Kok levert felle kritiek op de Franse regering

DEN HAAG, 15 JULI. Premier Kok heeft gisteren felle kritiek geleverd op de Franse regering. Deze had gesuggereerd dat de Nederlandse militairen te weinig verzet hadden geboden in Srebrenica. Kok: “Ik accepteer niet dat de indruk wordt gewekt dat Nederland daar de zaak verkwanseld heeft.” Hij verzette zich ook tegen “de taal van al te eenzijdig opgerolde spierballen” van de Franse president Chirac over het heroveren van moslim-enclaves. Volgens Kok is dat militair en politiek gesproken “gekkenwerk”.

Het Franse voornemen om met een aantal goed bewapende buitenlandse eenheden de overgebleven moslim-enclaves te beschermen tegen het Bosnisch-Servische leger is onuitvoerbaar, zei minister Voorhoeve (defensie) gisteren op zijn dagelijkse persconferentie over de situatie in Bosnië. Het lijkt hem ook erg onverstandig militair geweld te gebruiken “zolang er bijvoorbeeld Nederlandse VN-militairen gevangen worden gehouden door het Bosnisch-Servische leger”. De minister van defensie zei het ongeduld van Chirac wel te begrijpen. “Hij wordt geleid door nobele motieven. De president heeft ook zonder meer gelijk als hij wil benadrukken dat het verwerpelijk is wat hier gebeurt. Ook wij zien het als een buitengewoon zorgwekkende en ergerlijke toestand”, aldus Voorhoeve.

Nederland is bereid een luchtbrug te openen voor de meer dan vijftig ernstig gewonden uit Srebrenica. Zij kunnen in Nederland medische zorg krijgen als dat in Bosnië of elders in de buurt niet mogelijk is.

Minister Pronk (ontwikkelingssamenwerking) is naar Bosnië vertrokken om te kijken wat Nederland nog meer op humanitair vlak kan doen voor de verdreven moslims uit Srebrenica. Hij een ruim mandaat gekregen voor het aanbieden van hulp.

Premier Kok deed een beroep op de internationale gemeenschap om de nieuwe stroom vluchtelingen in Bosnië te helpen. Hij zei bemoedigd te zijn door de vele blijken van waardering voor het optreden van de Nederlandse VN-militairen in Srebrenica.

Pag.3: Kok roemt moed van Nederlanders

Maandag zullen de troepen leverende landen aan Bosnië in Brussel bijeenkomen om na de Bosnisch-Servische overval te bezien wat er moet gebeuren om het optreden van de VN-troepen effectiever te maken. Kok, die om de crisis te kunnen volgen voorlopig niet op vakantie gaat, zei dat de Nederlandse militairen moed hadden getoond in Srebrenica en zij dat nog tonen. Ook na de inval hebben de Nederlanders hun werkzaamheden voortgezet en gedaan wat ze konden. “Ik wil dat hier nog eens herhalen ook tegenover hun familie, hun kinderen, relaties en vrienden”, aldus Kok, die niet verhulde dat ook binnen het kabinet soms emotioneel op de gebeurtenisen was gerageerd.

Kok wilde zich verder niet uiten over de militaire situatie in Bosnië. Eerst moeten de Nederlandse gegijzelden vrijkomen.

Volgens minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) kunnen nationale overheden niet zelfstandig besluiten om tot actie over te gaan in het voormalig Joegoslavie. “Dat is een beslissing die door de Verenigde Naties zal moeten worden genomen”, aldus Van Mierlo gisteren.

De bewindslieden veronderstellen dat de Fransen voornamelijk bezorgd zijn over het lot van Sarajevo waar een groot aantal Franse blauwhelmen zit. Sinds enkele dagen verlenen 25 Nederlandse militairen van het transportbataljon assistentie bij humanitaire acties in verschillende delen van de stad.

Voorhoeve onthulde dat de mariniers van de snelle reactiemacht (Rapid Reaction Force) nog steeds geen toestemming hebben om uit Split te vertrekken naar een basis in het binnenland. In politiek Den Haag bestaat de indruk dat de Bosnische federatie onderling sterk verdeeld is over de komst van deze nieuwe gevechtseenheden. Zo zouden de Bosniërs alle belang hebben bij uitbreiding van het aantal (buitenlandse) militairen, maar de Kroaten helemaal niet. Voorhoeve wilde geen voorspelling doen wanneer de reactiemacht toestemming krijgt om verder te reizen.

Evenmin kon de minister van defensie precies aangeven wanneer de bijna 400 manschappen van DutchBat 3 het basiskamp Potocari zullen verlaten. “Voor de overste Karremans en voor ons staat voorop dat alle militairen die nu worden vastgehouden mee gaan, maar ook alle gewonde Bosniërs.” Op de basis verblijven nog 59 gewonde burgers. Voor hen zal volgens Voorhoeve eerst adekwaat vervoer moeten worden geregeld: “Voor een helikopter is geen toestemming verleend, maar deze mensen kunnen evenmin per vrachtwagen het gebied verlaten”.

Voorhoeve wilde kort ingaan op de beelden die de Servische televisie donderdag heeft verspreid. Die toonden generaal Mladic en overste Karremans in gesprek over de wijze waarop de laatste zich had verdedigd tegen de aanval van het Bosnisch-Servische leger. De commandant van DutchBat 3 ontkende dat hij opdracht had gegeven voor de luchtaanval door NAVO-vliegtuigen. “Het was heel verstandig van hem om te verwijzen naar de 'hoge heren' in New York”, aldus Voorhoeve. Over de vraag hoe de NAVO-reactie tot stand kwam hoeft wat hem betreft toch geen onduidelijkheid te bestaan: “Als een commandant absoluut geen close-air-support wil, dan commmuniceert hij met de bevelhebber van de eenheid die boven het gebied vliegt.”

Voorhoeve en Van Mierlo toonden zich bezorgd over het lot van de Bosnische mannen die sinds dinsdag door de Bosnisch-Servische soldaten worden 'verhoord'. Ze hebben niet direct concrete aanwijzingen dat er wordt mishandeld of gefolterd, maar ze maken zich wel “erg ongerust”. Voorhoeve wil daarom snel zoveel mogelijk internationale waarnemers in Bratunac stationeren om daar “voor ons ogen en oren te zijn”.