Een uitstapje naar de werkelijkheid; Over toneel, drama & elders...

- Bob! Bob, er is iemand aan de deur!

- Zo laat nog?

- Het is dringend, zegt

-ie. Hij wil weten waarom we zo weinig over toneel praten.

- Alsof we niks anders aan ons hoofd hebben.

- Dat zei ik ook al, maar hij bleef volhouden. Wat moet ik doen? Zal ik zeggen dat het een luxe

-probleem is?

- Ja, da's goed. Als

-ie maar weggaat.

- (...) Bob!

- Ja.

- Hij gaat niet weg. Hij zegt dat

-ie het ermee eens is, maar toch wil

-ie graag weten waarom toneel geen discussie meer uitlokt. Of het er misschien aan ligt dat Albee en Ibsen te veel worden opgevoerd?

- Wie?

- Albee en Ibsen?

- Jaja, dat zou best 'ns kunnen.

- Bob, daar heeft die man niks aan. (...) Wacht even, hij geeft een voorbeeldje. Of drie 'Virginia Woolfs' per seizoen kunnen volstaan?

- Vind ik wel, ja. Is meer een logistieke kwestie, maar wat moeten wij daarmee?

- Is

-t

-ie het ook mee eens, maar of wij dan wel zijn statement willen bevestigen, dat toneel niet langer spraakmakend is.

- Vraag eens of hij in staat is dat omslagpunt te traceren.

- (...) Hij wil liever geen wedervragen, maar toch moet hem van het hart dat toneel vroeger veel spraakmakender was.

- Hoe oud is die man?

- Ik schat hem een eindje in de vijftig.

- O, die generatie.

- Welke generatie?

- De Generatie Tomaat.

- Bob!

- Sorry, Ad.

- Geeft niet, schat, maar weet wat we hebben afgesproken.

- Jajaja. Ik wilde alleen zeggen dat het waarschijnlijk iemand is, die alles al heeft meegemaakt in het theater. Vraag 'ns of

-ie erbij was in '69?

- (...) Ja, hij was erbij, maar hij heeft niet gegooid.

- Niet? God, wat slap! En dan nu wel een discussie willen aanzwengelen!

- (...) Hij zegt dat we geen oude koeien moeten aanboren.

- Dat hebben we gezien, met die koeien. Von'k niks an. Ik hou sowieso niet van broeierige boerendrama's. Ik weet nooit goed met wie ik me moet identificeren. Nee, dan vond ik dat met die herdershonden beter. Dieren blijven tenminste natuurlijk op het toneel. Zeg dat maar tegen hem. En trouwens, toen hebben we aardig lang nagepraat.

- Ja, over het maakproces.

- Nou, dat telt toch ook. Het kunstje erachter is ook van belang. Ik vond trouwens dat die hondentrimmer een beter verhaal had dan die regisseur.

- (...) Of we geen recente voorbeelden hebben? En hoe lang wij nagepraat hebben over Ecstasy? Weet jij dat nog, Bob? Was dat die voorstelling met Joop Admiraal?

- Ja.

- Hoe lang hebben wij toen nagepraat?

- Weet ik niet meer. We zijn direct naar huis gegaan, omdat ik moe was

- nee, jij wilde per se die film met Robert de Niro zien, ja zo was het! Jij wilde die film zien.

- Welke film?

- Nou, over die slaapziekte.

- Awakenings?

- Ja.

- Geweldige film, zoals hij die zieke man neerzette met... O Bob, die man wordt ongeduldig. Hij dringt aan op een paar statements van onze kant. Om het Nationale Toneeldebat op gang te helpen.

- Wat voor statements?

- Maakt niet uit, als je d'r maar een uitroepteken achter kan denken, zegt

-ie.

- Goed. Noteer: 1. Theaterpubliek wordt tegenwoordig nog maar zelden gefouilleerd op tomaten! Nee, wacht: dat kan iets pittiger. 1. Publiek dat zonder tomaten de zaal betreedt is patat

-publiek! 2. Respect voor Kunst is grenzeloos! 3. Respect voor grenzen is kunstmatig! 4. Matige Kunst is... geen Kunst! 5. Cultuur waar patatpubliek de overhand heeft, leidt in de regel tot mayonaise

-cultuur! Zo, en als jij nou de morfine aanreikt.

- Asjeblieft. Doe je het zelf?

- Ja.

- (...) Wacht even, ik geloof niet dat die man er iets mee kan. Hij schudt z'n hoofd. Hij vindt het niks.

- Hoezo Nix? Daar kan ik kwaad om worden. Zie je wel, hij doet het zelf ook. Hij deelt mij ook in, verdomme. Zeg hem dat ik niet van de Patatgeneratie ben. Zeg hem dat!

- Bob, rustig! Wij hadden toch afgesproken dat we daar niet aan mee zouden doen.

- Ja maar...

- Wij doen daar niet aan mee. Punt uit. (...) Zo, ben je gekalmeerd? Zeg Bob, wat denk jij? Is het toneel minder geworden?

- Minder wàt? Formuleer nou 'ns wat preciezer.

- Eh... spraakmakend.

