De watervlugge zeepbellen van glaskunstenaar B. Frijns

Tentoonstelling: Bert Frijns - Glas. T/m 3 sept. Haags Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41 in Den Haag. Di t/m zo 11-17u. Cat ƒ 34,50. Verkooptentoonstelling Bert Frijns bij Galerie Rob van den Doel, Anna Paulownalaan 105a in Den Haag. T/m 30 juli. Wo t/m zo 10u30-17u

Een grote, transparant glazen kelk zweeft boven een vloer van doodgewone grijze betontegels. De kelk is geraffineerd opgesteld, aan het einde van een nogal donkere gang in het Haags Gemeentemuseum. Met zijn opening gastvrij naar de naderende bezoekers gericht, weerspiegelt hij de lampen in de zaal en het venster in het Berlage-gebouw. De associatie met een enorme zeepbel is onontkoombaar. Maar de vaas van Bert Frijns, die zijn recente glaskunst in Den Haag presenteert, zweeft natuurlijk niet en houdt contact met de vloer via een miniem steunpunt dat nauwelijks zichtbaar is.

Bert Frijns (1953) voltooide in 1978 de beeldhouwersopleiding aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Daarna volgde hij bij hetzelfde instituut twee jaar de studie Werkgroep Glas. Het geeft geen goed beeld van zijn werk om Frijns simpel een beeldhouder-in-glas te noemen. Dat klinkt te zwaar, te massief voor zijn ijle, pure kommen en cilinders.

Het materiaal is overigens prozaïsch: platen vlakglas die de glashandel verkoopt. Frijns zet zo'n plaat op een ring en verhit beide in een oven tot een temperatuur van 580-900 graden celcius. Al naar gelang dikte en afmeting van de plaat wordt het glas tijdens dit verhittingstraject week en zakt uit tot een druppelvorm. Dan, op het juiste moment, grijpt Frijns in. Hij duwt, hij buigt, hij vervormt en hij ondersteunt de weke massa. Het glas komt gemanipuleerd uit de oven waarna nog allerlei bewerkingen moeten gebeuren zoals slijpen en polijsten.

In 1987 organiseerde Boymans-van Beuningen een overzichtstentoonstelling van het glas van Bert Frijns. In de acht jaar daarna heeft de kunstenaar zijn repertoire verdiept en uitgebreid. Het glas was altijd al ongekleurd. Bij het vroegere werk bracht hij soms een fijnmazig patroon aan van gezandstraalde geometrische figuurtjes. Dat gebeurt nu niet meer. De objecten zijn óf helemaal transparant óf - en dan bezitten ze iets meer 'volume' - helemaal gezandstraald. Wat wél bleef, is Frijns' fascinatie voor het samengaan van glas en water met hun gemeenschappelijke doorzichtigheid en hun vermogen licht te weerkaatsen. En ook bleef hij de combinatie van glas en steen trouw. Steeds grotere schalen die alleen in schijn soepel en plooibaar zijn, hebben de steun nodig van een donkere granieten sokkel die verhindert dat het glas tot een plas vloeistof desintegreert.

Heel verrassend en nieuw zijn de 'cilinders' en 'spiralen'. Bij de cilinderreeks Recht, scheef, schever bestaat er geen hoogteverschil tussen de drie elementen, maar de doornsede van dit drietal neemt evenredig toe met hun 'scheefte'. Hier is goed te zien - over begrijpen praten we niet - welke invloed een tien graden hogere temperatuur op de cilinders heeft uitgeoefend: hoe warmer, hoe schever. Voor de nieuwe spiralen borduurde Frijns door op zijn eerdere dubbelvormen, twee perfect in elkaar passende kommen. Het aantal exemplaren is nu uitgebreid tot vijf of acht. De kommen passen op 'natuurlijke' wijze in elkaar doordat hun bodem smaller wordt. Hun rand is niet gelijk van dikte en dat maakt dat de stapel van (scheve) kommen door de weerkaatsing van het licht de indruk geeft van spiralen.

In de maand juli houdt Rob van den Doel in zijn galerie een verkoopexpositie van het glas van Frijns (prijzen van ƒ 1.650 tot ƒ 11.750). Op tafels met zeildoek gedekt (Frijns' objecten voelen zich overal thuis: op beton en op zeildoek) staan ook iets oudere voorbeelden, onder meer de 'pakketjes' van omkrullende plaatjes glas. Meestal zijn de objecten hier kleiner dan die in het museum, met uitzondering van een gloednieuwe ovale kom met een golvende rand. De ingreep van de maker is ook hier bedrieglijk minimaal. Aan de zakkende glasmassa is even een ferm halt toegeroepen. Met een rechthoekig instrument is het hete glas plaatselijk ondersteund. De reusachtige schaal draagt voortaan het merkteken van de kunstenaar: Frijns was hier.

    • Hetty Terwee