Vrijdag mogelijk besluit over actie; Overleg over militair optreden in Bosnië

Terwijl Bosnische Serviërs vanmorgen de laatste VN-posten in Zepa met mijnen hebben afgegrendeld, kwamen in Brussel de NAVO-ambassadeurs voor spoedberaad bijeen. Gisteren stelden de stafchefs van drie Westerse mogendheden een militair actieplan op dat vrijdag aan de contactgroep zal worden voorgelegd.

Bosnische Serviërs rukken op tot bij stad Zepa

SARAJEVO, 17 JULI. De Bosnische Serviërs zijn gisteren de moslim-enclave Zepa binnengetrokken. Vandaag legden ze mijnen rond een van de laatste observatieposten van de Oekraïense blauwhelmen en dreigden ze het vuur te openen als er NAVO-vliegtuigen zouden verschijnen.

Gisteren rukten de Serviërs op tot anderhalve kilometer van de stad. De Oekraïense blauwhelmen hebben vrijwel al hun wapens aan de moslim-verdedigers in het gebied moeten afgeven.

De Bosnische Serviërs stelden vrijdag de verdedigers van Zepa een ultimatum. Zij moesten hun wapens neerleggen en beginnen met de evacuatie van de vijftienduizend burgers. Zaterdag beweerden de Bosnische Serviërs dat duizend soldaten van het regeringsleger uit Srebrenica naar Zepa waren gevlucht en vier Servische burgers hadden gedood.

Zaterdag begonnen de Serviërs met hun artilleriebeschietingen op Zepa. In de nacht van zaterdag op zondag trokken ze de enclave binnen met infanterie, tanks, zware mortieren en ander geschut. Ze bleven de stad de hele dag beschieten. De meeste inwoners van de omliggende dorpen zijn naar de stad gevlucht.

Zepa wordt verdedigd door Oekraïense blauwhelmen en een kleine, slecht bewapende eenheid van het Bosnische regeringsleger. De Oekraïeners hebben inmiddels vijf van hun negen observatieposten in de enclave moeten verlaten. Een aantal van hen is door de verdedigers gedwongen hun wapens en hun pantserwagens af te staan. NAVO-vliegtuigen hebben dit weekeinde bij herhaling laag over Zepa gevlogen.

In de zuidelijker gelegen enclave Gorazde hebben de moslim-verdedigers zich eveneens meester gemaakt van wapens en pantserwagens van de blauwhelmen die hen in theorie verdedigen.

Pag.5: Karadzic: Gorazde en Zepa moeten verdwijnen

De soldaten van het Bosnische regeringsleger omsingelden de basis van 73 Oekraïense blauwhelmen en eisten de wapens op. Toen de Oekraïense commandant weigerde, openden de regeringssoldaten het vuur, waarop de VN-commandant vijf pantserwagens en een aantal wapens afgaf.

In Sarajevo gaan de VN ervan uit dat Zepa elk ogenblik kan vallen en dat de Bosnische Serviërs zich vervolgens zullen concentreren op Gorazde. In Zepa verblijven vijftienduizend moslims, in Gorazde zestigduizend. Twee hulpkonvooien, bestemd voor Gorazde, werden dit weekeinde door de Bosnische Serviërs teruggestuurd; dat gebeurde ook met een konvooi voor de nog steeds gevangen mannelijke inwoners van Srebrenica, de enclave die vorige week door de Bosnische Serviërs werd ingenomen. In een vraaggesprek met het Spaanse blad El Pais heeft de leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, behalve Srebrenica ook Zepa en Gorazde opgeëist. “De moslim-enclaves in Bosnië zijn niet langer levensvatbaar en moeten verdwijnen. Als dat niet gebeurt, nemen we ze met geweld in”, aldus Karadzic in het vrijdag gehouden vraaggesprek. Volgens hem moeten de enclaves volledig worden ontwapend en vervolgens onder gezamenlijk bestuur van de VN en de Bosnische Serviërs komen “om erop toe te zien dat er op dat gebied niet één geweer meer is”.

Karadzic zei in het vraaggesprek zich geen enkele zorg te maken over de mogelijkheid dat het VN-tribunaal in Den Haag hem tot oorlogsmisdadiger bestempelt. “Daar lach ik om. Dat hof is alleen maar pijnlijk voor de internationale gemeenschap.” Over het vredesproces zei Karadzic: “We gaan niet zitten wachten op een besluit van de internationale gemeenschap. We gaan deze oorlog met politieke of militaire middelen beëindigen. Als de internationale gemeenschap een politieke oplossing wil, zijn we flexibel, maar het moet wel onmiddellijk gebeuren.” In de oude stad van Sarajevo kwamen gisteravond twee mensen om het leven bij de inslag van twee granaten. Drie anderen werden eerder gisteren gewond bij een beschieting van een westelijke voorstad door de Bosnische Serviërs. Ook in Kroatië vielen gisteren doden door oorlogsgeweld. In de stad Osijek in het oosten van Kroatië vielen een dode - een Kroatische soldaat - en tien gewonden toen twee granaten insloegen. Volgens het Kroatische persbureau HINA sloegen de Kroatische verdedigers van de stad een infanterie-aanval van de Kroatische Serviërs af. (Reuter, AFP, AP)