Kabinet steunt herijking van buitenlandbeleid

DEN HAAG, 15 JULI. Het kabinet heeft gistermiddag ingestemd met de herijking van het buitenlands beleid. De komende weken zullen de betrokken ministers nog wat financiële details over herijking invullen.

Minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) zal met de fractievoorzitters uit de Tweede Kamer overleg voeren of de nota niet al begin september ter beschikking kan worden gesteld.

Dat zei premier Kok gisteravond na afloop van de ministerraad. Mogelijk wordt ook het debat over de nota dat nu op 30 oktober in de Tweede Kamer zou worden gehouden vervroegd. Dat hangt volgens Kok af van een beslissing van de Kamer. Vooral de fracties van GroenLinks en het CDA drongen er vorig jaar december op aan dat Van Mierlo zijn nota eerder zou presenteren zodat over de uitkomsten van de nota kon worden gedebatteerd nog voor de begroting voor 1996 definitief zou zijn vastgesteld. Dat blijft onmogelijk.

In de herijkingsnota zijn weinig veranderingen aangebracht na de discussie in het kabinet vorige week. Wel is het begrip 'verlicht eigen belang' uit het concept verdwenen, omdat het bij de herijking niet alleen gaat om meer aandacht voor de economische belangen van Nederland. Ook begrippen als mensenrechten, ecologie, en het beïnvloeden van de mondiale agenda spelen bij de herijking een rol, aldus premier Kok. Het beleid mag niet van 'eigen belang' in de enge zin uitgaan.

In de laatste versie van de herijkingsnota die nu is goedgekeurd hebben de betrekkingen met omringende landen als Duitsland en Frankrijk een nog sterker accent gekregen dan de politieke, economische en ontwikkelingsrelaties met Oost en Midden-Europa. Ook zijn er in de nota nog enkele aanbevelingen overgenomen uit het recente rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid 'Stabiliteit en veiligheid in Europa'. Dat geldt met name voor de noodzaak bij binnenlands beleid (drugs, asielzoekers) steeds meer rekening te houden met internationale aspecten. Ook moet het binnenlands beleid in de toekomst in het buitenland beter worden uitgelegd opdat het ook beter wordt begrepen.

De herijking is opgezet omdat VVD en PvdA het oneens waren bij het opstellen van het regeerakkoord over het verdelen van de gelden voor ontwikkelingssamenwerking en defensie. Nu het kabinet over meer geld beschikt heeft men daarvoor een tussenweg gevonden waarbij er met buitenlanduitgaven geschoven kan worden naarmate de meest betrokken ministers de prioriteiten anders willen leggen bij het herijkte buitenlandbeleid.

Sinds de omwentelingen in de wereld na 1989 zijn er op politiek niveau al wel de nodige aanpassingen geweest maar aan de inrichting van het buitenlandse beleidsapparaat was nog niets gedaan. Daarin komt nu verandering. Regiobureaus van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking worden ineengeschoven. Zij krijgen een speciale directeur-generaal. Ook wordt de expertise van ambtenaren van Economische Zaken ingeroepen. Een aantal experts van het Bureau Economische Betrekkingen van dat ministerie wordt op Buitenlandse Zaken gedetacheerd.