In de VS heeft het bedrijf een eigen verkooporganisatie en een service- en produktievestiging in Charleston. bpAlle partijen konden na de beursgang tevreden zijn, zo leek het. CVC Capital Partners, ABN Amro, het management en het personeel hadden in een recordtijd een deel van hun investering bij de verzelfstandiging lucratief te gelde gemaakt. Ook de nieuwe aandeelhouders wreven in hun handen. Tijdens de roadshow die aan de introductie was voorafgegaan was hen immers een glansrijk perspectief gepresenteerd. In eerste instantie leek het bedrijf zijn beloften na te komen. Over 1994 werd een recordwinst van 12 miljoen gulden behaald. En in 1995, zo luidde de boodschap bij de beursintroductie, zou de winst stijgen. xpAl bij de officiële presentatie van het jaarresultaat in maart moest de directie op deze zonnige prognose terugkomen. De winst over 1995 zou lager uitvallen dan in 1994. Over verlies werd toen echter nog met geen woord gerept. Oorzaak van de tegenvallende situatie was onder meer de ingezakte dollarkoers. De directie wilde daaraan het hoofd bieden door de Amerikaanse vestiging versneld om te bouwen van reparatie- tot produktiebedrijf. Dit zou gepaard gaan met extra kosten en daarmee een 'eenmalige winstdaling'.

Uit het jaarverslag komt nog een verrassing naar voren. Smit Transformatoren blijkt een nieuwe grondslag voor het vaststellen van de winst te hebben ingevoerd, en wel met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 1994. Smit neemt winst niet langer nadat een transformator is afgeleverd en goedgekeurd door de afnemer. In plaats daarvan gebeurt dat nu gefaseerd, ofwel aan de hand van de voortgang tijdens de fabricage. Daardoor verschuift de winst eenmalig naar voren in de tijd en is het jaarresultaat over 1994 in feite opgepoetst. Curieus genoeg wordt in het emmissieprospectus nog met geen woord over een stelselherziening gesproken.

Ook met het presenteren van verrassingen wordt nu de vaart erin gezet. In mei stapte 'om persoonlijke redenen' bestuursvoorzitter ing. G. van der Vos op. Het is nog steeds onduidelijk welke dat waren. Zijn opvolger, de van Fokker Aircraft afkomstige M. van der Veen, is nog geen twee maanden in functie als op 7 juli de onderneming alweer aan de bel trekt. Uit een tussentijds bericht blijkt dat in tegenstelling tot de eerder uitgesproken verwachtingen over de eerste helft van dit jaar verlies is gemaakt. Deze keer is er volgens het bedrijf sprake van een plotseling opgetreden verscherping van de concurrentie, met name in Italië. Om marktaandeel te behouden zijn verliesgevende orders aangenomen. Smit Transformatoren neemt 'voorzichtigheidshalve' alvast voorzieningen om deze verliezen te dekken. De Vereniging van Effectenbezitters achtte de gang van zaken inmiddels ongeloofwaardig en stelde een onderzoek in. Dat spitst zich vooral toe op de vraag of het emissieprospectus niet een te rooskleurig beeld gaf. Ook wil de VEB duidelijkheid over de doorgevoerde stelselwijziging en de koopadviezen die analisten van ABN Amro, tevens syndicaatsleider bij de beursgang, voor Smit Transformatoren hebben gegeven. Vorige week zetten ook enkele institutionele beleggers druk op ABN Amro. De bank, Smit Transformatoren en deze grote beleggers namen rond de tafel plaats om over de zwaar teleurstellende gang van zaken bij het bedrijf te praten. Gisterochtend gooide ABN Amro de handdoek in de ring. Weliswaar houdt de bank vol dat nòch haar, nòch de onderneming te verwijten is dat er feiten zijn verzwegen of te rooskleurig voorgesteld. Niettemin gaat de geldbuidel wijd open om de beleggers in Smit Transformatoren schadeloos te stellen. Volgens VEB-directeur P. de Vries leidt het geen twijfel dat ABN Amro eieren voor z'n geld heeft gekozen. “De bank heeft beseft dat het een procedure zou verliezen, dat procederen een serie negatieve publicaties zou opleveren en dat bovendien de uitkomst van een dergelijke rechtsgang een aantal grote klanten zou kunnen kosten.”