Herplaatsing van overtollig personeel steeds moeilijker; ABN Amro snoeit minder in topkader dan KPN en Shell

ROTTERDAM, 12 JULI. Ook op het hoofdkantoor van ABN Amro is niemand meer veilig. In navolging van bedrijven als Unilever, Shell en KPN gaat de grootste bank van Nederland de komende maanden de gang van zaken in de hoogste regionen van de organisatie doorlichten. Slagvaardigheid en kostenvermindering zijn ook hier de sleutelwoorden. Van de huidige 8.400 werknemers zal zeker tien procent binnen of buiten de bank op zoek moeten naar een andere baan. Daarmee kunnen de ABN Amro-werknemers zich scharen bij het steeds grotere legioen hoger kader dat ten prooi valt aan de reorganisatiedrift aan de top.

Hoofdkantoren zijn de laatste maanden volop in de vuurlinie van de saneerders terechtgekomen. Vrijwel alle grote ondernemingen buigen zich - met behulp van adviesbureaus als McKinsey en Berenschot - over de vraag hoe de top van de organisatie het beste kan worden ingevuld. Moeten staffuncties als personeelszaken en public relations op centraal niveau worden ingevuld of kunnen de werkmaatschappijen deze taken zelf op zich nemen? Kunnen investeringsbeslissingen worden genomen in de vestiging die daarvan ook de directe gevolgen draagt of moet het hoofdkantoor als een goed huisvader de zak met geld blijven beheren?

Ondanks de decentralisaties die sinds de jaren tachtig in de meeste organisaties zijn doorgevoerd, heeft het hoofdkantoor vrijwel overal nog veel macht in handen. Op die positie is de laatste jaren vanuit de organisaties zelf vaak veel kritiek te horen. Vooral het feit dat hoofdkantoren tot nu toe vaak de dans ontsprongen bij saneringen en reorganisaties, terwijl diezelfde leidinggevenden hun divisies en werkmaatschappijen wel belasten met strenge financiele doelstellingen heeft in veel organisaties kwaad bloed gezet. “Hoofdkantoren worden door business units meestal als te duur, te log en te groot beschouwd”, zo zei vice-voorzitter van de Boston Consulting Groep R. Annink enkele maanden geleden tijdens een symposium over de rol van het hoofdkantoor.

Niet bekend

Ook zonder die invulling weet de bank al te melden dat er zeker 840 arbeidsplaatsen op het hoofdkantoor moeten verdwijnen. In de praktijk zal dat waarschijnlijk voor veel meer mensen betekenen dat ze binnen of buiten de bank op zoek moeten naar een andere functie. Evenals de grootste concurrenten ING en Rabo wil ABN Amro het personeelsbestand niet alleen verkleinen, maar moet ook de samenstelling van het personeelsbestand veranderd worden. Oudgedienden en lager opgeleiden zullen plaats moeten maken voor de instroom van jonge commercieel getrainde hbo-ers en academici. De vraag is of ABN Amro met deze sanering ver genoeg gaat. Bij Shell moet de komende jaren een derde van het personeelsbestand op de centrale kantoren zijn verdwenen. KPN wil het hoofdkantoor terugbrengen van 1.200 naar 300 werknemers. ABN Amro wil de reductie van tien procent zonder gedwongen ontslagen laten verlopen. Doordat de bank nu op zoveel plaatsen tegelijkertijd met reorganisatieprocessen bezig is, zal interne herplaatsing echter wel steeds moeilijker worden. Dat geldt ook voor de concurrentie. Overtollige werknemers die bij een andere Nederlandse bank weer aan de slag willen komen, zullen van goede huize moeten komen.

Voor de vakbonden in de bankensector wordt het steeds meer dweilen met de kraan open. Ondanks de forse winstcijfers in deze branche neemt het aantal personeelsleden jaarlijks met enige duizenden af. De nieuwe CAO (110.000 werknemers) waarin arbeidsduurverkorting en herverdeling van werk centraal staat, zal bij lange na niet voldoende zijn om dit proces te remmen. Bovendien maken de banken nauwelijks haast met het invoeren van de kortere werkweek. De mooie woorden tijdens het CAO-overleg over het streven naar behoud van werkgelegenheid lijken in de praktijk loze beloften te zijn. Tot nu toe hebben de bonden gedwongen ontslagen steeds kunnen vermijden. Met het tempo waarin de banken nu aan het reorganiseren zijn geslagen, zal ook die laatste verdedigingslinie niet lang meer stand kunnen houden.