BVD laat 'Jopie' niet alles zien

DEN HAAG, 15 JULI. “Het is nog een verrassing”, antwoordt J. Maas-Bovenkerk (90) op de vraag wat ze verwacht aan te treffen in het BVD-dossier dat ze straks gaat inzien. Maas is de eerste in een reeks van 250 personen die inzage krijgen in het dossier dat de BVD over hen aanlegde. Gistermiddag werd ze ervoor ontvangen in de bibliotheek van het ministerie van binnenlandse zaken.

“Na vier jaar procederen is het eindelijk gelukt”, zegt R. Vleugels van de Vereniging Voorkom Vernietiging, die voor 300 leden procedeert om toegang tot dossiers te krijgen. “Maar uiterst traag. Er krijgen slechts tien mensen per week inzage en er mag niets gekopieerd worden.”

Twee zaken interesseren Maas. “Ik wil weten wat de BVD tegen mijn moeder heeft gezegd toen ze vlak na de oorlog bij haar langskwamen om haar tegen mij te waarschuwen. En ik ben benieuwd naar de gang van zaken bij een baan in Dordrecht als lerares Duits, die ik in 1958 niet kreeg door tussenkomst van de BVD.” Maas was voor de oorlog verpleegster en lid van de CPN. In de Spaanse burgeroorlog verpleegde ze gewonden, en ze was actief lid van de vredesbeweging.

Uit de inzagebeschikking van de BVD weet Maas al dat ze juist de twee dossiers die ze zou willen zien, niet onder ogen krijgt. Het eerste omdat de veiligheid van de staat zich daartegen zou verzetten, het tweede omdat de BVD het bestaan ervan ontkent. Zij zal daarom bezwaar aantekenen bij de minister van binnenlandse zaken. Levert dit niets op, dan volgt een beroepszaak bij de Amsterdamse rechtbank.

De selectie is een gevolg van het nieuwe beleid van de BVD. De Raad van State besloot in juni vorig jaar dat verzoeken om inzage in BVD-materiaal voortaan getoetst moesten worden aan de Wet Openbaarheid Bestuur. De BVD verlangt dat verzoekers opgeven in het kader van welke 'maatschappelijke contexten' zij inzage wensen, waarna verzoeken individueel beoordeeld worden.

Maas mocht de documenten inzien samen met haar dochter, een bekende én juridisch begeleider J. Vleugels. Na een kwartier kwam Vleugels naar buiten. 48 pagina's over de periode 1947-1982 had hij geteld. Alles was “vers gekopieerd, om te voorkomen dat je aan de papierkleur iets af kunt lezen over de ouderdom ervan.” Volgens Vleugels was Maas verbaasd over de gedetailleerdheid van de informatie in het dossier. “De kleinste bijeenkomsten komen er in voor en soms ook wat ze daar gezegd heeft”, aldus de jurist. “En ze heet af en toe 'Jopie' in de rapporten. Ze was blijkbaar een bekende geworden voor de BVD.”