Westers beraad Frans ultimatum; Reactie blijft uit na aanval op enclaves

LONDEN/PARIJS, 15 JULI. De Westerse bondgenoten hebben vooralsnog geen maatregelen getroffen om de aanvallen van de Bosnische Serviërs op de moslim-enclaves in Oost-Bosnië militair een halt toe te roepen.

De Britse premier, Major, en de Amerikaanse president, Clinton, hebben niet gereageerd op het Franse ultimatum om binnen 48 uur duidelijk te maken of zij bereid zijn tot harde militaire actie in Bosnië. Na een half uur durend telefoongesprek met de Franse president zei Major dat hij volgende week opnieuw overleg wil met de ministers van buitenlandse zaken en defensie van de Contactgroep voor Bosnië, waarin Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Rusland en de VS zitting hebben. Het Witte Huis liet ook weten dat over de te volgen militaire koers niet voor volgende week een besluit zou vallen.

De Britse minister van buitenlandse zaken, Rifkind, zei een Britse militaire interventie in Bosnië niet uit te sluiten, maar meende dat de Fransen in hun pleidooi voor militair ingrijpen nog niet duidelijk hadden gemaakt wat voor een militaire optie zij in gedachten hadden. Groot-Brittannië heeft gisteren wel 440 extra manschappen van de luchtmobiele brigade naar Bosnië gestuurd.

Chirac had eerder al verklaard dat Frankrijk met zijn voorstel voor harder optreden in Bosnië alleen staat. “We kunnen niet alleen optreden. We hebben het mandaat niet en we hebben de middelen niet”, aldus Chirac.

De Bosnische minister van buitenlandse zaken, Muhamed Sacirbey, noemde het gisteravond “onverantwoord” dat “sommige landen vragen om meer discussie terwijl Zepa brandt en Gorazde de volgende in de rij is”. Sacirbey noemde het “doen alsof” van het Westen een “duivelse manier om de aandacht af te leiden van het eigen falen”. Hij zei ook dat de aanvankelijke principiële opstelling van de Nederlandse regering was verslapt nu Nederlandse VN-soldaten gevaar liepen.

De Russische gezant Vitali Tsjoerkin deelde gisteravond mee dat de Bosnisch-Servische leiders hem in Pale beloofd hebben dat de gegijzelde Nederlandse soldaten “binnenkort” worden vrijgelaten.

De Franse regering liet eergisteren weten “consequenties” te zullen trekken uit de onwil van de bondgenoten om militair op te treden. Wat die consequenties zijn, is echter onduidelijk. Chirac verklaarde gisteren tijdens een persconferentie dat terugtrekking van de Franse VN-troepen in ieder geval niet aan de orde is. “Zo eenvoudig is dat niet. Daar is veel overleg over nodig, en bovendien moeten er zeker 25.000 Amerikanen komen om een terugtocht te beschermen”, aldus de president. Wel zouden de Fransen eenzijdig beginnen om de weg naar Sarajevo te openen.

De Amerikaanse president Clinton overweegt militaire versterking te leveren voor de verdediging van de moslim-enclave Gorazde, die ook wordt bedreigd door een Servische aanval.

Pag.5: Chirac: Srebrenica is 'München'

De Franse president, Chirac, vergeleek de houding van de Europese bondgenoten tijdens zijn persconferentie met de opstelling van de Franse en Britse premiers Daladier en Chamberlain, toen deze tijdens de conferentie van München in 1938 een akkoord sloten met Adolf Hitler over de Duitse bezetting van het Sudetenland in Tsjechoslowakije. “Wie toelaat dat democratie en mensenrechten zo onder de voet worden gelopen, heeft binnenkort geen recht meer anderen lessen te leren of zich op hoge principes te beroepen”, aldus Chirac.

Verwacht wordt dat de Fransen dit weekeinde een eenzijdige aktie zullen ondernemen om de weg naar Sarajevo te heropenen. Gisteravond hebben Franse VN-militairen Servische beschietingen van een konvooi dat over de route van de berg Igman op weg was naar Sarajevo, beantwoord met granaatvuur. Twee Belgische VN-militairen, chauffeurs van de vrachtwagens, raakten door de Servische beschietingen licht gewond. De Bosnische president, Alija Izetbegovic, heeft zijn Franse collega, Chirac, gisteren gevraagd om zijn pogingen om een oplossing te zoeken voor het conflict in ex-Joegoslavië voort te zetten. “Uw verklaringen zijn ontvangen met de hoop dat de internationale gemeenschap eindelijk zijn verplichtingen zal vervullen in Bosnië”, aldus Izetbegovic. Zondag wordt in Londen een bijeenkomst gehouden van topmilitairen van de belangrijkste Europese geallieerden in Bosnië waarvoor Clinton de voorzitter van de gezamenlijke militaire chefs van staven, John Shalikashvili, afvaardigt. (Reuter, kk AP)