Berzin duldt geen rivalen binnen zijn ploeg

Evgeni Berzin wordt beschouwd als de troonopvolger van Miguel Indurain. De 25-jarige Rus is een lastige, intelligente coureur die met zijn aanvallende rijstijl en zijn blonde haren tot een nieuw wieleridool kan uitgroeien.

ANNECY, 11 JULI. Op de rustdag in de Tour de France heeft ploegleider Emmanuele Bombini ongetwijfeld een tactische bespreking gehouden met de acht overgebleven renners van de Gewiss-ploeg. Welke coureur moeten de knechten de helpende hand toesteken, vandaag en morgen in de Alpen? De grote Deen Bjarne Riis of de kleine Rus Evgeni Berzin?

Riis verraste alle wielerinsiders met een tweede plaats in de individuele tijdrit van afgelopen zondag. Hij heeft de minste achterstand op klassementsleider Miguel Indurain. Maar Berzin is de beoogde kopman, die in theorie beter bergop kan rijden dan zijn oudere ploeggenoot. Als het aan Riis ligt, rijden de knechten voor beide favorieten. Maar als Berzin mag beslissen, is hijzelf de enige die een voorkeursbehandeling verdient.

Ook al vertelde Berzin dat hij blij is met de hoge klassering van Riis, ook al roemde hij zijn teamgenoten na de gewonnen ploegentijdrit, diep in zijn hart duldt hij geen rivalen binnen zijn eigen formatie. Hij heeft de flair van een natuurlijke leider en verlangt een overeenkomstige behandeling. Daarom verijdelde hij dit voorjaar een vluchtpoging van Francesco Frattini, die in de Ronde van Baskenland op weg was naar een ritzege. Maar Berzin reed als een bezetene achter zijn teamgenoot en won de etappe zelf. “Ik word betaald om te winnen, niet om ploegmaten te helpen”, zo verklaarde hij zijn weinig collegiale benadering van de wielersport.

Zijn egoïstische houding wordt in het peloton niet erg gewaardeerd, maar tot een opstand heeft de wrevel nog niet geleid. Zelfs zijn poging tot contractbreuk bij Gewiss heeft Berzin geen schade berokkend. Il Genio kan een potje breken. Berzin is geen leider zoals Indurain die zijn helpers op waarde weet te schatten. Hij lijkt ook niet op Tony Rominger, die geheel zijn eigen gang gaat zonder zijn ploeggenoten lastig te vallen. Berzin paart eerzucht aan eigenzinnigheid en geen mens die hem op andere gedachten kan brengen.

Hij heeft zijn loopbaan zeer nauwkeurig uitgestippeld. Vorig jaar wilde hij een klassieker en een grote ronde winnen. Hij won Luik-Bastenaken-Luik en de Giro d'Italia. Dit jaar heeft hij zijn hoop gevestigd op zijn Tour-debuut, met een podiumplaats als reële mogelijkheid. “Ik heb alle doelstellingen tot nu toe gehaald, maar een Tourzege is niet realistisch. Ik ben pas 25, dat vergeten een hoop mensen.”

Hij groeide op in Vyborg, een dorp gelegen aan de Fins-Russische grens. Daar leerde hij fietsen van zijn vader, een lokale arbeider. Zijn moeder werkte in een crêche. De serieuze wielersport bestudeerde hij bij Lokomotiv Leningrad. Zijn leraar was de befaamde Alexander Koeznetzov, die zijn pupillen met ijzeren hand begeleidde. Maar de teenager Berzin had een broertje dood aan discipline. Hij weigerde zijn eigen wielertricot te wassen en reed in de wedstrijden met vuile kleren. Koeznetzov was misschien een goede trainer, veel waardering heeft Berzin nooit voor hem gehad. “Hij was een rechtlijnige communist. Je mocht geen tv kijken, niet eens met vrouwen praten. Als ik langer bij hem zou zijn gebleven, was ik nooit een goede prof geworden.”

Koeznetzov had vorige maand in De Telegraaf veel kritiek op zijn vroegere leerling. Hij hekelde Berzins arrogantie “Hij denkt respect met premies af te kopen, maar hij beseft te weinig dat met geld niet alles te koop is. Voor een onsympathieke kopman verricht een knecht automatisch minder inspanningen. De Tour win je niet in je eentje.”

De eerste internationale successen van Evgeni Berzin kwamen in 1990 aan het licht, toen hij twee wereldtitels won in Japan. De 20-jarige baanrenner begreep dat hij ook op de weg succes zou kunnen hebben. In het voorjaar van 1991 kreeg hij een aanbieding van een vooraanstaande Italiaanse amateurploeg. Na eindeloos getouwtrek kreeg hij toestemming van zijn leermeester Koeznetzov, die hem verplichtte de helft van de winstpremies in de clubkas van Lokomotiv te storten.

Nadat hij in 1992 zijn militaire dienstplicht had vervuld in Moskou, besloot Berzin een profavontuur aan te gaan. Peter Post was de eerste westerse ploegleider die interesse toonde. Maar toen Berzin teleurstellend had gereden bij de Olympische Spelen van Barcelona, kwam Post tot inkeer. Onder het mom dat Oosteuropese coureurs geen publiciteitswaarde hebben. Uiteindelijk koos Berzin voor een nieuw te vormen Italiaanse formatie, waar Bombini ploegleider werd en Moreno Argentin de wegkapitein.

De voormalige wereldkampioen geniet veel respect bij Berzin. “Moreno heeft me dingen geleerd waar Koeznetzov nog nooit van gehoord heeft.” Argentin zelf was twee jaar geleden nog gematigd optimistisch over de sportieve mogelijkheden van zijn oogappel. “Hij kan een grote worden, maar hij kan ook over twee jaar totaal verwend en verloederd zijn.” De huidige manager van Gewiss verwees hiermee naar Berzins landgenoot Dimitri Konisjev, wiens onomstreden wielertalent verpieterde tussen de Mercedessen en de mooie vrouwen. Berzin vond de vergelijking ongepast. “Ik heb een heel andere mentaliteit en ik ben geen versierder.”

De vrees voor een ontspoorde wielerloopbaan is voorlopig ongegrond. Berzins eerzucht wint het van zijn luxueuze levensstijl. Hij rijdt weliswaar in een grote auto, toch zegt hij er weinig waarde aan te hechten. Sinds een paar maanden wordt hij gesignaleerd met een oudere Italiaanse dame, die ervoor heeft gezorgd dat zijn Russische levenspartner met veel bombarie huiswaarts is gekeerd.

De Italiaanse media genieten van alle roddels, ze hebben een nieuwe wielerheld in hun armen gesloten. Berzin spreekt de taal en houdt van de latijnse levensstijl. En zijn egoïstische karakter wordt in Italië niet als een negatieve eigenschap beschouwd. De tifosi willen nu eenmaal een winnaarstype die zijn knechten als knechten behandelt.

    • Jaap Bloembergen