Machtsstrijd fabrikant en supermarkt in volle gang

ROTTERDAM, 15 JULI. De cappuccino-koffie komt van een Poolse fabrikant en de diepvriespizza's onder huismerk-logo haalt Superunie, na Albert Heijn de grootste combinatie van supermarkten in Nederland, uit Tjechië. Ahold-dochter Albert Heijn exporteert op zijn beurt zijn eigen merk wasmiddel naar de winkels van Hakon-Gruppen, de Noorse partner in de Europese inkoopgroep AMS.

De machtsstrijd tussen fabrikant en supermarkt is in volle gang. Grote internationale fabrikanten van consumentengoederen als Nestlé, Unilever of Sara Lee/Douwe Egberts kijken machteloos toe hoe door nationale en internationale allianties van supermarkten de marketingbalans doorslaat in de richting van de retailers. De kleine, lokale supermarkt, ooit geen partij voor de leverancier, is nu een gehaaide onderhandelaar die inkoopprijzen fors weet te drukken. En bovendien zelf bepaalt waar hij zijn produkten vandaan haalt, hoe ze verpakt worden en onder welk label ze op het schap belanden.

Supermarkten opereren onder het motto 'samen staan we sterk'. De stroom inkoopallianties tussen supermarkten blijft aanhouden. De Vendex Food Groep (o.a. Basismarkt, Edah, Konmar) en Markant Foodmarketing maakten gisteren bekend dat zij gaan samenwerken bij hun inkoop. Na Albert Heijn (27 procent) en Superunie (22 procent) wordt Vendex-Markant met een marktaandeel van 17 procent de derde inkoopclub van Nederland. Superunie, met de De Boer Winkelbedrijven als grootste lid, liet een week geleden weten een inkoopcombinatie te vormen met het Oostenrijkse BML en het Britse Somerfield. Hierdoor ontstaat een van de grootste inkooporganisaties in Europa, na giganten als AMS (onder meer Ahold en het Franse Casino) en de Eurogroup, waarin Vendex Food deelneemt.

De gevoeligheid bij leveranciers voor deze ontwikkeling is groot, zo weten de supermarkten. Superunie liet vorige week weten dat de samenwerking van Europartners zich allereerst zal beperken tot een twaalftal 'basisprodukten', waar geen A-merken van merkfabrikanten tussen zullen zitten. Maar Superunie sloot een combine tussen Oostenrijkers, Britten en Nederlanders bij inkoop van A-merken niet uit. “Uiteindelijk kunnen we naar schattig 60 tot 70 procent van onze produkten gezamenlijk inkopen”, aldus directeur inkoop Martin Mutsaers.

Kostenbesparing is een voor de hand liggende reden voor supermarkten om samen te werken bij inkoop. Wie grote volumes vertegenwoordigt, heeft een sterkere onderhandelingspositie bij de fabrikant. “De laatste 2 cent van de inkoopprijs bepaalt tegenwoordig of een retailer winst of verlies maakt”, zei Superunie-directeur Frans Fredrix. Vooral niet-bederfelijke en gemakkelijk te vervoeren waren als wasmiddelen, cosmetica, alcoholica, blikvoeding en chocolade lenen zich voor bulkinkoop en Europese distributie. Maar ook bij verse voeding en diepvriesprodukten is samenwerking mogelijk.

Gezamenlijke inkoop geeft supermarkten de mogelijkheid de concurrentie te snel af te zijn met nieuwe, bijzondere produkten of uitgekiende marketingacties. Het voeren van een sterk huismerk wordt mogelijk. Het voorbeeld bij uitstek is de 'kwaliteitscola' van de Canadese fabrikant Cott, die nu nog voornamelijk in Groot-Brittannië wordt verkocht, vooral onder het huismerk Sainsbury Classic Coke. De gevestigde fabrikanten Coca-Cola en Pepsi zien met lede ogen toe hoe de Britse supermarktketen Sainsbury zijn Classic Cola nu via zijn Europese inkooporganisatie SEDD naar het continent exporteert. Gerenommeerde ondernemingen als het Belgische Delhaize, het Franse Mammouth en het Italiaanse Esselunga hebben plannen om Classic Cola te gaan verkopen.

Supermarkten leren van hun buitenlandse partners hoe ze een huismerk moeten organiseren. Een organisatie die daar heel ver in gaat is EMD, waarvan het Nederlandse Markant Foodmarketing onderdeel is. Sind 1993 voeren de EMD-leden Euro-labels, eigen merken op internationale schaal. EMD-leden verkopen in acht verschillende landen wasmiddelen en schoonmaakmiddelen onder de merknaam Minel. Maar ook de partner van Markant, Vendex Food, hanteert een eigen 'euromerk'. De leden van Eurogroup, waarvan Vendex ook lid is, verkopen olijven in glas en kant-en-klaar sauzen onder de merknaam Mondofino. De logo's van alle leden die hetzelfde artikel verkopen staan op het label, samen met de naam Eurogroup.

Niet langer zijn nationale voedingsfabrikanten verzekerd van klandizie. De inkooporganisaties kijken steeds verder over de grenzen om goedkopere produkten te kunnen leveren. Martin Mutsaers van Superunie: “De verschillen in inkoopprijs lopen op tot veertig procent. We kopen nu al onze augurken in Turkije en over drie jaar in India.” Ook de nationale bloementeelt ziet omzet verdwijnen. Sinds het einde van de Apartheid importeren AMS-partners Ahold, Casino en Riascente (Italië) gezamenlijk verse rozen vanuit de Kaapprovincie.