FBI-onderzoek naar 'supermarkt voor de wereld'

NEW YORK, 12 JULI. Een hooggeplaatste werknemer die voor de FBI werkt, een topman die president Clinton en senator Dole tot zijn vrienden rekent en ontslagname door de zoon van belegger Warren Buffett. Dat zijn de voornaamste ingrediënten van het onderzoek naar kartelvorming en prijsafspraken bij de Archer Daniels Midland Company (ADM), een Amerikaans landbouwproduktenbedrijf.

ADM, dat zichzelf 'supermarkt voor de wereld' noemt, is mikpunt van een grootscheeps antitrustonderzoek door de FBI. Volgens een toelichting van het bedrijf gaat het om een onderzoek naar prijsafspraken in de verwerkingsindustrie van maisprodukten. ADM is 's werelds grootste maisverwerker en een belangrijke speler op de soja- en meelmarkt. Mais wordt veel gebruikt om zoetstoffwen te maken. Het bedrijf had vorig jaar een omzet van 11,3 miljard en heeft 16.000 man in dienst.

Het federale onderzoeksbureau, dat zijn acties op 27 juni begon, heeft de hulp van Thomas Whitacre ingeroepen, een 38-jarige werknemer van ADM. Whitacre meldde zich drie jaar geleden bij de FBI met de suggestie om te helpen prijsafspraken te onderzoeken. De FBI nam dit aanbod dankbaar aan en heeft nu de beschikking over honderden band- en video-opnames van vergaderingen van ADM-werknemers en vertegenwoordigers over de hele wereld. Sommige werden gemaakt via het hi-tech-attachekoffertje van Whitacre.

Voordat de betrokkenheid van de FBI-infiltrant Whitacre, tevens hoofd van de BioProducts-afdeling, naar buiten kwam, nam Howard Buffett, zoon van belegger Warren Buffett, vorige week ontslag omdat hij het niet eens was met de wijze waarop ADM reageerde op het onderzoek. De jonge Buffett was de assistent van ADM-topman Wayne Andreas en een belangrijke schakel in de contacten met beleggers en analisten.

De topman van ADM is Wayne Andreas, chairman en chief executive officer van het bedrijf. Hij is gul met zijn politieke contributies aan zowel democraten als republikeinen. De 77-jarige topman heeft in de afgelopen vijftien jaar via zijn eigen stichting, zijn bedrijf en zijn Politional Action Committee (PAC) in totaal 1,7 miljoen dollar aan de democraten geschonken en 2,3 miljoen aan de republikeinen. Vooral senator Dole profiteerde van Andreas' gulheid. Dole heeft ook in 1982 een appartement gekocht van Andreas in een complex waarvan hij de eigenaar is.

Andreas wordt gezien als de machtigste man buiten Washington in de landbouwsector. Hij profiteert indirect van subsidies op landbouwprodukten als mais en graan, omdat hij ethanol en zoetstoffen maakt. Mais is een van de belangrijkste grondstoffen daarvoor. Clinton wil landbouwsubsidies in de VS beperken of afschaffen en Andreas is daar fel tegen.

Buffett junior is lid van de raad van bestuur van Berkshire Hathaway, het beleggingsfonds van zijn vader. Dat fonds heeft bijna 8 procent van Coca Cola in handen en Warren Buffett is daar lid van de raad van bestuur. Coca Cola is een belangrijke afnemer van zoetstoffen voor zijn verschillende dranken.

De raad van bestuur van ADM moest in de Wall Street Journal lezen over het onderzoek dat gaande is. In elk geval een van de leden, Harvardhoogleraar Ray Goldberg, was daar nogal verbolgen over. Volgende week woensdag heeft een bestuursvergadering plaats waar Andreas het een en ander kan uitleggen. De raad van bestuur van ADM bestaat uit 16 personen en vier daarvan heten Andreas. Verder hebben onder meer Brian Mulroney, voormalig premier van Canada en Margaretta Rockefeller, weduwe van de voormalige vice-president Nelson Rockefeller, zitting in het bestuur.

    • Lucas Ligtenberg