'Dutchbat heeft veel doden voorkomen in Srebrenica'

TUZLA, 17 JULI. Een kwartier lang stond minister Pronk zaterdag te wachten op de helihaven van de VN bij Tuzla. Toen kolonel C. Brantz, onderbevelhebber van UNPROFOR in de sector noordoost, eindelijk arriveerde, merkte hij de minister pas op toen deze op hem af liep. Brantz heeft geen hoge dunk van politici. “Hoe langer ik hier rondloop, hoe minder ik het conflict begrijp. Dan hoor ik Haagse ambtenaren en politici of generaals buiten dienst, die denken dat wij hier op de Noordduitse laagvlakte zitten, uitleggen hoe het allemaal moet. Moet ik dat soort mensen serieus nemen? Nou nee.”

Hoe is uw week verlopen?

“Tijdens de luchtaanvallen stond ik in direct contact met Ton Karremans [commandant van de blauwhelmen in Srebrenica]. 'Het gaat goed. De vliegtuigen zijn overal', zei hij. Maar hij zat daar in een gesloten wereld, hij wist niet dat het allemaal niets uithaalde. Voor de luchtaanvallen zelf heb ik maar één woord over en dat woord telt drie letters. Dinsdagmorgen heeft Karremans tweemaal om luchtsteun verzocht, om acht uur en om twaalf uur. 's Middags was het eindelijk zover, maar er is van alles mis gelopen door een combinatie van menselijk falen, apparatuur en grondnevel. Het zicht bleek te slecht te zijn, en wij zijn nu eenmaal geen Amerikanen die er van vijf kilometer hoogte even wat napalm komen storten.”

Dutchbat is bekritiseerd wegens slap optreden in Srebrenica.

“Dutchbat heeft in Srebrenica veel doden voorkomen. De Nederlanders kregen van hogerhand de opdracht een 'stay put'-politiek te volgen, in hun observatieposten te blijven onder alle omstandigheden. Dat hebben we dus niet gedaan, anders waren de posten platgeschoten en de soldaten uitgemoord. Er is wel vuurcontact met de Serviërs geweest, al zeg ik niet dat er gericht op hen geschoten is. We mogen God op onze blote knieën danken dat het ons gelukt is de derde luchtaanval af te blazen. Dan is het goed dat er zoveel Nederlandse functionarissen op sleutelposities binnen UNPROFOR zitten en dat wij niet waren overgeleverd aan een of andere Turk. Dan waren waarschijnlijk Dutchbat en de vluchtelingen rond Potocari in de pan gehakt. Je kan zeggen dat we verantwoordelijk zijn voor het vluchtelingenprobleem omdat we niet forser hebben opgetreden. Maar het hemd is nader dan de rok.”

Wat weet u over de mannen uit Srebrenica die door de Bosnische Serviërs zijn weggevoerd?

“Er worden schoten gehoord uit de richting van Bratunac, dat is een feit. Om hoeveel mannen het gaat is ons niet duidelijk. Feit is dat we 20.000 mensen missen. Waar zijn ze? In Srebrenica, in Bratunac, in Tuzla, in de bossen? Ik wil er niet ethisch over doen. Wat voor ons illegaal is, is voor de Serviërs legaal. Wij lopen hier even zes maanden rond, zij voeren al drie jaar oorlog. Zij willen hun krijgsdoelen bereiken en dan is ethiek een nutteloos woord.”

Hoe loopt deze crisis af?

“De Bosnische Serviërs hebben al gewonnen. Het is vervelend te erkennen, maar generaal Mladic is gewoon beter dan onze Westerse politici. Ook Karadzic heeft weinig meer over hem te zeggen. Binnen UNPROFOR hoor ik wel eens zeggen dat Mladic geschift is, maar waarom wint hij dan elke schaakpartij? Waarom valt hij nu Srebrenica aan en niet twee maanden geleden? Al verwacht ik dat hij binnenkort ook zijn hand wel weer zal overspelen, voorlopig heeft hij gewonnen.”