Onderwijs moet boek opendoen voor ouders

ZOETERMEER, 14 JULI. Met ingang van 1 augustus 1997 moeten alle basis- en middelbare scholen elk jaar in een schoolgids die speciaal is geschreven voor ouders, verantwoording afleggen over hun resultaten.

Dit schrijft staatssecretaris Netelenbos (onderwijs) in haar nota over kwaliteitsbewaking op scholen. De nota is gisteren met instemming van het kabinet naar de Tweede Kamer gestuurd.

De schoolgids moet een soort consumentengids voor onderwijs worden. Aan de hand van onder meer scores bij de CITO-toets (afgezet tegen het landelijk gemiddelde), van het percentage zittenblijvers, gezakten en geslaagden en ook van het succes van leerlingen in de vervolgopleiding moeten ouders beter kunnen bepalen welke school bij hun kind past. Concurrentie zal scholen ertoe dwingen hun kwaliteit te verbeteren.

Behalve een schoolgids moeten scholen vanaf 1997 ook elke vier jaar een schoolplan opstellen met daarin hun onderwijskundige prioriteiten. Nu nog gebeurt dat in vijf verschillende documenten. Zowel schoolgids als schoolplan zal worden onderworpen aan de blik van de onderwijsinspectie.

Scholen zullen ook worden aangemoedigd elkaar te 'visiteren', om van elkaar te kunnen leren. Verder is er een wet in voorbereiding die voorschrijft dat elke school een klachtenregeling moet hebben.

De maatregelen zijn naar het idee van de staatssecretaris “noodzakelijk”, omdat scholen in het kader van de terugtredende overheid steeds meer vrijheden krijgen en meer en meer van elkaar gaan verschillen. Staatssecretaris Netelenbos in een toelichting: “Nu wij steeds meer aan de scholen zelf overlaten, moeten scholen ook zelf de zorg voor hun eigen kwaliteit op zich nemen. Daarvoor is een dialoog met de omgeving absolute noodzaak, en die met de ouders in het bijzonder. Die moeten meer invloed krijgen. Ik weet dat scholen dat moeilijk zullen vinden. Die vinden al gauw dat ouders onnodig veel noten op hun zang hebben. Maar onderzoek toont aan dat effectieve scholen nauwe relaties onderhouden met ouders. En uiteindelijk zullen diezelfde ouders weer prima ambassadeurs zijn voor de school.”

Pag.2: 'Overblijven kan bij ons'

Als het aan de staatssecretaris ligt, zullen in de schoolgids open en bloot facts and figures over de schoolprestaties vermeld staan naast “eerlijke informatie” over het schoolbeleid, het leerlingsvolgsysteem, en ook “banale dingen” als: 'bij ons kun je overblijven' en de vakantiedata die scholen zelf mogen vaststellen. Om de precieze inhoudsopgave van de gids te bepalen ontwerpen enkele scholen bij wijze van experiment alvast een gids.

Tot dusver ontgaan de verschillen tussen scholen de meeste ouders. Want al staat het iedereen vrij nu al uit het zogeheten schoolwerkplan de resultaten van een school af te lezen, in feite gebeurt dat maar zelden. Omdat domweg de meeste ouders daar niet van op de hoogte zijn, vermoedt Netelenbos, en het bovendien vaak “onverteerbare en onleesbare” kost is.

Netelenbos: “De praktijk is dat de meeste ouders zich bij hun schoolkeuze laten leiden door verhalen in de moskee, of in de supermarkt tijdens het boodschappen doen. Of ze zien een tram rijden met een wervende slogan en denken 'hé dat lijkt me wel wat'. Maar in feite weten ze niet waarin de basisscholen in de buurt van elkaar verschillen. Dat moet veranderen. Ouders moeten op meer inhoudelijke gronden kunnen kiezen.”

De staatssecretaris verwacht niet dat de strijd om de leerlingen nu harder zal worden. “Ik denk vooral eerlijker en objectiever. Ik kan me voorstellen dat scholen huiveren voor de concurrentie die dit met zich meebrengt, aan de andere kant kan dat heel gezond zijn en kan je er beter van worden. Scholen kunnen geen eilandjes meer zijn. Dat past niet meer bij de tijdgeest, bij de individualisering.”

Niet bekend

De meeste ouderorganisaties, de organisatie van schoolleiders en ook besturenorganisaties waren niet bereikbaar voor commentaar in verband met vakantie. S. Steen, directeur van de Vereniging van bijzondere scholen op algemene grondslag VBS, is niet onverdeeld gelukkig met de schoolgids. “Hoe deugdelijk informeert een CITO-toets ouders over kwaliteit? Bovendien: door de precieze inhoud vast te leggen, dreigt de overheid zich te bezondigen aan dirigisme. Verantwoording afleggen over schoolprestaties van leerlingen kan op onze school pas aan het eind van de rit.”