Afschrikking is niet gebaat bij nucleaire proeven

PARIJS. Het besluit van de Franse president Chirac haast te maken met acht kernproeven heeft woedende reacties uitgelokt van niet-nucleaire landen in het algemeen en van de landen in de Stille Zuidzee in het bijzonder. Het heeft eveneens tot onbehagen geleid onder Franse bondgenoten, terwijl er ook een behoorlijke discussie in Frankrijk zelf is.

Aanhangers van nucleaire afschrikking zeggen dat kernproeven nodig zijn om de geloofwaardigheid van de Franse strategische strijdkrachten. Critici van de proeven, die gevoeliger zijn voor internationale samenwerking, vrezen dat ontwapening en nonproliferatie kunnen worden ondermijnd. Zij beweren dat er in de nieuwe strategische context voor nucleaire afschrikking weinig plaats is.

Maar de aanhangers van nucleaire afschrikking zouden ook rekening moeten houden met de mogelijkheid dat hervatting van de proeven contraproduktief kan zijn. Wordt het Franse vermogen tot afschrikking werkelijk bedreigd zonder kernproeven?

Charles de Gaulle had gelijk toen hij een groot schandaal trotseerde door Frankrijk uit te rusten met een nucleair arsenaal dat het land ook vandaag nog onafhankelijkheid en veiligheid garandeert. De Westerse bondgenoten erkenden uiteindelijk de positieve rol die Frankrijks strategische strijdkracht in de Europese veiligheid speelt. Vandaag de dag gaat het niet om het aanleggen, maar om het perfectioneren van een arsenaal. De echte kwestie is of de technische voordelen die nieuwe kernproeven verschaffen opwegen tegen hun buitensporige politieke kosten.

Het probleem betreft niet de ecologische schade die de proeven veroorzaken. Verschillende nationale en internationale wetenschappelijke missies hebben het atol Mururoa bezocht en verklaard dat de effecten van de proeven verwaarloosbaar zijn. Het probleem ligt elders, grotendeels buiten de Stille Zuidzee. Want hoewel de felste bezwaren komen van Nieuw-Zeeland en Australië, zijn - voor Frankrijk - die van de zijn Westerse bondsgenoten het meest schadelijk; deze zouden tot diplomatiek isolement kunnen leiden.

Er zijn nog meer ernstige problemen. De beslissing om de kernproeven te hervatten is een welkom geschenk voor de tegenstanders van afschrikking. De grote pacifistische golven van de jaren tachtig zijn nu bedaard. Maar hervatting van de proeven zal leiden tot een permanent anti-nucleair tribunaal van de publieke opinie.

Sinds het einde van de Koude Oorlog is de afschrikking het slachtoffer geworden van gebrek aan legitimiteit. Het is voor de voorstanders van afschrikking essentieel niets te doen dat het concept zelf ondermijnt. Maar de hervatting van de proeven zal de kritiek op nucleaire problemen in algemene zin aanwakkeren.

Dergelijke kritiek zal niet ophouden met beëindiging van de proeven volgend jaar. Terwijl vooruitgang is geboekt op het terrein van de toekomstige coördinatie tussen Franse en Britse strijdkrachten - en de vorming van een Europese defensie-eenheid - zal de hervatting van de proeven in West-Europa een nieuwe anti-nucleaire golf losmaken die waarschijnlijk zowel nucleaire proeven als nucleaire afschrikking zal veroordelen zonder onderscheid te maken.

Aldus leidt hervatting van de proeven niet tot versterking van het Franse vermogen tot afschrikking, maar tot aantasting van de politieke levensvatbaarheid ervan. Wil het Franse concept van afschrikking effectief zijn, dan moet het bescheiden zijn. Als Frankrijk overdreven arrogant doet, zal het snel op de vingers worden getikt. Met het oog op twijfelachtige technisch voordeel, neemt Parijs aanzienlijk strategische risico.

De hervatting van de proeven zou ook een verandering van de doctrine kunnen verbergen. Want hoewel sommigen alleen voor proeven zijn om de technische betrouwbaarheid van het systeem op peil te houden, hopen anderen te komen tot de perfectionering van nucleaire wapens van extreem grote precisie.

Als Frankrijk dergelijke wapens van grote precisie nodig heeft, zouden die in geen geval moeten worden uitgerust met kernkoppen. Want dan vervangt men het concept van afschrikking voor een offensief nucleair arsenaal. Tot nog toe waren de Franse nucleaire wapens ontworpen om een kernoorlog te voorkomen, niet om die te winnen.

© International Herald Tribune