Succescoach leidt Nederlandse honkbalploeg naar winst op Italië; Europese titel nog niet genoeg voor Leurs

HAARLEM, 17 JULI. De verkopers van ijs, blikjes fris en bier op de tribunes van het Pim Mulier-stadion in Haarlem hebben gedurende de lange, zwoele zaterdagavond nauwelijks aan de vraag naar een verfrissing kunnen voldoen. Maar vlak voor het middernachtelijk uur raken ze hun waar aan de ruim zesduizend toeschouwers niet meer kwijt. Nu de beslissing bij het honkbalduel om het Europese kampioenschap tussen Nederland en Italië nabij is, maalt niemand meer om een consumptie meer of minder. Iedereen wacht gespannen op de derde nul in de gelijkmakende slagbeurt van de negende inning voor de Italianen, op wat tevens de overwinning voor Nederland zal zijn. Iedereen, behalve Jan Dick Leurs, lijkt het.

De bondscoach van de Nederlandse ploeg zit op een klapstoeltje naast de dug-out. De rug licht gebogen, de handen in de schoot. Ogenschijnlijk onbewogen, alsof er niets op het spel staat, volgt hij de verrichtingen van zijn team. Hij blijft zitten op zijn klapstoeltje als de Italiaan Luigi Carrozza op het eerste honk wordt uitgetikt, waardoor de overwinning in de wedstrijd (7-4) en in de best of five-serie (3-1) een feit is. Zijn spelers springen elkaar op het veld in de armen en vanaf de tribunes klint massaal het We are the Champions. Maar aan Leurs lijkt het allemaal voorbij te gaan. Pas nadat een van zijn assistent-coaches hem de hand heeft geschud, staat hij op om zich bij zijn mannen te voegen. Zijn tred lijkt meer op die van een oude man dan op die van een winnende coach.

De 47-jarige Leurs is geen man van euforische vreugde-uitingen. Soms heeft het er zelfs meer van weg dat het bondscoachschap hem eerder een last dan een lust is. En dat terwijl hij sinds zijn aantreden in 1992 alleen maar succes heeft gekend: Europees kampioen in '93 en '95 en kwalificatie voor de Olympische Spelen van volgend jaar. De beste zijn in Europa is voor Leurs echter niet goed genoeg. Hij wil met de nationale ploeg ook mondiaal tot de top doordringen. Een plaats bij de laatste vier op de Spelen in Atlanta, dat is zijn doelstelling.

En daar gelooft hij in. Maar dan moeten de bestuurders van de honkbalbond (KNBSB) en de clubs uit de hoofdklasse, die Leurs nogal eens afschilderen als een lastpak met een veel te grote mond, hem wel de ruimte geven om zich met de nationale ploeg gedegen op Atlanta voor te bereiden. Komende week praat hij over zijn plannen en wensen met het bestuur van de KNBSB. En indirect ook over zijn eigen toekomst als bondscoach. “Want als de bond geen werk wil maken van de voorbereiding op de Spelen, dan ga ik niet mee naar Amerika”, zei hij kort na het vierde een beslissende duel om de Europese titel tegen Italië.

Het Europees kampioenschap is geen graadmeter om te beoordelen waar Nederland op wereldniveau staat, of een positie bij de eerste vier werkelijk tot de mogelijkheden behoort of eerder tot het naïeve gedachtengoed van een ambitieuze coach moet worden gerekend. In Haarlem kwam de nationale ploeg uit tegen zes landen, maar op de duels tegen Italië na waren alle wedstrijden wegens de geringe tegenstand een EK eigenlijk onwaardig. Tegen België, de latere nummer drie van de eindrangschikking, won Nederland bijvoorbeeld met 10-0.

De eindstrijd in een best of five om de Europees titel tegen de Italianen begon Nederland afgelopen donderdagavond met een 12-9 nederlaag. Een dag later trok het team van Leurs de stand in de onderlinge serie gelijk door een 13-7 overwinning. Zaterdagmiddag, in een duel dat wegens zware regenval een klein uur werd onderbroken, won Nederland opnieuw (13-10), waardoor prolongatie van het kampioenschap al in de avondwedstrijd op dezelfde dag tot de mogelijkheden behoorde.

In dat vierde treffen tussen beide landen in het geheel uitverkochte Pim Mulier-stadion moet de nationale ploeg het doen zonder de geblesseerde Marcel Joost. Het team van Leurs, dat bij het begin van de derde inning ook routinier Erik de Bruin met een spierverrekking naar de kant ziet vertrekken, speelt met Erik Lommerde op de heuvel. De werper van Pioniers stuurt meteen de eerste slagman van de Italiaan met drie-slag terug naar de dug-out. Tot hij in de achtste inning wegens vermoeidheid minder begint te werpen en ook meteen wordt vervangen - geen andere Nederlandse pitcher stond dit EK overigens zo lang op de heuvel - blijft Lommerde uitstekend presteren. “Erik speelde een wereldpartij”, zou Leurs later zeggen.

Op dat moment is de stand in de wedstrijd 7-3 voor Nederland, dat zich vooral van de Italianen onderscheidt door de snelheid van de honklopers en - mede als gevolg daarvan - de vele gestolen honken, liefst 21 in de vier finale-wedstrijden. Met de nieuwe werper Patrick Klerx en twee honken bezet lijkt het team van Leurs nog even in de problemen te komen. Klerx begint met vier wijd, waardoor alle honken bezet raken en het heel stil wordt in het stadion. Maar tegenover de volgende twee slagmensen herstelt de pitcher van Kinheim zich sterk: beiden worden met drie-slag teruggewezen. Een staande ovatie van de ruim zesduizend op de tribune is Klerx' deel. Goed veldspel van Nederland zorgt vervolgens voor de derde nul en het eind van de achtste inning.

In de gelijkmakende slagbeurt van de negende inning komt Italië door een homerun van Davide Rigoli nog een punt dichterbij. Maar attent optreden van catcher Johnny Balentina (uitgeroepen tot meest waardevolle speler van het EK) zorgt even later dat Luigi Carrozza op het eerste honk wordt uitgemaakt. De derde nul voor de Italianen is goed voor de vijftiende Europese titel van Nederland en de tweede voor bondscoach Leurs. Maar terwijl iedereen om hem heen staat te juichen, lijkt hij dat op zijn klapstoeltje naast de dug-out nog niet te beseffen.

Of is hij met zijn gedachten al elders, bij de Spelen in Atlanta bijvoorbeeld?