In Australië zijn alle Fransen 'fout'

SYDNEY, 15 JULI. Boven de ingang van de Australische kapperszaak van Alain Mattana wappert nog steeds trots de Franse driekleur. Bezoekers van zijn winkel in Mosman, een Beverly Hills-achtige woonwijk in het noorden van Sydney, mogen weten dat de eigenaar Frans is. Maar om verwarring te voorkomen heeft de 34-jarige Fransman wel een grote sticker op zijn glazen deur geplakt. “This is a Nuclear-Free Zone”, staat erop. Na een ongebruikelijk groot aantal afzeggingen leek het Mattana beter om naar zijn clientèle toe volledig afstand te nemen van de plannen van de Franse president Chirac, om vanaf september acht kernproeven in de Stille Oceaan te nemen.

Alain Mattana voelt dezer dagen de anti-Franse stemming in het land, waar hij sinds een jaar samen met zijn Australische vrouw woont, naar een hoogtepunt stijgen. De 'Frozzies', zoals de circa 11.000 in Australië woonachtige Fransen zijn gedoopt, worden door boze Australiërs het liefst over één kam geschoren: Chirac is fout, dus alle Fransen zijn fout, zo is de gedachte. Voor de Fransen in Australië zit er niets anders op dan zo openbaar en duidelijk mogelijk afstand te nemen van de plannen van hun president.

'Bastille Day' of 'le quatorze juillet', zoals de Fransen hun eigen nationale feestdag het liefst aanduiden, groeide in Australië uit tot een dag van protest tegen Jacques Chirac. Achttien miljoen Australiërs voelen zich bedreigd door de Franse kernproeven en beschouwen Mururoa, het Frans-Polynesische koraaleiland in de Stille Oceaan, als hun achtertuin, hoewel er ruim 6.000 kilometer zeewater tussen ligt.

“De massale oppositie tegen de proeven is voor een groot deel terug te voeren op de ecologische zorgen van de Australische bevolking”, meent Ross Steele, hoogleraar Franse Studies aan de universiteit van Sydney. “De Stille Oceaan heeft een veel grotere invloed op het leven van de Australiërs dan de Fransen en vele anderen denken. Jarenlang beschouwde men de woestijn als het hart van dit land. Maar het overgrote deel van de Australiërs leeft aan de kust of gaat tijdens vakanties naar zee toe. Ook al ligt Mururoa duizenden kilometers hier vandaan, we beschouwen het als iets van ons, omdat het in onze oceaan ligt”, vertelt de professor.

Australië loopt samen met Nieuw Zeeland voorop in de protesten tegen Frankrijk. De Australische minister-president, Paul Keating, en zijn Nieuw-Zeelandse ambtsgenoot, Jim Bolger, keerden zich in felle bewoordingen tegen Jacques Chirac, kort nadat de Franse president zijn plan voor de kernproeven bekend had gemaakt. Maar op regeringsniveau bleef het in beide landen tot nu toe vooral bij woorden. De echte daden blijven nog uit. Een groot deel van de bevolking van beide landen, enthousiast gesteund door de politici van de oppositie, vergrootte daarom deze week de druk op de regering door demonstraties te organiseren. De voorlopige climax van de 'stem des volks' kwam gisteren, op Frankrijks nationale feestdag, toen duizenden in Sydney, Melbourne, Adelaide, Perth en op de wonderschone stranden van Queensland in protestmarsen en met spandoeken uiting gaven van hun anti-Chirac gevoelens. In felheid van protest loopt Australië voorlopig voorop. “Don't buy French”, is daar het motto.

Australië importeerde vorig jaar voor in totaal bijna twee miljard gulden aan Franse goederen. Bijna een tiende deel daarvan bestaat uit schoonheidsprodukten. Auto's, drank en kleding zijn goed voor elk circa 70 miljoen gulden per jaar. Tijdens de protestmars gisteren door het centrum van Sydney kregen deelnemers en toeschouwers een lijst uitgereikt met daarop namen van Franse bedrijven en een handleiding: 'How to Boycot French Goods and Services'. Regel 1 luidt: vergeet nooit dat de boycot zich niet richt op Franse personen maar op de Franse regering.

Sommigen vragen zich echter af of een boycot van Franse goederen uiteindelijk niet meer kwaad doet aan de Australische economie dan aan de Franse. “De Fransen reageren in hun bekende arrogantie op zo'n boycot door te zeggen: jammer, dan verkopen we onze spullen toch aan een ander deel van de wereld”, zegt John O'Neill, commentator van het Australische maandblad The Independent. “Maar straks worden uit een soort wraak onze spullen niet meer gekocht in Frankrijk. Dat komt veel harder aan”, vreest O'Neill.

Professor Steele verwacht de komende maanden wel blijvende onrust en protest in Australië. “Ik weet zeker dat Chirac uiteindelijk niet zal zwichten voor de protesten. Dus zullen we vanaf september elke maand, na elke test, een uitbarsting van demonstraties en protesten zien. Dat blijft tot mei volgend jaar zo”, verwacht hij. “Daarna gaat het leven voor de Australiërs weer verder. Al zal de band met de Fransen voorlopig niet de oude zijn.”

Die band tussen de Australiërs en de Fransen is in de loop der jaren uitgegroeid tot een zeer hechte. De Franse keuken is 'Down Under' zeer geliefd, Frankrijk is al jaren een favoriet vakantie-oord voor de Aussies en de 'Alliance Francaise', een instituut voor Franse taal en cultuur, trekt met haar voorstellingen en tentoonstellingen traditioneel volle zalen in Sydney. Uitgerekend dit jaar bestaat de organisatie honderd jaar. “Dat zou op de 'quatorze juillet' gevierd moeten worden”, vertelt Steele, die jarenlang voorzitter van de vereniging was. “Maar dat is, net als alle andere Franse activiteiten voor die dag, wijselijk afgelast. In plaats daarvan zijn er nu overal 'Ban the Bomb-parties'.”

Het was de afgelopen dagen in Sydney een strijd om het origineelste idee om de Fransen een hak te zetten, belachelijk te maken, wakker te schudden en aan te klagen. Zakenlieden verruilden hun overhemden tijdelijk voor een T-shirt met leuzen als 'Napoleon Blownapart', 'Chirac doesn't care atoll' en 'Hit the road Jacques' op de voorkant gedrukt. In de straten van Sydney zongen muzikanten een verbasterde versie van een oude Beatles-hit: 'Chirac, Get Back, don't be a maniac'.

“Het is vooral aan Australië en Nieuw Zeeland om de dynamiek die nu in de protesten gecreëerd is, vast te houden”, zegt Ian Cohen, parlementslid voor de milieupartij van Australië. Hij wijst op het initiatief van Nieuw Zeeland om een marineschip naar Mururoa te sturen. Australië steunt het initiatief voor een varend protestplatform maar stuurt zelf geen schip. Het is die halfslachtigheid van de regering-Keating die veel Australiërs begint te ergeren. De huidige minister-president zal zich de komende dagen en weken nog feller anti-Frans moeten tonen om de gunst van het publiek niet te verliezen. Met verkiezingen voor de deur is het tegelijkertijd een uitgelezen kans voor Keating - vermaard om zijn unieke collectie Franse klokken uit de Napoleontische tijd - om via één 'hot issue' de gunst van de kiezers te winnen.