'Aan cultuur is hier niets te zien'

Discussies over cultuur verlopen in Rotterdam als eb en vloed. Ze zwellen aan en verstommen weer. Onlangs nog over de kandidaatstelling van de stad als culturele hoofdstad van Europa in 2001. Het idee werd vorig jaar geopperd door de twee 'Hansen', de wethouders Kombrink en Simons, en afgelopen december door de gemeenteraad overgenomen. De wethouders vinden dat Rotterdam met de titel aan prestige wint, nieuwe impulsen krijgt en internationale belangstelling trekt.

In omstreeks tien bijeenkomsten bespraken 'deskundigen-op-afstand' en een zogeheten klankbordgroep met de culturele elite van Rotterdam het plan op zijn voors en tegens. Aanvankelijk bestond er veel scepsis in vorm van 'waarom moet een uit z'n krachten gegroeid dorp zoveel hooi op z'n vork nemen' en 'als het maar niet zo massaal, plat en chaotisch wordt als in Antwerpen', maar uiteindelijk werd het idee door een meerderheid in het hart gesloten.

Tot begin deze maand, toen werd alles weer anders. Het kabinet zal Rotterdam niet bij de Raad van ministers van cultuur in Brussel kandidaat stellen. En dus zal de raad in november een andere Europese stad aanwijzen die zich in 2001 culturele hoofdstad mag noemen.

Het hoofd afdeling culturele zaken van de gemeente, K. Weeda, is “zeer teleurgesteld” over de beslissing van het kabinet. Naar zijn idee is het plan op slechts acht miljoen gulden gesneuveld. De gemeente is ervan uitgegaan dat zo'n manifestatie circa vijftig miljoen gulden kost, zegt Weeda. Dat geld is nodig om een jaar lang allerlei toneel- en dansvoorstellingen, concerten en dergelijke te organiseren. Een derde (17 miljoen) zou door de gemeente opgebracht worden, nog eens 17 miljoen door het rijk en de rest door particuliere fondsen.

Weeda: “Maar het departement van financiën eist een dekking, zoals dat zo mooi heet. Cultuur wilde acht miljoen gulden geven en dan zou de rest van andere ministeries moeten komen. Zelfs minister-president Kok was voor het idee. Hij zei in mei nog bij de onthulling van het wederopbouwmonument De Nieuwe Delftse Poort van kunstenaar Cor Kraat te hopen dat Rotterdam culturele hoofdstad zou worden.”

Weeda laat zich door deze tegenslag niet uit het veld slaan. Zolang alle Rotterdamse kunstinstellingen achter het idee staan gaat hij door. “In september pakken we de draad weer op om onze Haagse collega's te overtuigen om het voor 2002 of later te proberen. We gaan een programma uitwerken met bijbehorende begroting. Natuurlijk hadden we kunnen zeggen 'die acht miljoen nemen wij wel voor onze rekening', maar dat wilden we niet. Wij vinden dat Rotterdam steun van het rijk verdient.”

De Rotterdamse historie- en romanschrijver Herman Romer meent dat er allang een culturele hoofdstad is. Amsterdam: “Daar staan monumenten van drie, vier eeuwen geleden. Daar kun je echt wat zien. Er is, en dat moet gezegd, hier in Rotterdam voor wat de cultuur betreft in de afgelopen dertig jaar veel veranderd. Na de oorlog moesten we het doen met het Luxor-theater en een noodschouwburg. De tonelisten van die tijd weigerden in Rotterdam te komen wonen - ik geloof nu nog trouwens - omdat ze na de voorstelling nergens meer terecht konden om over de uitvoering na te praten.”

Of Rotterdam wel of niet culturele hoofdstad wordt, daarover wil de schrijver zich niet druk maken. “Het idee doet me een beetje denken aan die serie allerdunste boekjes ter wereld: Seks bij de eskimo's, Twee eeuwen Duitse humor en Honderd jaar Engelse kookkunst.”

    • Markus Meulmeester