'Een piercing staat aangekleed'; De navel als topper

Op straat zijn ze steeds vaker te zien: mensen met een oorbel in hun neus, een ringetje door de wenkbrauw, of de oren vol zilver. Piercing is een hype. Sommigen beperken zich niet tot de dagelijks zichtbare lichaamsdelen: ook tepels en genitaliën beslaan het veld van de piercee. Wat bezielt duizenden mensen om moedwillig een gat in hun lichaam te laten prikken?

Hoe voelt het om gepierced te worden? Doet het pijn? Voel ik me een ander mens erna? Met gierende zenuwen en een vriendin in mijn kielzog voor de moral support stap ik over de drempel van tattoo- en piercingshop 'SkinArt' in Utrecht. Het doordringende geluid van een tatoeage-naald vult de winkel. Frans, de piercer, heeft ontelbare tatoeages op zijn armen en praat een beetje met dikke tong. Ik zie zijn tongpiercing glinsteren. Nu ik nog, maar dan een halve meter lager.

Terwijl Frans uitleg geeft nestel ik me in de grote tandartsstoel. Bij de aanblik van de holle piercingnaald en de navelklem, die de huid plat maakt om het prikken te vergemakkelijken, voel ik me ineens niet meer zo zeker van mijn zaak. Doorzetten maar. De navelklem wordt op mijn huid gezet. Ik doe mijn ogen dicht en probeer ergens anders aan te denken. Plotseling voel ik een nare pijn door mijn buik trekken en het wordt zwart voor mijn ogen. Maar even plotseling als de pijn kwam, is het weer verdwenen. Ik til mijn hoofd op en kijk gebiologeerd naar beneden. In het licht glinstert een klein zilverkleurig ringetje met een bolletje in het midden. Ik steek mijn pink erdoor. Verbaasd kijk ik omhoog: 'Is dit alles?'

Piercing evolueerde halverwege de jaren tachtig van een schimmig ondergronds fenomeen tot een modetrend. Inmiddels zijn er in Nederland circa vijftig piercingshops, de 'thuiswerkers' niet meegerekend. Gemiddeld is men 125 gulden kwijt, piercings in het gezicht en zonder verdoving zijn vaak enkele tientjes goedkoper. De kosten worden vooral bepaald door het sieraad: standaard worden ringetjes of staafjes van chirurgisch staal gebruikt, wat de minste kans geeft op ontstekingen. Vervolgens staat de piercee een aanzienlijke genezingstijd te wachten: van vier weken voor de tong, tot negen maanden voor de navel.

“Het is de uitdaging: durf ik dat of niet, je weet niet hoeveel pijn het zal doen en hoe het zal staan”, zegt Bernadette Neelissen (35) uit Rotterdam, journaliste. Ze liet vorig jaar een oorbel in haar neusvleugel plaatsen. “Zonder verdoving deed het behoorlijk zeer, maar het was wel te verdragen. Het ging pas echt pijn doen toen de piercing ontstoken raakte omdat ik er met vieze vingers aan had gezeten.” Onlangs nam ze een tweede piercing: een ringetje door de wenkbrauw. “Eigenlijk heb ik moeite met volwassen worden”, verklaart ze haar keuze. “Die kinderlijke 'ik ben lekker stout' gedachte is voor mij een belangrijk aspect. Bovendien is piercing ontegenzeglijk erotisch.”

'Tattoo Bob' Moelker (50) uit Ridderkerk breidde vier jaar geleden zijn zaak 'Tattoo Bob Body Art' in Rotterdam uit met piercing. Zondag 16 juli pakt hij het grootschalig aan met een Mega Piercing Marathon. Bob wil een wereldrecord vestigen voor het Guinness Book of Records. Voor 25 gulden entreegeld kan men zich laten piercen 'zolang de voorraad strekt en het vlees gewillig is', zo vermeldt de uitnodiging.

In zijn zaak aan de Rotterdamse Pleinweg laten jaarlijks “duizenden” zich piercen. De navel is de grote topper, daarna volgt de wenkbrauw. Een kleine honderd mensen vragen om een piercing in de genitaliën. Dat kost aanzienlijk meer: 200 tot 500 gulden. Mèt verdoving, hoewel Moelker geen arts is en dus officieel niet mag injecteren. “Het is maar een druppel en er is geen enkel risico. De hele dag een arts in de zaak is financieel niet haalbaar, en ik kan het zelf”, zegt Moelker.

