Matrijzenbouwer Axxicon wil in ijltempo doorgroeien; Bart van der Zijl en zijn eenzame gevecht in de wereld van de high-tech matrijs

HELMOND, 11 JULI. Hij heeft er bijna vijftien jaar over gedaan om zijn droom te verwezenlijken, maar in september is het dan eindelijk zover. Dan gaat Bart J. van der Zijl met zijn Axxicon Group, producent van hoogwaardige matrijzen voor onder meer de cd-industrie en kunststofverwerkende industrie, naar de Amsterdamse effectenbeurs. Naast de erkenning van de produkten en naamsbekendheid van de vijf high-tech matrijzenbouwers die Van der Zijl in de Axxicon Group heeft ondergebracht, moet de beursgang Axxicon de nodige financiële speelruimte leveren om in ijltempo een aantal acquisities te kunnen verrichten. “In eerste instantie zo'n stuk of acht”, zegt Van der Zijl zonder blikken of blozen.

Later relativeert hij die expansiedrang enigszins als hij uitlegt hoe de wereld van de high-tech matrijs in elkaar zit. De matrijzenmarkt is wereldwijd goed voor een omzet van 15 miljard gulden. Er zijn duizenden kleine aanbieders van matrijzen, die gemiddeld circa 15 man personeel in dienst hebben. Op deze markt is de Axxicon Group met ongeveer 400 medewerkers en een omzet in 1994 van 66,5 miljoen gulden op dit moment al een grote speler.

Door produktontwikkeling heeft Axxicon afstand genomen van de concurrentie. Een op de twee compact discs die in de wereld worden geproduceerd, wordt gemaakt met matrijzen van Axxicon. De Axxicon-dochters experimenteren momenteel met nieuwe matrijzen die, evenals de veelgeroemde cd-matrijs van het bedrijf, baanbrekende nieuwe produkten moeten worden. Om welke specifieke produkten het gaat, wil Van der Zijl uit concurrentie-overwegingen niet zeggen. Wel wil hij kwijt dat Europa volgens hem de beste matrijzen maakt en daarmee vóór loopt op de Verenigde Staten en Japan. En in Europa is Axxicon momenteel de belangrijkste producent.

Het is een ontwikkeling die Van der Zijl bloed, zweet en tranen heeft gekost. Al begin jaren tachtig begon zijn eenzame gevecht tegen de gevestigde orde. Van der Zijl zag als een van de eersten in dat de kleine bedrijfjes die waren gespecialiseerd in fijnmechanica en de metaalindustrie voorzagen van vormen om hun produkten te maken, in de snel oprukkende kunststofindustrie roemloos ten onder dreigden te gaan. Als directeur van een matrijzenbedrijfje in Helmond, een dochter van het aan de beurs genoteerde Nagron, hield Van der Zijl een pleidooi voor verandering en concentratie van bedrijven om te kunnen concurreren met multinationals als DSM en Mannesmann, producenten van onder meer kunststofverwerkers en spuitgietmachines.

Maar zelfs toen hij opklom tot de raad van bestuur van Nagron vond Van der Zijl nauwelijks gehoor voor zijn plannen. Dus besloot hij voor zichzelf te beginnen. Van der Zijl voegde een aantal matrijzenmakers, waaronder zijn oude bedrijf in Helmond, samen en vond Gilde Venture Fund bereid een belang van 98 procent te nemen om daarmee de buy-out te financieren. Zelf nam Van der Zijl een belang van 2 procent, dat hem 2,5 ton kostte.

De start van Axxicon in 1989 werd echter gekenmerkt door een aantal problemen. In 1991 werd de groep met een forse winstdaling geconfronteerd omdat IBM als grootste klant van de eerste acquisitie van Van der Zijl, een spuitgietbedrijf uit Vianen, onverwacht wegliep. Niettemin weigerde Van der Zijl van zijn uitgestippelde strategie af te wijken. Twee jaar later kocht hij de Engelse matrijzenbouwer FEP, daarna volgde de aankoop van een Duitse matrijzenbouwer, FTO uit Ostenrode. Daarnaast kreeg Axxicon nieuwe financiers. Behalve Gilde, dat momenteel nog 48 procent van de Axxicon Group in handen heeft, hebben ook NPM, Alpinvest, TVM uit Duitsland, Innlyon uit Frankrijk, de familie Van Doorne en andere particulieren een belang in de industriegroep genomen.

Maar Van der Zijl wil verder expanderen. Het liefst met eigen produkten. De omzet in dit segment is inmiddels gestegen naar 40 procent van het totaal bij Axxicon. Het paradepaard is de matrijs voor de produktie van cd's, waarvan Sony de grootste afnemer is. Het steekt Van der Zijl dat Axxicon bij Philips op dit terrein nog geen voet tussen de deur heeft gekregen. “Het is superprecisiewerk waarin we marktleider zijn”, beklemtoont Van der Zijl.

De president wil de afhankelijkheid van Axxicon van klantspecifieke matrijzen voor onder meer de medische- en autoindustrie in de toekomst verder terugdringen. “In deze sectoren wordt vaak met te smalle marges gewerkt. Je kunt beter niet leveren dan tegen slechte prijzen is mijn ervaring.”

Mede door de snel groeiende markt voor compact disc matrijzen zijn de resultaten in het eerste halfjaar van 1994 bij Axxicon opnieuw verbeterd. In de eerste zes maanden van dit jaar werd een netto winst behaald van 1,8 miljoen gulden op een omzet van 38 miljoen. Rekening houdend met de kosten die verbonden zijn aan de beursintroductie, die wordt begeleid door MeesPierson, denkt Van der Zijl dat de Axxicon Group in 1995 een winst van 3,6 miloen zal behalen. Van de twee miljoen uitstaande aandelen (nominale waarde een gulden) wordt de helft voor de beursintroductie aangeboden. “Bij de start van Axxicon heb ik voorspeld dat we binnen vijf jaar naar de beurs zouden gaan”, besluit Van der Zijl. “Het is door zaken die we niet konden voorzien een jaar later geworden. Maar al met al ben ik toch tevreden over de ontwikkelingen bij Axxicon.”