- Omdat de Grote Gemene Deler waarover nagepraat zou kunnen worden dit seizoen ontbreekt, ach kom. Toneel is juist méér geworden en het is jammer dat niet iedereen daar tegen kan.

- Waartegen?

- Dat het toneellandschap zo divers is. Ja, en die hang naar het spraakmakende is allemaal te herleiden tot nostalgie, vertroebeld terugblikken op die spaarzame momenten dat we in de schouwburg een brok in de keel hebben ervaren en er eindelijk iets van binnen in werking was gesteld. Geënsceneerde drama's die moeten bewijzen dat we nog in staat zijn ons te laten raken. De clochard op de hoek, daar lopen we met een boog om heen, maar gezeten op rij vier schiet, bij het aanzien van die twijfelende pias met die aangevreten schedel, ons gemoed vol. Wonderlijk fenomeen. Tja, de overschatting van het gedramatiseerde woord kent geen grenzen. Belangwekkende voorstellingen, ik heb er nooit in geloofd. Ook niet toen ze er waren.

- Eh... dat snap ik niet. Hoe zit dat dan met dat stuk van die Belgen, dat je vorige maand gezien hebt, dat vond je toch... onderhoudend.

- 'Knoeien met koeien', 'Spelen met kamelen' en dan nog 3000 varianten. Juist niet. Dat was nou echt wat je noemt een ouderwets kutstuk, maar die moeten er ook zijn. Lang leve de diversiteit!

- Goh, en ik maar denken dat je het spraakmakend vond?

- Ja, vooraf.

- Hoezo vooraf?

- Nou, die groep kennende was ik ervan overtuigd dat ze het écht zouden doen met kamelen. Maar het was allemaal weer praten over. Toneel is altijd praten over! Dat is zo vermoeiend en dan krijgen wij ook nog eens het verwijt dat we na afloop niet lang genoeg napraten.

- Ik geloof dat die man meer bedoelt dat wij

- het publiek

- ons niet laten raken.

- Niet laten raken? Hoe komt

-ie daar bij? Ik heb me rot geërgerd. Als ik naar de schouwburg ga en er wordt een stuk gespeeld, dat 'Wippen met kippen' heet, dan verwacht ik op het toneel een gesoigneerde pluimvee

-stapel te zien waarmee op bestiale wijze de liefde wordt bedreven, maar ik heb verdomme geen beest gezien. Niks! Alleen acteurs met dat sappige Vlaams waar iedereen in Holland voor schijnt te gaan: 'Ik zie je graag. En jij? Zie je mij ook graag?'

- 'Ja, ik zie jou ook graag.'

- 'Als jij eens wist, hoe graag ik jou zie, nou dan...' 'O, vertel 'ns hoe graag jij mij ziet!' en dan beginnen ze weer van voren af aan. Bah, ik kan er niet tegen, tegen dat slappe gezever over liefde.

- Als ik het zo hoor, was het meer een stuk voor mij. Waarom heb ik het niet gezien?

- Jij wilde niet mee vanwege de titel.

- Da's waar ja, 'Pijpen met gieren' zei me in eerste instantie niet zoveel, maar als ik had geweten dat het gewoon over liefde ging.

- Wees gerust, Ad. Je hebt niks gemist. Het was een puberaal hetero

-stuk zonder dieren en daar tussendoor huppelde zo'n lange sladood die droomde van seks met twee vrouwen. Nou, dat is vernieuwend! Nee, dan heeft die Rijnders toch gelijk. Vervelend om toe te geven, maar hij heeft gelijk die Rijnders: Er is ontiegelijk veel toneel, maar het drama is elders. Ja, allemaal 'Grootheidswaan op staatskosten.' Is toch zo? Als je naar het theater gaat, mag je best bloed uit de kraan verwachten of een brandende cameraman. Had ik inderdaad nog niet eerder gezien, een brandende cameraman op het toneel. Aangrijpend en spraakmakend tegelijk, maar toch betrapte ik me zelf erop dat ik dacht: 'Hoe doen ze dat nou? en 'Is zo'n acteur wel goed verzekerd?' Waarom rijzen die banale vragen in mijn hoofd op? Waarom voel ik niks op zo'n moment? Is dat louter de schuld van de regisseur? Waarom moet... Au!

- Wat is er, Bob?

- Au, godverdomme!

- Bob? Gaat het?

- Hmmm...

- Bobbie?

- Hmmm...

- Zal ik je kussen even opschudden?

- Ja

-aa.

- Zo beter?

- Ghhhm...

- Zal ik er nog een kussentje bij doen?

- Gggflm...

- Wat zeg je?

- Gjkief.

- Ja, jij ook. Jij bent ook lief. Gaat het weer een beetje?

- Ehhm, gkhjhou.

- Ik ook. Ik hou ook van jou. Kom, pak me stevig vast. Ik ben bij je. (...) Bob, wat doen we met die man?

- Wàt? Staat

-ie er nog?

- Ja en hij wil weten hoe vaak wij per seizoen troost putten uit een voorstelling?

