HERMAN DE WIT 1932-1995; Jordanese jazzleraar

Orkestleider en tenorsaxofonist Herman de Wit, die maandagochtend op 63-jarige leeftijd in Amsterdam overleed aan een hartstilstand, maakte school als energiek muziekpedagoog die zich ten doel stelde om “de goegemeente aan de improvisatie-muziek te helpen”. Als inspirator, oprichter en dirigent van vele leerorkesten en workshopbands, ontwikkelde hij een vrije maar intensieve leermethode die muziekschoolensembles en conservatorium-bigbands in den lande tot voorbeeld heeft gediend. Zijn onvermoeibare pogingen om eruit te halen wat er in zit, maar vooral zijn gevoel voor (Jordanese) humor maakten hem daarbij even berucht als geliefd bij zijn leerlingen - door de jaren heen naar zijn eigen schatting zo'n zevenhonderd in getal.

De Wit, of Herbie White, zoals zijn artiestennaam luidde, debuteerde in 1954 als zanger in het close-harmonytrio Three of Hearts. Pas op zijn vijfentwintigste kreeg hij een saxofoon in handen. Begin jaren zestig toerde hij met zijn eigen combo langs Amerikaanse legerbases in Frankrijk. Een anekdote wil dat De Wit zijn Europese optredens met de Duitse amusementsorkesten van Bobby Spaan en José Marcello opgaf, na in München te hebben opgetreden voor (naar later bleek) de Beierse politicus Franz Josef Strauss. Dat ging hem te ver.

Begin jaren zeventig profileerde De Wit zich niet zozeer als solist of componist bij vaste formaties, zoals Misha Mengelberg bij de Instant Composers Pool of Willem Breuker en diens Kollektief, maar in plaats daarvan legde hij zich toe op de ontwikkeling van anderen: muziekliefhebbers met ongeoefende oren en (aspirant)-muzikanten. Zoals met de workshop De Oktopedians, een “zootje ongeregeld” van veertig à vijfenveertig beginnelingen die tot voor kort nog elke maandagavond in het Amsterdamse Bimhuis oefenden. Als zijn pupil ten slotte over de soleervrees heen was gekomen, zag hij hem of haar met liefde vertrekken naar een volgend orkest. “De bal rondspelen”, heette dat. Als zijn pupil toch liever koos voor een bestaan als tandarts was het ook goed.

Eerder dit jaar verscheen na lange voorbereiding de eerste cd-opname van De Wits oogappel, het semi-professionele, zeventienkoppige wisselokest De Boventoon. Op die cd staan voor het merendeel stukken die onder aanmoediging van De Wit door leerlingen zijn geschreven. In zijn twintigjarige bestaan heeft De Boventoon een groot aantal professionals voortgebracht zoals Boy Raaymakers, Vera Vingerhoeds en Guus Janssen. In een interview zei de Wit: “De piramide van talent kan pas tot grote hoogte stijgen als de basis breed genoeg is.”