PvdA'er: blanco-stemmer serieuzer nemen dan krasser

DEN HAAG, 12 JULI. Blanco stemmen moeten weer apart worden geregistreerd en niet op een hoop worden gegooid met andere ongeldige stemmen, zoals sinds 1989 gebeurt.

Dit vindt het Tweede-Kamerlid P. Rehwinkel (PvdA). Volgens Rehwinkel bestaat er een wezenlijk onderscheid tussen kiezers die wel naar het stemhokje komen maar daar uit protest tegen de politiek een blanco formulier invullen, en stemmers die het formulier doorkrassen of verscheuren. “De blanco-stemmer vertegenwoordigt een andere categorie onvrede dan mensen die hun stemformulier doorkrassen. We hebben de neiging om te denken dat alle ongeldige stemmen van idioten afkomen, maar ik wil de blanco-stemmer serieuzer nemen”, verklaart Rehwinkel desgevraagd. Volgens hem zijn het vooral oudere kiezers die uit burgerplicht wel stemmen maar met de blanco stem hun protest tegen de 'politiek' willen laten horen.

Rehwinkel ziet vooral in de recente referenda aanleiding voor een aparte registratie van blanco stemmen. Bij sommige referenda zoals vorige week in Amersfoort over de winkelsluitingstijdenwet, wordt de kiesdrempel niet gehaald waardoor de raadpleging ongeldig wordt verklaard. Door blanco stemmen apart te registreren en geldig te verklaren krijgt het referendum meer kans, aldus Rehwinkel, zelf een verklaard voorstander van deze vorm van volksraadpleging. “Het kan zijn dat mensen bij zo'n gelegenheid blanco stemmen omdat ze het toejuichen dat er een referendum wordt gehouden, zonder dat ze een uitgesproken opvatting over het onderwerp zelf hebben. Ook die groep moet je serieus nemen”, aldus Rehwinkel.

Rehwinkel, oud-medewerker van minister Ritzen en voor zijn fractie woordvoerder staatkundige vernieuwing, wil zich binnen het parlement sterk maken voor een terugkeer van de praktijk van voor 1989 toen blanco stemmen apart werden geregistreerd. Als gevolg van een vereenvoudiging van de Kieswet werd die aparte registratie toen afgeschaft.

Volgens Rehwinkel vormde het aantal blanco stemmen in de jaren tachtig, toen deze categorie nog wel apart werd geregistreerd, een substantieel aandeel van het totaal aantal ongeldige stemmen. Zo werden er bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1982 14.788 blanco stemmen uitgebracht tegenover 22.327 overige ongeldige stemmen (een verhouding van ongeveer 40-60 procent). In 1986 waren dat er 10.364 blanco tegenover 17.098 overige ongeldig. In 1989, het jaar dat het onderscheid tussen blanco en ongeldig verviel, waren er in totaal 26.485 ongeldige stemmen en in 1994 zelfs 46.331, op zo'n 14.000 stemmen na goed voor een zetel in de Tweede Kamer. Rehwinkel vermoedt dat het aandeel blanco stemmen toegenomen is door het groeiend gebruik van de stemmachine. Vorig jaar stemde bij Tweede-Kamer- en gemeenteraadsverkiezingen zo'n 60 procent van de kiezers met zo'n machine in plaats van met het traditionele rode potlood. Met stemmachines kan wel blanco maar niet ongeldig worden gestemd.

    • Kees Versteegh