- Wat een vraag. Wij hebben toch elkaar? Waar hebben wij dat toneel voor nodig? Om ons overzicht te verliezen en na anderhalf uur beklemd en stuurloos naar buiten te stappen? Om het journaal te begrijpen? Om het drama elders beter aan te kunnen voelen? Om te horen wat een Bosnische jongen als Mirad doormaakt? Wat al die denkbeeldige Mirads moeten ondergaan? Om de hiaten van onze fantasie aan te vullen? Omdat, omdat wij ons niet kunnen of willen voorstellen hoe zij daar, en wij hier... Verdomme, zie je, nou raak ik zelf de draad kwijt. Bah, ik wil helemaal niet praten over toneel en elke keer trap ik er weer in. Het Theater van de Troost! Jezus, en dan al die mensen die troost putten uit de gedachte dat ze na hun dood hun nieren kunnen doneren aan de harteloze mensheid!

- Bobbie!

- Dat is de schraalste troost, vind je niet, dat is drama!

- (...) Wil je een tissue?

- Nee, het gaat wel.

- (...) Wat doe jij eigenlijk met je nieren?

- Heb ik nog niet over nagedacht. Wil ik niet over nadenken. Het enige wat ik na vandaag zeker weet, is dat ik geen zwarte doos wil.

- ???

- Ja, gewoon cremeren lijkt me toch het fijnste.

- Bob, alsjeblieft. Ik kan hier niet zo goed tegen. Ik weet dat ik flink moet zijn, net zo flink als jij, maar...

- Kijk 'ns of ie er nog staat.

- (...) Hij is weg!

- Mooi.

- O, shit!

- Wat?

- Hij heeft een vragenlijstje onder de deur geschoven. Hier: 1. Verdienen de toneelmakers een pak slaag? 2. Af en toe een uitstapje naar de werkelijkheid, zou dat geen kwaad kunnen? 3. Is het publiek braaf geworden? Zoja, waarom laat u zich niet meer raken? Zoniet, waarom wilt u er niet meer over praten?

- Waarom zegt

-ie niks over de rol van de media?

- Bob! Die man is zelf van de krant. Hij kan toch moeilijk zijn eigen...

- Hé Ad, daar schiet me iets te binnen. Die man aan de deur, dat was toch niet die journalist die jaarlijks zo breeduit z'n alternatieve lijstje voor het Theaterfestival publiceert?

- Wie?

- Straks organiseert

-ie nog z'n eigen Festival.

- Wie bedoel je?

- Dat stemmingmakertje die ze onlangs een blauw oog hebben geslagen.

- Wie dan?

- 't Is jammer dat ik zo slecht in namen ben.

- Wie hebben ze een blauw oog geslagen, Bob? Wie?

- Een re

-cen

-sent!

- Een landelijke?

- Ja.

- Goh. Waar dan?

- In de Nes!

- En daar gebeurt nooit wat?

- Nee, dat dacht die criticus ook. Mooi dat

-ie juist daar klappen kreeg.

- Van wie dan?

- Weet ik niet. Een of andere acteur uit de vrije sector.

- Goh, typisch.

- Wat?

- Dat ik daar niks van gehoord heb. Was het geen rel?

- Mwoah.

- Zoiets hoort toch een rel te zijn.

- Om je gerust te stellen, Ad, het stond op de voorpagina. Is trouwens de enige keer dat toneel de voorpagina gehaald heeft dit jaar. Er zijn inderdaad wel 'ns betere jaren geweest. Niks geen vrouwen die Beckett doen, niks geen acteurs die in het riool kruipen om een uitvoering te ensceneren... Tja, wat dat aan gaat was het inderdaad een mager jaar. Rellen blijven toch de krenten in de pap, de toneelbrij... Hé Ad, wat doe je? Ad, blijf hier. Niet weggaan! Ik wil niet dat je weggaat.

- Sssst Bob. Rustig. Ik ben er weer. (...) Ik dacht net: misschien hadden wij toch naar zo'n Faecaliën

-drama moeten gaan?

- Wat? Terwijl het er bij mij dun uitloopt!

- Sorry.

- Geeft niet, Ad.

- Gek, ik moest er ineens aan denken. Komt door die foto van dat stuk, met al dat bloed en nu ik jou hier zo zie liggen, dacht ik...

- Wat?

- Laat maar!

- Nee, wat dacht je precies?

- Ik eh (...)

- Niet huilen, Ad.

- (...)

- Maar als je echt zo nieuwsgierig was, had je toch met Frans kunnen gaan.

- Daarom huil ik niet.

- Weet ik. Begrijp ik, maar ik bedoel... je moet toch verder, Ad. Waarom niet met Frans? Je zou met hem samen...

- Onzin. Je weet toch hoe Frans is. Die krijg je met geen stok naar het theater. Die zweert bij ballet.

- Hughjl..

- Ik zal 'ns aan Frans vragen of er bij ballet veel nagepraat wordt. (...) Bob, wat is er? Waar denk je aan? Wat kijk je raar?

- Wggglhm...

- Heb je pijn?

- Xgxgx...

- Zal ik de kussens even opschudden? Bob? (...) Bobbie? Niet weggaan! Niet...!