Svenne Oppelaar (17) uit Alphen aan de Rijn heeft zich net door Bob laten piercen. Trots toont ze haar navel, waar een zilverkleurig ringetje in prijkt. “Ik heb het aan mijn vriend gevraagd als cadeau voor mijn achttiende verjaardag”, zegt Svenne. Vriend Wouter knikt instemmend als ze benadrukt dat deze piercing niet ordinair is, maar juist apart en 'aangekleed' staat. Esther (19), een tweedejaars studente MEAO uit Delft, kijkt gespannen toe terwijl Bob de schouder van een man tatoeëert. Ze wil een navelpiercing omdat 'dat nog te verbergen is'. Praktisch al haar vriendinnen zouden zo'n piercing hebben. “Het is net zoiets als oorbellen schieten”, aldus de studente.

De piercing-trend wordt nauwlettend gevolgd door R. Coutinho, hoofd sector volksgezondheid en milieu bij de GG & GD in Amsterdam. De GG & GD vroeg in 1993 aan huis- en huidartsen in de regio of zij complicaties hadden gezien bij piercings. Er werden 27 complicaties gemeld. Het gros besloeg infecties en ontstekingen, die effectief waren bestreden. In één geval was er een ernstige infectie met de bèta hemolitische streptocok groep A, in de volksmond bekend als de 'vleesetende bacterie'. Door tijdig medisch ingrijpen bleef het leven van de patiënte gespaard. Sinds enkele jaren heeft de GG & GD hygiënische richtlijnen opgesteld voor piercingshops. Shops die de GG & GD hierom vragen, krijgen regelmatig een verpleegkundige over de vloer. Deze geeft adviezen en checkt zaken als de inrichting en het werkmateriaal.

Coutinho wil piercing niet verbieden. “Dan gaat men ondergronds werken en is er helemaal geen controle meer mogelijk. Het enige wat wij kunnen doen, is de piercers adviseren. Wij zijn niet gelukkig met de situatie, maar wij nemen geen enkele verantwoordelijkheid voor de risico's en slordige ingrepen. De GG & GD is tenslotte geen keuringsdienst van waren”, aldus de arts.

Intussen hanteert Bob als een gewiekst zakenman de draagbare telefoon en dreunt steeds hetzelfde verhaal op over de kosten en mogelijkheden van piercing. Per dag krijgt hij 200 tot 300 telefoontjes, variërend van “mensen die slechts informatie willen, tot kinky lui die perverse vragen stellen over genitaalpiercing”, aldus Bob.

Karin (34) is naar eigen zeggen niet kinky, maar heeft wel om 'het erotisch genot' vorig jaar beide tepels, en vanmorgen haar clitoris door Bob laten piercen. Telefonisch wil ze niet meer kwijt dan haar voornaam en beroep, huisvrouw. Ze kwam op het idee door een televisieprogramma, waarin ze een vrouw met tepelpiercings zag. “Ik heb het opgenomen op de video en telkens bekeken: uiteindelijk heb ik de knoop doorgehakt”, vertelt ze. “Ik vind het erg erotisch, en mijn vriend kickt er op.” In hetzelfde programma zag ze ook een clitorispiercing. Na overleg met haar vriend nam ze de beslissing die ook te laten zetten. “Tja, de seksuele drift gaat ermee omhoog, laten we eerlijk wezen. Ik ben niet op seks belust”, haast ze zich te zeggen, “maar dat vind ik wel een belangrijk aspect.” Hoewel de laatste piercing nog maar een paar uur oud is, heeft Karin al een volgende in gedachten: “Ik wil ooit nog twee ringetjes door mijn schaamlippen.”

Een doordeweekse middag bij Tattoo Bob lijkt een oefening voor het marathon-evenement: in enkele uren tijd laten zes mensen zich piercen, voornamelijk in de navel. Zo ook een jonge moeder. Haar man en kind en een zwangere vriendin kijken toe. Op de vraag van Bob of zij ook zo'n piercing wil, reageert de zwangere vrouw ontkennend. “Ach joh, dan kun je bij de geboorte de navelstreng eraan vastmaken, dan leert de kleine meteen bungy-jumpen”, zegt Bob. “Wie is de volgende?”