Comité: wapens voor Bosnië en échte luchtaanvallen

DEN HAAG, 15 JULI. Woensdag stonden ze er weer, op het Plein in Den Haag. Dertig demonstranten van het Comité Voormalig Joegoslavië, die onder het motto 'Passiviteit leidt tot Derde Wereldoorlog' opriepen tot opheffing van het wapenembargo tegen Bosnië-Herzegovina.

Ze namen vervolgens plaats op de publieke tribune van de Tweede Kamer voor het Bosnië-debat. De Kamerleden boden ze een petitie aan waarin onder meer te lezen valt: “Wij eisen wapenleveranties aan het Bosnische regeringsleger en echte luchtaanvallen op Servische tanks en kanonnen. Als u nu nog verder neutraal blijft wordt u moreel medeplichtig aan het opblazen van de VN en het wegzinken van Europa in een moeras van elkaar beoorlogende volkeren.” Er kwam weinig reactie, vertelt Evert van Voorthuizen van het comité. “We kregen te horen dat het nu even om onze jongens ter plaatse gaat en niet over de achtergronden van de oorlog.”

Vanaf eind 1992 kwam een tiental mensen - met zeer uiteenlopende politieke overtuigingen - wekelijks bijeen om te bespreken wat ze konden doen tegen de etnische zuiveringen in Bosnië. Ze besloten hun krachten te bundelen. “Ik kon niet slapen van de beelden van de Servische concentratiekampen”, zegt Cees Boden, een van de initiatiefnemers.

Eerst probeerde het comité - met inmiddels dertig actieve leden - steun te vinden voor gerichte luchtaanvallen op Servische stellingen, later ook voor opheffing van het wapenembargo.

Boden, een 57-jarige WAO'er, stak dertienhonderd gulden in het comité en begon pamfletten uit te delen. Uiteindelijk trok hij zich terug. “Ik was murw geslagen”, zegt hij. “We vonden heel weinig weerklank. Het probleem is dat wij zeggen dat je bereid moet zijn voor je principes te sterven en dat is nu eenmaal moeilijk te verkopen.”

Caspar ten Dam (27), de huidige woordvoerder van het comité, meent dat er opvallend weinig belangstelling is voor Bosnië. “De meeste mensen denken dat in Bosnië een soort stammenstrijd woedt, waar we ons beter niet mee kunnen bemoeien.” Het comité pleit voor “herstel en instandhouding van een multi-cultureel en etnisch tolerant Bosnië-Herzegovina, indien nodig met militaire steun”.

Het comité werkt samen met zusterorganisaties, waaronder de Associatie van Bosnische Organisaties in de Benelux. Voorzitter Miralem Ramic - voorheen stadsbestuurder in Sarajevo - woont als vluchteling in Luxemburg. Bij een granaataanval verloor hij zijn rechterbeen en liep hij “43 andere verwondingen” op. Ook in Luxemburg en België is het moeilijk mensen op de been te krijgen voor Bosnië-demonstraties, vertelt hij.

Europarlementariër Arie Oostlander (CDA) is een van de politici die regelmatig toespraken houdt tijdens Bosnië-demonstraties in diverse Europese landen. “Zelden komen er meer dan een paar honderd mensen op af”, vertelt hij. “Het is voor de burgers ook heel verwarrend. In feite is er van een totale omkering sprake. De vroegere NAVO-haviken inclusief hoge legerfunctionarissen willen zich nu afzijdig houden, terwijl vredesbewegingen en pacifisten er steeds meer van overtuigd raken dat er moet worden ingegrepen.”

Oostlander, erelid van het Comité Voormalig Joegoslavië, toont zich bitter over het internationale Bosnië-beleid. Alle beslissingen worden volgens hem genomen door niet democratisch controleerbare instanties als de EU en de NAVO. “Ik heb geen enkel vertrouwen in mensen als Akashi, de afgehaakte Owen en zijn kloon Carl Bildt”, stelt hij onomwonden. Een meerderheid van het Europarlement erkent inmiddels het recht op zelfverdediging van de Bosnische staat. Impliciet is dat een oproep tot opheffing van het wapenembargo. Maar het parlement staat machteloos. Volgens Oostlander is de Italiaanse fractievoorzitter van de Eurogroenen daar letterlijk aan ten gronde gegaan. “Hij maakte vorige week een einde aan zijn leven en uit nagelaten brieven bleek dat hij niet langer kon leven met de ondragelijkheid van de hoop die mensen in hem stelden. Hij had het daarbij over Bosnië.”

Intussen is Caspar ten Dam van het Comité Voormalig Joegoslavië ervan overtuigd dat hij na de gebeurtenissen in Srebrenica eindelijk meer mensen op de been kan krijgen. Maandagmiddag zal op het Haagse Malieveld een internationale manifestatie worden gehouden met sprekers en deelnemers uit Nederland, België en Duitsland.

    • Alfred van Cleef