Omkoopaffaire tast reputatie Opel aan

BONN, 12 JULI. Door interne fraudes, het aannemen van smeergelden en gunsten “in natura” van bouwbedrijven en door andere intussen bekend geraakte kleine knoeierijen hebben personeelsleden van de Duitse Opel-fabrieken de reputatie van hun bedrijf een flinke knauw gegeven. De immateriële klap is veel groter dan de elf miljoen mark schade die de afgelopen vijf jaar is ontstaan door dit soort malversaties.

Dit vrezen de directie en de leiding van de centrale ondernemingsraad van Opel nu de officier van justitie te Darmstadt gisteren heeft bekendgemaakt dat niet minder dan 244 personen worden verdacht van delicten die variëren van fiscale fraude tot het aanvaarden van privégunsten van begunstigde bouwbedrijven door Opel-medewerkers (kosteloos opknappen van privéwoningen bijvoorbeeld). Onder de verdachten zijn een inmiddels geschorst lid van de raad van bestuur, Peter Enderle, twee leden van de raad van commissarissen, circa 60 andere Opel-medewerkers en voorts personeel van omstreeks 40 bouwbedrijven.

Dat er binnen het hoofdkwartier van Opel AG in Rüsselsheim in de afgelopen jaren was gefraudeerd was al eerder bekendgeraakt. Maar de Opel-directie liet gisteren weten dat zij “zwaar verrast” is door de omvang ervan. Volgens de voorzitter van de centrale ondernemingsraad, Rudolf Müller, heeft de affaire voor “woede en onbegrip” bij het personeel gezorgd, temeer omdat “iemand die aan de lopende band een autoradio steelt direct wordt ontslagen”. Müller eist “onvoorwaardelijke opheldering”, hij is bang voor schade aan Opels naam en vraagt interne sanering van het Opel-management “met een ijzeren bezem”.

De fraudes kenden een systematiek die, gelet op het feit dat de erevoorzitter van de raad van commissarissen tot de verdachten behoort, klaarblijkelijk tot op hoge niveaus bekend was. Bij aanbestedingen van nieuwe fabrieken, zoals in het Oostduitse Eisenach, of uitbreidingen, zoals in Kaiserslautern, gaven medewerkers van de afdeling inkoop gedeeltelijk gefingeerde bestekplannen uit. Bevriende bouwbedrijven werden erover ingelicht dat zij bepaalde delen van die bestekplannen niet werkelijk hoefden te bouwen, waardoor zij voor een lager bedrag konden inschrijven en de opdracht kregen. Vervolgens werd het verschil tussen de reële bouwkosten en het inschrijfbedrag tussen die bouwbedrijven en Opel-medewerkers verdeeld. Soms “betaalden” zulke bouwbedrijven hun vrienden bij Opel ook wel op een andere manier, bijvoorbeeld met gratis vakantiereizen of een opknapbeurt voor hun privéwoning.

Het openbaar ministerie in Darmstadt heeft de afgelopen dagen bij invallen in Opel-vestigingen 900 ordners en een groot aantal diskettes in beslag genomen over 154 bouwprojecten sinds 1990. Wat van ouder datum is kan wegens verjaring niet meer worden vervolgd. Onderzocht wordt nog welke schade de overheid heeft geleden, onder meer bij de één miljard vergende Opel-investering in Eisenach, waarop 250 miljoen mark subsidie werd verstrekt. Bij de bouwgigant Hochtief zijn intussen twee projectleiders ontslagen, bij de nog grotere bouwer Philip Holzmann wordt het verdere verloop van het justitiële onderzoek afgewacht.

    • J.M. Bik