Koersexplosie Philips maakt van veel managers miljonairs

ROTTERDAM, 12 JULI. Enkele honderden topmanagers van Philips zijn de afgelopen dagen op papier miljonair geworden. Zij hebben hun rijkdom te danken aan de spectaculaire stijging van de koers van de aandelen Philips. De maand juli is 12 dagen oud en de koers van Philips is met een toename van bijna 24 procent explosief gestegen tot rond de 80 gulden vanmorgen. Het concern is de koploper op de zomerhausse op de Amsterdamse beurs.

De nieuwe miljonairs komen uit het aandelenoptieplan voor “enkele honderden” leidinggevende functionarissen van Philips op het hoofdkantoor in Eindhoven en bij de werkmaatschappijen van het concern. Uit het jaarverslag over 1994 van Philips kan worden becijferd dat dit aandelenoptieplan dank zij de koersstijging nu een waarde vertegenwoordigt van ongeveer 400 miljoen gulden. Als de deelnemende managers gelijkelijk delen in de opties kunnen zij elk aanspraak maken op de miljonairsstatus. Over de verdeling van de opties over de managers doet Philips geen mededelingen.

De opties geven de managers het recht gedurende een periode van vijf jaar Philips-aandelen te kopen tegen een vastgestelde prijs. Optieplannen raken steeds meer in zwang in Nederland. Zij zijn uit Amerika overgewaaide financiële prikkels voor de managers waarbij een deel van hun beloning direct gekoppeld wordt aan de belangen van de beleggers: een hoge beurskoers. Een optieplan werkt als volgt: de manager koopt met de optie de aandelen als zijn optieprijs, zoals nu bij Philips, onder de beurskoers ligt. Vervolgens kan hij de aandelen houden als belegging, maar het is profijtelijker om de fiscaal onbelaste koerswinst te incasseren door de aandelen direct te verkopen.

Philips heeft de laatste jaren elk jaar een nieuw optieplan gelanceerd. Met name de optieregelingen van een paar jaar geleden, toen Philips door een diep dal ging, pakken nu zeer profijtelijk uit. Managers van Philips kunnen bij voorbeeld nog kooprechten uitoefenen op aandelen Philips tegen een koers van 21,40 gulden. Dit optieplan dateert van maart 1993. Een paar maanden eerder had de koers van Philips een dieptepunt bereikt van 17,40 gulden. In 1992 leed Philips 900 miljoen gulden verlies. De drastische reorganisatie Centurion moest in gang worden gezet om Philips te redden.

De koerssprongen van de laatste dagen zijn veroorzaakt door een stroom van positief nieuws en gunstige verwachtingen. Goldman Sachs, een invloedrijke Amerikaanse zakenbank, gaf vorige week woensdag een positief beleggingsrapport uit over Philips. De aanbeveling aan beleggers - kopen - heeft Goldman Sachs al twee jaar. Het viel samen met een interview van Doug Dunn, lid van de groepsraad en verantwoordelijk voor de divisie halfgeleiders. In het afgelopen eerste kwartaal legde zijn divisie de basis voor de verdrievoudigde netto winst van 744 miljoen gulden.

Dunn voorspelde in de Wall Street Journal dat de hausse op de halfgeleidermarkt tot het jaar 2000 zal voortduren. Philips wil daarvan profiteren door bestaande fabrieken uit te breiden en wellicht ook nieuwe te bouwen. Twee dagen later was het nieuws van een hele andere orde: de verwachting van de centrale ondernemingsraad dat er op termijn een kwart van de 40.000 banen van Philips in Nederland zal verdwijnen. De prognose is mede gebaseerd op de verwachting dat de omzet van Philips verder naar het Verre Oosten en Oost-Europa verschuift en dat de Philips-fabrieken zullen volgen.

Op basis van vergelijkingen met branchegenoten en de perspectiefrijke halfgeleidermarkt verandert Philips volgens Goldman Sachs in een bedrijf met hogere groeipercentages, die beleggers een hogere prijs waard moet zijn.

De onstuimige stijging van de aandelenkoers opent tevens nieuwe kansen voor Philips om de lang verwachte grote overname te doen die het concern na alle herstructureringen nieuw elan kan geven. Door de hogere beurskoers kan Philips een nieuwe overname, bijvoorbeeld in de mediawereld, ten dele met nieuwe aandelen financieren. Dat is het conservatieve soort van financiering waar banken, geldschieters en financieel bestuurder Dudley Eustace zo van houden. De dollarkoers is bovendien laag. Dat maakt acquisities in Amerika voor Nederlandse bedrijven goedkoop. Zegt een analist: “Vroeger werden gewoon overnames gedaan. Nu moeten het ook winstgevende overnames zijn.”